ئیدارەی گەرمیان

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
باز بدە بۆ: ڕێدۆزی، گەڕان
ناوچەی گەرمیان

ئیدارەی گەرمیان پارێزگایەکی نافەرمی و دانپێدانەنراوە لەلایەن حکومەتی عێراقەوە، کە حکومەتی ھەرێمی کوردستان پێکیێناوە، لە سێ قەزا و ١٥ ناحیە پێکهاتووە، شاری کەلار ناوەندی کارگێڕییەتی. ئێستا ژمارەی دانیشتوانی گەرمیان "کەلار، کفری و چەمچەماڵ" بە نزیکەی ٦٠٠ هەزار کەس دەخەمەمڵێنرێت.

مێژوو[دەستکاری]

حکومەتی ھەرێمی کوردستان ھەر لەسەرەتای نەوەدەکانەوە بەڵێنی بە پارێزگاکردنی شاری کەلار ی داوە، بەڵام ئەوکات بەھۆی ئەوەی کەرکووک لەبندەستی حکومەتی عێراق بوو پرۆژەیەکی لەو جۆرە ئیمکانی جێبەجێکردنی نەبوو، چونکە زۆرکەس پێیانوابوو لەحاڵەتی کردنی گەرمیان (قەزا دابڕاوە ڕزگاکراوەکانی گەرمیان) بەپارێزگا، واتە کورد دەستی لە کەرکووک شۆردووە. بۆیە ئەوکات پارێزگای کەرکووک پێکھێنرا لە قەزاکانی کەلار، کفری، چەمچەماڵ‌ و دەربەندیخان کە ئەمەی دواییان ھەرگیز سەر بە پارێزگای کەرکووک نەبووە، بەڵام ئەوکات بەھۆی نەبوونی بینا بۆ فەرمانگەکانی پارێزگا لە کەلار، دەربەندیخان دیاریکرا بۆ ناوەندی پارێزگای کەرکووک.

دروستبوون[دەستکاری]

دوای ڕووخانی ڕژێمی پێشووی عێراق لەلایەن ئەمریکا و ھاوپەیمانەکانیەوە لەساڵی ٢٠٠٣دا، جارێکی تر ناوچەی گەرمیان کە کەلار مەرکەزەکەیەتی، تووشی بۆشاییەکی ئیداری ھات بەھۆی ھەڵوەشانەوەی پارێزگای کەرکووک لە دەربەندیخان. چارەنووسی ئەو قەزایانەی لەچوارچێوەی پرۆسەی تەعریبدا لە کەرکووک دابڕێنران (کەلار، کفری، چەمچەماڵ ‌و دووزخورماتوو) بەستراوە بە مادەی ١٤٠ ی دەستووری عێراقەوە، کە تایبەت بە ناوچە جێناکۆکەکان لەنێوان حکومەتی عێراق و ھەرێمدا. جێبەجێنەکردنی مادەی ١٤٠ ی نەگەڕانەوەی کەرکووک بۆ سەر ھەرێمی کوردستان یان قەزا دابڕاوەکان بۆ سەر کەرکووک، ئیدارەی ناوچەی گەرمیانی بەھەڵپەسێراوی ھێشتەوە. لەژێر فشاری ڕێکخراوەکانی کۆمەڵگای مەدەنی لەگەرمیان، لە ساڵی٢٠٠٨ دا ئەنجوومەنی وەزیرانی حکومەتی ھەرێمی کوردستان ناچار بوو بڕیارێک دەربکات کە گەرمیان وەکو پارێزگا مامەڵەی لەگەڵ بکرێت، بەشێوەیەکی کاتی بۆ راییکردنی کاروباری ئیداری خەڵکی ناوچەکەو دەسەڵاتی پارێزگاریش ببخەشێتە سەرپەرشتیاری ئیدارەکە.

قەزاکان[دەستکاری]

لە ئێستادا تەنها لە هەر سێ قەزای کەلار، کفری ، چەمچەماڵ پێکهاتووە، بەڵام لە ئایندەدا هەموو قەزا کوردنشینەکانی تر کە سەر بە چوار پارێزگاکەی باشووری کوردستان نین، وەک خانەقین، دووزخورماتوو، مەندەلی و بەدرە دەگرێتەوە.


ناحیەکانی قەزاکانی پارێزگای گەرمیان[دەستکاری]

ژمارە ناوی قەزا ناحیەکان
١ کەلار ناوەندی کەلار، رزگاری، پێباز، شێخ تەویل
٢ کفری ناوەندی کفری، ئاوە سپی، سەر قەڵا، نەوجۆل، کۆکس
٣ چەمچەماڵ ناوەندی چەمچەماڵ، سەنگاو، شۆرش، تەکیە، ئاغجەلەر، قادر کەرەم، تەکیەی جەباری
٤ خانەقین مەیدان، بەمۆ، قۆرەتوو

سەرچاوەکان[دەستکاری]

، سازدانی: ئه‌حمه‌د عه‌بدوڵڵا، چاودێر ٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٠