قەزای بەردەڕەش

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
Jump to navigation Jump to search
قەزای بەردەڕەش
قەزا
گۆران
وڵات عێراق
ھەرێم ھەرێمی کوردستان
پارێزگاپارێزگای دھۆک
ژمارەی دانیشتووان (٢٠١٠)
 • سەرجەم١١٨٬٨٤١
ناوچەی کاتیAST (UTC+٣)

بەردەڕەش ٧٠ کم باکووری ڕۆژئاوای ھەولێری پایتەخت، ٣٢ کم باکووری ڕۆژھەلاتی مووسڵ، قەزایەکە سەر بە پارێزگای دھۆک.

جوگرافیای بەردەڕەش[دەستکاری]

قەزای بەردەڕەش دەکەوێتە باشووری ڕۆژھەلاتی پارێزگای دھۆک و دەکەوێتە نێوان زێی گەورە لەلای ڕۆژھەڵات و ڕووباری خازر لەلای ڕۆژاوا و سنووری قەزاکە بەم شێوەیە.

  • باکوور: قەزای ئاکرێ و قەزای شێخان
  • ڕۆژھەلات: قەزای ئاکرێ و زێی گەورە
  • ڕۆژاوا: قەزای شێخان و ڕووباری خازر و قەزای حەمدانییە
  • باشوور: پارێزگای ھەولێر

ژمارەی دانیشتوانی سەنتەری قەزای بەردەڕەش زیاترە لە ٢٦٬٥٣٥ کەس. گوندەکانی سەر بە سەنتەری قەزا: زمزمۆک، مەم و زین، ئامیان، ئامیانۆک، شیوەرە، زەوی ڕەش، کانیلان.

بە قەزابوونی بەردەرەش[دەستکاری]

لەبەر ئەوەی شوێنی بەردەرەش شوێنێکی ستراتیژییە و دەکەوێتە نێوان شاری مووسل و قەزای ئاکرێ و ھەردوو پارێزگای دھۆک و ھەولێری پایتەخت پێکەوە دەبەستێتەوە، و ڕووبەری دەڤەرەکە٣٩٩٬٢٠٠ دۆنم زەوی کشتوکاڵییە و ژمارەی دانیشتوانی زیاتربوو لە ١٣٠٬٠٠٠ کەس، و لەبەر تێپەڕبوونی ١١٦ ساڵ بەسەر بە ناحیە بوونی، بڕیاری بە قەزای بوونی بەردەرەش دەرچوو لەلایەن حکوومەتی ھەرێمی کوردستانەوە.[١] بەپێی بڕیاری ئەنجوومەنی وەزیرانی ھەرێمی کوردستان کابینە پێنجەم، ژمارە ١٠ لە ١٢/١٠/٢٠٠٦ بەردەرەش بوو بە قەزای و دوو ناحیەی نوێش ھاتنە دامەزراندن لەگەڵ بەستنەوەی ناحیەی کەلەک بە بەردەرەِش؛ و ئێستاش قەزای بەردەڕەش لەم سێ ناحیە یە پێک دێت:

لە دوای دەرچوونی بڕیاری بە قەزا بوونی بەردەڕەش، لە ڕێورەسمێکدا لە ٨/٤/٢٠٠٧ بڕیارەکە جێبەجێ کرا و مازن محەممەد سەعید وەکو یەکەم قایمەقامی قەزای بەردەڕەش دەستنیشان کرا.

ناحیەی دارەتوو[دەستکاری]

دارەتوو یەکێکە لەو ناحیانەی کە لە دوای بە قەزابوونی بەردەڕەش بووەتە ناحیە، و ژمارەی دانیشتوانی زیاترە لە ٢٨٬٨٢٦ کە و لە ٢٩ گوند پێکھاتووە:

  • زەنگەنان
  • مۆریلان
  • دووسەرە
  • بەنێنان
  • کەونەباک
  • تربە سپی
  • خەندەک
  • خاروک
  • درین بۆت
  • دالەرێ
  • بارەوان گەورە
  • گەلوک
  • شەمسەخر
  • بارەوان کچکە
  • شیخالک کوراو
  • دوگوندان گەورە
  • گردەپان
  • دوگوندان کچکە
  • ھنجیروک نوی
  • خرابە یاسین
  • قادسیە گەورە
  • ھنجیروک کەون
  • گربدەو نوێ
  • کێلی
  • گوندی ئەحمەد بەگ
  • قادسیە کچکە، قادسی زێباری
  • بیوک
  • گربدەو کەون
  • گومەزەرد

ناحیەی ڕۆڤیا[دەستکاری]

ڕۆڤیا یەکێکە لە ناحیەکانی قەزای بەردەرەش و ژمارەی دانیشتوانی زیاترە لە ٢٩ ھەزار کەس و لەم گوندانە پێکھاتووە:

  • یەکمالە
  • کانی ئەسپان کچکە
  • دولیجان گەورە
  • زیلکە عبدالعزیز
  • کانی ئەسپان گەورە
  • قەرەناز
  • دولیجان ێالح
  • گرگە جو
  • نەزراوە
  • دولیجان کتو
  • جوجەر گەورە
  • دیناران
  • دولیجان تارق
  • جوجەر کچکە
  • ئومەرسینان
  • کەندالە سور
  • جەنگە
  • گربەویل گەورە
  • پەلاسان
  • شیخانوک
  • گربەویل کچکە
  • توبزاوە گەورە
  • سێگردک
  • علیشانە
  • توبزاوە کچکە
  • خرابە یاسین
  • پیربوب
  • ئیسماوە
  • خرابە سعدون
  • دوستەک
  • بامەرزێ
  • بەردە سۆر
  • حەسەنییە
  • خەمیس کچک
  • بەردە زیو
  • ئەللاھی
  • پیرچاوش
  • چەمە
  • خرابە واش
  • دەربیستان گەورە
  • گریگا
  • دەربیستان کچکە

ناحیەی کەلەک[دەستکاری]

کەلەک لە ساڵی ١٨٨٠ سەر بە دەڤەری شێخان بوو، و لە ساڵی ١٩٣٠ بە قەزای ئاکرێوە بەستراوە تاوەکو ١٩٦٨ کە جارێکی تر بەستراوەتەوە بە قەزای حەمدانییە. کەلەک لە ساڵی ١٩٧٢ بووەتە ناحیە و ٢٨ گوند لەخۆی دەگرێت و سەر بە قەزای حەمدانییە بووە، تاوەکو ١١/٦/١٩٨٧ ناحیەی کەلەک ھەلوەشێندرایەوە و لەگەڵ ھەر ٢٨ گوندەکانی بەسترانەوە بە سەنتەری قەزای حەمدانییەوە، لە دوای ڕاپەرینی بەھاری ١٩٩٠، کەلەک لەگەڵ چەند گوندێکی وەکو کەورە سۆر، گەویلان بۆت، کۆمەلگای بشیریان ئازاد کران و لە ساڵی ١٩٩٧ بە بڕیارێکی حکوومەتی ھەرێمی کوردستان بە قەزای ئاکرێ بەسترایەوە. لەدوای بە قەزا بوونی بەردەڕەشیش، کەلەک بە قەزای بەردەڕەش بەسترایەوە. ژمارەی دانیشتوانی ئەم ناحیەیە زیاترە لە ٣١٬٣٠٥ کەس و لەم گوندانە پێکھاتووە.[١]

  • کومەلگەی بشیریان
  • شیخەمیر
  • کەورەسۆر
  • بەدەنەی بچووک
  • گەویلان بۆتان
  • بەدەنەی گەورە
  • گەویلان ئازاد
  • ترجلە
  • ئاج قەلا گەورە
  • زەھرە خاتون
  • گوبەیبا
  • نازمییە
  • مفتییە
  • خازری نوی
  • ئاچ قەلا بچووک
  • زەنگل
  • بحرە (شیرەکان)
  • گولە بور
  • تل اسود کچکە
  • تولەبەن
  • تل اسود گەورە
  • گەزەکان
  • جەمە کور
  • قەسروک
  • حسن شام
  • تورکماس
  • سیودینان
  • منگوبە
  • علیاوە

سەرچاوەکان[دەستکاری]

  1. ^ ی ا ھەڵەی ژێدەرەکان: تاگی <ref> ھەڵە؛ ھیچ دەقێک بۆ ژێدەری test نەدراوە