ورووگڕ

ورووگڕ
ورووگڕ
وڵات	ئێران
پایتەختی	شارستانی ورووگڕ
دابەشکاریی کارگێڕی	Central District
پۆتانی شوێن	٣٣°٥٣′٥٠″N ٤٨°٤٥′٥″E
دانیشتووان	٢٣٤٬٩٩٧
بەرزی لە ئاستی دەریا	١٬٥٧٣±١ مەتر
ڕووبەر	٢٬٦٠٠ کیلۆمەتر چوارگۆشە
کۆدی تەلەفۆن	0662
	لە ویکیدراوە دەستکاریی زانیارییەکان بکە

ورووگڕ (به فارسی: بروجرد؛ به لوڕی: ڤۆروویەرد) ناوەندی شارستانی ورووگڕ و یەکێک لە شارەکانی پارێزگای لوڕستان لە ئێران. ژمارەی دانیشتووانی ورووگڕ بە پێی سەرژمێری ساڵی ٢٠١١ی ئێران ٢٤٠،٦٥٤ کەس بووە.^[١] خەڵکی ورووگڕ موسڵمان و شیعە مەزھەبن. خەڵکی ئەم شارە زمانی لوڕی بە ناوی شێوەزازی ورووگڕ دەدوێن.^[٢]

مێژوو

تەنیا لە سەدەی ٩ھەمەوە ناوی «برووجەرد» لە مێژووە ئیسلامییەکاندا دەردەکەوێت. یەکەمجار لە «کیتابولبولدان»ی ئیبنولفەقێھ (ژیاوە لە ٩٠٣) دەردەکەوێت، و دواتر بە شێوەی جۆراوجۆر ڕاپۆرت کراوە، وەک «واروکیرد»، «واروگێرد»، «باروگێرد» و «باروجێرد». لە ساڵی ١٨٠٩دا، فەرمانڕەوایی لوڕستان و خووزستان بە شازادەی قاجاڕ محەممەد تەقی میرزا بەخشرا. ئەو برووجەردی کردە شوێنی نیشتەجێبوونی خۆی و بۆ پاراستنی شارەکە، خەندەقێکی لە دەوروبەری دروست کرد و قەڵا کۆنەکەی نۆژەن کردەوە. برووجەرد تا کۆتاییی سەدەی ١٨ بۆ شارێکی سەربازیی گەورە و ناوەندێکی سەربازیی گرینگ پەرەی سەند. لە لایەن قاجاڕەکانەوە وەک بنکەیەک بۆ ھەڵمەتەکان بە مەبەستی چەسپاندنی دەسەڵات بەسەر ناوچە ڕۆژاوایییەکاندا، بەتایبەتی دژی ھۆزە لوڕەکان، بەکارھێنرا.^[٣]

دەزگا ئاینییە ڕێزدارەکان لە برووجەرد لە سەردەمی قاجاڕدا کاریان دەکرد، کە دوو زانای نایابی شیعە، ئەسەدوڵڵا برووجەردی (کۆچی دوایی نزیکەی ١٨٥٤) و حوسێن برووجەردی (کۆچی دوایی ١٩٦١) لێ کەوتەوە.^[٣]

دانیشتووانناسی

زمان

پێکھاتەی زمانیی شارەکە:^[٤]

«پێکھاتەی زمانیی برووجەرد (٢٠٢٢)»
زمان			ڕێژە
فارسی			٤٥٪
لوڕی			٢٩٪
سیلاخۆری			١٥٪
لەکیی لوڕستان			١٠٪
جوولەکە-برووجەردی			٠٫٠١٪
ئەوانی تر			٠٫٩٩٪

دانیشتووان

برووجەرد ٣١ھەمین شاری گەورەی ئێران و ٢ھەمین شاری گەورەی لوڕستانە . برووجەرد خاڵی پیشەسازیی لوڕستانە. پاشخانە مێژوویی و کلتوورییەکەی و ھەروەھا سروشتە سەرنجڕاکێشەکەی، گۆڕیویەتی بۆ شوێنێکی گەشتیاری. شارەکە بە «دارولسەروور» ناونراوە کە بە واتای ماڵی دڵخۆشی دێت. ژمارەی دانیشتووانی برووجەرد لە ناوەڕاستی ١٨٠٠کاندا نزیکەی ٢٠٬٠٠٠ کەس خەمڵێنرابوو.

لە کاتی سەرژمێریی گشتیی ساڵی ٢٠٠٦دا، ژمارەی دانیشتووانی شارەکە ٣٣٤٬٤٩٧ کەس لە ٥٩٬٣٨٨ بنەماڵەدا بووە.^[٥] سەرژمێریی دواتر لە ساڵی ٢٠١١دا ٢٤٠٬٦٥٤ کەسی لە ٧١٬٧٣٠ بنەماڵەدا بژاردووە.^[٦] سەرژمێریی ٢٠١٦ ژمارەی دانیشتووانی شارەکەی بە ٢٣٤٬٩٩٧ کەس لە ٧٤٬١٤٦ بنەماڵەدا پێوانە کردووە.^[٧]

ئەمانەش ببینە

سەرچاوەکان

↑ «وەشانی ئەرشیڤکراو». لە ڕەسەنەکە لە ٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢ ئەرشیڤ کراوە. لە ٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣ ھێنراوە.
↑ http://loor.ir/News.asp?nid=2943&ln=en^{[بەستەری مردوو‍]}^{[بەستەری مردووی ھەمیشەیی‍]}^{[بەستەری مردووی ھەمیشەیی‍]}^{[بەستەری مردووی ھەمیشەیی‍]}
1 2 Mobayyen 2021.
↑ «Language distribution: individual languages and language families». Iran Atlas. لە ١٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٣ ھێنراوە.
↑ (in fa) (Excel) Census of the Islamic Republic of Iran, 1385 (2006): Lorestan Province (Report). The Statistical Center of Iran. http://www.amar.org.ir/DesktopModules/FTPManager/upload/upload2360/newjkh/newjkh/15.xls. Retrieved 25 September 2022.
↑ (in fa) (Excel) Census of the Islamic Republic of Iran, 1390 (2011): Lorestan Province (Report). The Statistical Center of Iran. https://irandataportal.syr.edu/wp-content/uploads/Lorestan.xls. Retrieved 19 December 2022.
↑ (in fa) (Excel) Census of the Islamic Republic of Iran, 1395 (2016): Lorestan Province (Report). The Statistical Center of Iran. https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_15.xlsx. Retrieved 19 December 2022.

ئەم «جوگرافیا» وتارە کۆلکەیەکە. دەتوانیت بە فراوانکردنی یارمەتیی ویکیپیدیا بدەیت.

ئەم «کوردستان» وتارە کۆلکەیەکە. دەتوانیت بە فراوانکردنی یارمەتیی ویکیپیدیا بدەیت.

ئەم ئێران وتارە کۆلکەیەکە. دەتوانیت بە فراوانکردنی یارمەتیی ویکیپیدیا بدەیت.

[1] «وەشانی ئەرشیڤکراو». لە ڕەسەنەکە لە ٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢ ئەرشیڤ کراوە. لە ٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣ ھێنراوە.

[2] ttp://loor.ir/News.asp?nid=2943&ln=en^{[بەستەری مردوو‍]}^{[بەستەری مردووی ھەمیشەیی‍]}^{[بەستەری مردووی ھەمیشەیی‍]}^{[بەستەری مردووی ھەمیشەیی‍]}

[FOOTNOTEMobayyen2021-3] 1 2 Mobayyen 2021.

[4] «Language distribution: individual languages and language families». Iran Atlas. لە ١٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٣ ھێنراوە.

[2006_Lorestan_Province-5] (in fa) (Excel) Census of the Islamic Republic of Iran, 1385 (2006): Lorestan Province (Report). The Statistical Center of Iran. http://www.amar.org.ir/DesktopModules/FTPManager/upload/upload2360/newjkh/newjkh/15.xls. Retrieved 25 September 2022.

[2011_Lorestan_Province-6] (in fa) (Excel) Census of the Islamic Republic of Iran, 1390 (2011): Lorestan Province (Report). The Statistical Center of Iran. https://irandataportal.syr.edu/wp-content/uploads/Lorestan.xls. Retrieved 19 December 2022.

[2016_Lorestan_Province-7] (in fa) (Excel) Census of the Islamic Republic of Iran, 1395 (2016): Lorestan Province (Report). The Statistical Center of Iran. https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_15.xlsx. Retrieved 19 December 2022.

[١]

[٢]

[٣]

[٤]

[٥]

[٦]

[٧]

ب و د پارێزگای لوڕستان
ناوەند	خوڕەماوە	ورووگڕ ئەلیگوودەرز
شارستانەکان	ئەزنا ئەلیگوودەرز ورووگڕ پاپێڵ دەورە خوڕەماوە دڵفان دووروود ڕوومێشکان سلسله کوویەشت
شارەکان	ئەزنا ئشترینان قەڵا ئەلیگوودەرز ورووگڕ بیرانشار پاپێڵ چالمچلوون چیابەل خوڕەماوە دەرب گۆنبەد دووروود زاغه سپیدەشت سەراو دەورە شوولاوا فیرووزاوا کووروونی کوویەشت گەڕاو مەموولوون مووئمێناوا نووراوا وەیسییاو
بابەتی گەشتیاری	گۆڕی باوکە گەورە گۆڕی بابا تاهیر پردی پاپێڵ پردی شاپووری کاکەڕەزا پردی شکەسته پردی سەفەوی پردی کەشکان پردی گاومێشان حەوزی مووسا ماڵی ئاخۆند ئەبوو سۆرخدۆمی لەکی بەردەنووس فەلەکۆل ئەفلاک قەڵای باجوول کاروانسەرای گووشه شەهنشا گێژاوی بەردی مزگەوتی جامیعی ورووگڕ مزگەوتی سۆلتانی ورووگرڕ مەنارهی ئاجۆری نەخشی گابەردی هوومیان تاڤگەی ئاوی سپی تاڤگەی تاف تاڤگەی بیشه تاڤگەی چکان تاڤگەی گریت تاڤگەی نۆژیان تاڤگەی وارک تاڤگەی وارگ بانی لوڕستان داڵانی بەفری دەشتی هەڵاڵە برمە دەریاچەی تێمی دەریاچەی کیاو دەریاچەی گەهەر دۆڵی شیرز ئەشکەوتی تەمندەر ئەشکەوتی کەلماکەره ئەشکەوتی کووگان ئەشکەوتی دووشه ئەشکەوتی ماهی‌کوور ئەشکەوتی کنجی کیگوەران