تیکاب

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
Jump to navigation Jump to search
تیکاب
Təkab - تکاب - تیکان تەپە - تیکاو
شارۆچکە
Takab
Collage of Takab.jpg
تیکاب is located in ڕۆژھەڵاتی کوردستان
تیکاب
تیکاب
جێگەی لە کوردستاندا
تیکاب is located in Iran
تیکاب
تیکاب
جێگەی لە ئێراندا
پۆتانەکان: 36°24′43.5″N 47°06′46.5″E / 36.412083°N 47.112917°E / 36.412083; 47.112917پۆتانەکان: 36°24′43.5″N 47°06′46.5″E / 36.412083°N 47.112917°E / 36.412083; 47.112917
وڵات کوردستان[١]
 ئێران
پارێزگائازەربایجانی ڕۆژاوا
شارستانتیکاب
ناوچەناوەندی شارستانی تیکاب
دەسەڵات
 • قیمقامخەیڕوڵا ڕەحیمی
ڕووبەر
 • شاری٢٬٥٢٣ کیلۆمەتری چوارگۆشە (٩٧٤ میلی چوارگۆشە)
بەرزایی١٬٨٠٠ مەتر (٥٬٩٠٠ فووت)
ژمارەی دانیشتووان (٢٠٠٦)
 • شارۆچکە٨١٬٣٦٥
زمان و ئایین
 • زمانکوردی (سۆرانیئازەری
 • ئایینشیعە دوانزە ئیمامی، سوننە
تەلەفۆن٠٤٤


تیکاب (بە کوردی:تیکاو)(بەتورکی ئازەربایجانی:Təkab)لە شارۆچکەکانی پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوای ڕۆژھەڵاتی کوردستانە لە ئێران. ناوەندی شارستانی تیکاب. ئەم شارە لە ٥٨ کیلۆمەتری باشووری ڕۆژھەڵاتی ساینقەڵایە، ٤٨ کیلۆمەتری ڕۆژھەڵاتی سەقزە و ٣٤ کیلۆمەتری باکووری دیوندەرە ھەڵکەوتووە.

ئەم شارە لە نێوان ٣٦ پلە و ٢٤ خولەکی پانایی باکووری و ٤٧ پلە و ٢٤ خولەکی درێژایی ڕۆژھەڵاتییە و بەرزایی لە ئاستی دەریا ١٨٠٠ مەترە. ژمارەی دانیشتووانی بەپێی ئاماری ساڵی١٣٩٠ی ھەتاوی(٢٠١١ی زایینی)، ٥٨٣٣٩ کەس و بریتییە لە ١٣٠١٤ بنەماڵە. دانیشووانیشی کورد و تورک پێکھاتووە.[٢].[٣]

ناو[دەستکاری]

شارۆچکەی تیکاب دەکەوێتە ناوەندی ناوچەی ھەوشارەوە، (تیکاو) بەواتای ڕووبارێکی تەسک یان کەم ئاو دێت یان بەمانای زەوی کەم ئاو دێت، ناوی تیکاب تاثێش ساڵەکانی (١٩٣٧ و ١٩٤١) (تیکان تەپە) بوو، وە لە پێش ساڵی (١٩٣٧) بە (خارتەپە)ش ناودەھێنرا بەھۆی ئەوەی چوردەوری شرۆچکەکە گردی زۆری لێبوو، پاشان بەگوێرەی پەیمانگای زمانی ئێرانی ناوەکەی گۆڕدرا بە تکاب.

مێژوو[دەستکاری]

ناوچەکە لە رۆژگاری ئەمرۆدا بە تیکاب ناودەھێنرێت، ناوچەکە لە نیوەی دووەمی سەدی نۆی پێش زاین سەر بە دەوڵەتی ئاشوورییەکان بووە، بە زاموا ناوبراوە و زۆرینەی کات بەر ھێرشی ئاشووریەکان کەوتووە. ئەم ناوچەیە جێی نیشتەجێی ھۆزەکانی لۆلۆبی و گوتیەکان بووە، دواتر جێگەیەکی گرنگی بازرگانی سەدەی حەوتەمی پێش زاینی دەوڵەتەکانی مانناکان و مادەکان بووە.

بارودۆخی سروشتی[دەستکاری]

ئاو و ھەوا[دەستکاری]

ئاو و ھەوای ئەم شارۆچکەیە وەک ئاو و ھەوای پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوایە، بەھۆی بوونی بەرز و نزمی لە خاکی ئەم ناوچەیەدا و دووری لە دەریاوە، ئاو و ھەوای ئەم شارۆچکەیە لە وەرزی زستاندا سارد و بەفراویە و ھاوینی گەرم و ووشکە کە جیاوازییەکی ئەوتۆی نییە لەگەڵ ناوجەی ئازەبایجاندا، بەھۆی ئەژمارکردنی تێکڕایی باران بارینی ساڵانەی کە دکاتە (٣٥٠ملم) وەھا دەردەکەوێت کە ناوچەکە نیمچە بیابان یان بەشێکی بەسود بێت بۆ کشتوکاڵ، لە زۆربەی ڕۆژە ساردەکانی ساڵدا ئەم شارۆچکەیە کە سەرما و ساردییەکی توند بەخۆیەوە دەبینێت لەبەرئەوە بەیەکێ لە ساردترین شارەکانی ووڵات دادەنرێت.

ئابوری[دەستکاری]

پێشتر و لە ئێستاشدا دانیشتوانی ئەم شارۆچکەیە بە کاری کشتوکاڵ و ئاژەڵدارییەوە خەریک بوون و کەمتر بە کاری پیشەسازییەوە خەریک بوون، لەڕووی مەروماڵات و کشتوکاڵەوە خزمەتی چاک بەم شارۆچکەیە گەشتووە. لە ئێستادا شارۆچکەی تکاب بەھۆی ئەوەی ناوەندی شارستانە کە یە وە ئەم شارستانە یەکەمە لە ڕووی دەرھێنانی ئاڵتووندا.




پەراوێزەکان[دەستکاری]

  1. ^ Kurdistan Regional Government. KRG.
  2. ^ د. عەبدوڵڵا غەفوور. جوگرافیای کوردستان(کوردی).
  3. ^ http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3