کرن - ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد

ئەم وتارە بەزۆری یان بەتەواوی پشت بە تەنیا یەک سەرچاوە دەبەستێت. تکایە یارمەتیی باشترکردنی بدە بە ناساندنی سەرچاوەی زیاتر. (تشرینی دووەمی ٢٠٢٥) (فێربە کەی و چۆن ئەم داڕێژەیە لابەریت)

کرن کرندی ڕۆژاوا کرند غرب
شار
وڵات	کوردستان
پارێزگا	کرماشان
شارستان	داڵاھۆ
بەرزایی	١٥٣٠ مەتر (٥٬٠٢٠ پێ)
ژمارەی دانیشتووان (٢٠١٦)
• سەرجەم	٧،٧٩٨
زمان و ئایین
• زمان	کوردی (باشووری)
• ئایین	یارسان، ئیسلام (شێعە و سوننە)
کۆدی تەلەفۆن	٠٨٣٥٣۷۲

کرن یەکێکە لە شارەکانی پارێزگای کرماشان. خەڵکەکەی بە زمانی کوردیی باشووری دەئاخاوێنن و سەر بە ئایینی یارسانن.

کرن لەناوی چاندی کوردان بە ھۆی ئایینی یارسان و بارگە پیرۆزەکانی پیر بنیامین و پیر مووسی، پێشەی چەقۆسازی، تەموورە، نژیاروانیی بەردینە، کەشوھەوای خۆش و پێکەوەژیانی ئایینەکانی جیاواز لە ئاشتیدا ناسراوەتەوە.

زمان

[دەستکاری]

زمانی زۆرینەی خەڵکی شاری کرن و دەوروبەری، کوردیی کرنی یان کرنیانەیە، کە یەکێکە لە بنزارەکانی دیالێکتی کوردیی باشووری کە تایبەتە بۆ کوردەکانی ئەم شارە. کوردیی کرنی تەنیا بنزاراوەی کوردیی باشوورییە ک ئرگاتیڤە و بەم ھۆیە ھەندێک پێیان وایە کە ئەم تایبەتمەندی لە کوردیی باشووریش بووە و لەناوچووە و ئێستاکە تەنیا لە بنزاراوەی کرنی ماوەتەوە.^[١] جگە لە ئەم بنزاراوە، کوردیی گۆرانییش لە کرن ھێشتا دەئاخێڤدریت.

ئەمانەش ببینە

[دەستکاری]

سەرچاوەکان

[دەستکاری]

↑ میرزابیگی، جھانشاە، ساختمان فعل در گویش کردی روستای حریر، پایان‌نامە رشتۀ زبان‌شناسی در مقطع تحصیلی کارشناسی ارشد، دانشگاە تھران: ١٣٧٠.^{[بەستەری مردوو‍]}

ب و د پارێزگای کرماشان
ناوەند	کرماشان
شارستانەکان	ئارووناوا پاوە جوانڕۆ داڵاھۆ ڕوانسەر سەرپێڵی زەھاو سەلاسی باوەجانی سونقوڕ سەحنە قەسری شیرین کرماشان کەنگاوەر گیەڵان ھەرسین
شارەکان	ئارووناوا ئەزگڵە بانەوڕێ باینگان بێستوون پاوە تازاوا جوانڕۆ ڕبات ڕوانسەر ڕێژاو سەتەر سەحنە سەرپێڵی زەھاو سەرمەست سونقوڕ سوومار شاھۆ شەروێنە قەسری شیرین قەڵا کرماشان کرن کۆزەران کەنگاوەر گاوارە گەودین گیەڵان میانڕیان نۆدشە نەوسوود ھۆمەیل ھەرسین ھەڵەشی
بابەتی گەشتیاری	ئەشکەوتی دووئەشکەوت ئەشکەوتی خاڵۆ حوسێن کۆکەن ئەشکەوتی کاوات ئەشکەوتی قوڕەقەڵا بەنداوی داریان پەرەسگەی ئاناھیتا پەیکەرەی ھێرکوول پردی خەسرەو تاقی گەرا تاقوەسان تاڤگەی پیران تەکیەی بەگلەربەگی تەکیەی موعاوینولمولک چیای ئاتەژگە چیای بێستوون چیای شاھۆ چیای ماکوان چوارقاپی داری ڕەحمەت دووکانی داوود ڕووباری سیروان ڕووباری لێڵە ڕووباری زمکان سەراوی بێستوون سەراوی ڕوانسەر سەراوی نیلووفەر سەراوی نژیوەران فەراتاش کانی بڵ کانی ڕێزە ناوچەی گەشتیاری مەیگۆڕێ مزگەوتی جامیعی کرماشان مزگەوتی شافعییەکانی کرماشان مزگەوتی عەبدوڵڵای کوڕی عومەر وێنەبەردینەی بێستوون (یان بەردنووس) وێنەبەردینەی گوودەرز (یان بەردنووس)
وتاری پەیوەندیدار	زمان: کوردی (باشووری، ناوەندی ، ھەورامی) و ئازەری ئایین: شیعە و سوننەی شافعی و یارسان مێژوو: دەوڵەتی حەسنەویان پێرستی گوندەکانی پارێزگای کرماشان

کوردستان

باکوور

ئادیەمان	ئالدووش (ئالدووش) بێسنی (بێسنی) تووت (تووت) چێلکان (چێلکان) سنجق (سنجق) سەرگۆل (سەرگۆل) سەمسوور (سەمسوور) سەمیساد (سەمیساد) کۆلیک (کۆلیک)
ئاگری	ئاڤکەڤر (ئاڤکەڤر) بازید (بازید) پانۆس (پانۆس) خاموور (خاموور) دووتاخ (دووتاخ) زێدکان (زێدکان) قەرەکۆسە (قەرەکۆسە) گیادین (گیادین)
ئەرزگان	ئەرزگان (ئەرزگان) ئەگین (ئەگین) ئیلیچ (ئیلیچ) تێرجان (تێرجان) جمنی (جمنی) ڕەفاعیە (ڕەفاعیە) قەرەقولاک (قەرەقولاک) کەماخ (کەماخ) مۆسە (مۆسە)
ئەرزیڕۆم	ئاش قەڵا (ئاش قەڵا) ئاڤنیک (ئاڤنیک) ئۆخلێ (ئۆخلێ) ئەرزیڕۆم (ئەرزیڕۆم) پاسینی ژێرین (پاسینی ژێرین) تاتۆس (تاتۆس) چێرمک (چێرمک) حەسەن قەڵا (حەسەن قەڵا) خنووس (خنووس) گۆگسی (قەرەیازی)
ئیدر	باشان (باشان) تێشبەروون (تێشبەروون) ڕەشقەلاس (ڕەشقەلاس) قولپ (قولپ)
باتمان	ئێلح (ئێلح) حەسکیف (حەسکیف) حەزۆ (حەزۆ) کەرجەوس (کەرجەوس) قابلجەواز (قابلجەواز) قوبین (قوبین)
بدلیس	ئەلجەواز (ئەلجەواز) بدلیس (بدلیس) تووختەوان (تووختەوان) چوخووڕ (چوخووڕ) خەلات (خەلات) خیزان (خیزان) مۆتکی (مۆتکی)
بینگۆل	بۆنگلان چۆنەک چەولیگ چێرمە داری ھێنی کانی ڕەش گێغی ھۆسنەک
حەکاری	جۆلەمێرگ چەلێ شەمزینان گەڤەر
خارپێت	ئەگینی ژێرین باسقیل پالۆ خارپێت دەپ قەرەباخان کەبان گۆلی ھەزار مادەن
دیاربەکر	ئەرخەنی (ئەرخەنی) ئەگل (ئەگل) بسمل (بسمل) پاسوور (پاسوور) پیران (پیران) چنار (چنار) چنگوش (چنگوش) چێرمووگ (چێرمووگ) حازرۆ (حازرۆ) دیاربەکر (ئامەد) فارقین (فارقین) کاراز (کاراز) لیجێ (لیجێ) ھێنێ (ھێنێ)
دێرسم	پلوور پلەموریە پێرتاگە چەمیشگەزەک خۆزات قسلە مازگێرد مامەکی
ڕحا	بێرەجووگ پیرسووس جورنی ڕەش حەڕان خەلفەتی ڕحا سەری کانی سوێرەک کانیی غەزاڵان وێرانشار ھەوەنج
سێرت	تللۆ خسخێر دھ سێرت شێروان مسرج ھاوێل
شرنەخ	ئەلکێ باسان جزیر سلۆپیان شرنەخ قیلابان ھەزەخ
عوسمانیە	باخچە تۆپراب قەڵا عوسمانیە ھاروونیە
عەنتاب	ئیسلاحیە بێلکیس تلبشار دیلۆک جینگیڤە شاھیدبەی شاھیدکامیل عارابان کورودەرە گرگامێش
قەرس	دیخۆر جلاوز ساریقامیش سەلیم کاخزمان قەرس
کلیس	سپەناق عەلیی مەنتار کلیس گرێ موراد
مووش	دێرخاس کۆپ ملازگرد مووش گمگم
مەلەدی	ئارگا ئایوالی ئەرخەوان چرمک حەکیمخان دارەندە شیرۆ قەڵا کۆکسەن کەفەردیز موھاجیر مەلەدیی کۆن مەلەدی یازیخان
مەرعەش	ئەلبستان بازارجخ کردۆغلی مەرعەش نوورھەق
مێردین	دێریکی چیای مازی ڕشمل ستەور شەمرەخ قۆسەر کەربۆران مەھسەرت مدیاد مێردین نسێبین
وان	ئەرتەمێتان ئەردیش ئەلباک بازیداغا پایزاڤا بێگری شاخ قەرقەلی مەحموودی میکس وان وەستان
ھەروەھا	خاسە دۆرتیۆل دیڤریگی

باشوور

دھۆک	ئاکرێ (ئاکرێ) ئامێدی (ئامێدی) بەردەڕەش (بەردەڕەش) دھۆک (دھۆک) زاخۆ (زاخۆ) سێمێل (سێمێل) شێخان (شێخان)
سلێمانی	پشدەر (قەڵادزێ) پێنجوێن (پێنجوێن) دووکان (دووکان) دەربەندیخان (دەربەندیخان) ڕانیە (ڕانیە) سلێمانی (سلێمانی) سەیدسادق (سەید سادق) شارباژێڕ (چوارتا) شارەزوور (ھەڵەبجەی تازە) قەرەداغ (قەرەداغ) ماوەت (ماوەت)
کەرکووک	داقووق (داقووق) دووبز (دووبز) حەویجە (حەویجە) کەرکووک (کەرکووک)
گەرمیان	بەدرە (بەدرە) چەمچەماڵ (چەمچەماڵ) خانەقین (خانەقین) دووزخورماتوو (دووزخورماتوو) کەلار (کەلار) کفری (کفری) مەندەلی (مەندەلی)
نەینەوا	تلکێف (تلکێف) تەلەعفەر (تەلەعفەر) حەمدانیە (قەرەقووش) شنگال (شنگال) مووسڵ (مووسڵ)
ھەولێر	چۆمان (چۆمان) خەبات (خەبات) دەشتی ھەولێر (بنەسڵاوە) ڕەواندز (ڕەواندز) سۆران (سۆران) شەقڵاوە (شەقڵاوە) کۆیە (کۆیە) مەخموور (مەخموور) مێرگەسۆر (مێرگەسۆر) ھەولێر (ھەولێر)
ھەڵەبجە	ھەڵەبجە
ھەروەھا	شارەبان (شارەبان)

ڕۆژھەڵات

ئازەربایجانی ڕۆژاوا	بۆکان (بۆکان) پۆلدەشت (پۆلدەشت) پیرانشار (پیرانشار) تیکاب (تیکاب) چاڵدێران (سیاھچەشمە) چایپارە (قەرەزیائەددین) خۆی (خۆی) ساینقەڵا (ساینقەڵا) سەردەشت (سەردەشت) سەڵماس (سەڵماس) شنۆ (شنۆ) شەوت (شەوت) ماکۆ (ماکۆ) مەھاباد (مەھاباد) میاندواو (میاندواو) نەغەدە (نەغەدە) ورمێ (ورمێ)
ئیلام	ئاودانان (ئاودانان) ئەیوان (ئەیوان) ئیلام (ئیلام) دێلوڕان (دێلوڕان) چەرداوڕ (سەراوڵە) دەڕەشار (دەڕەشار) مەڵگشای (ئەرکەواز) مێران (مێھران)
کرماشان	ئارووناوا (ئارووناوا) پاوە (پاوە) جوانڕۆ (جوانڕۆ) داڵاھۆ (کرن، گاوارە) ڕوانسەر (ڕوانسەر) سونقوڕ (سونقوڕ) سەرپێڵی زەھاو (سەرپێڵی زەھاو) سەلاسی باوەجانی (تازاوای سەلاس) سەحنە (سەحنە) قەسری شیرین (قەسری شیرین) کرماشان (کرماشان) کەنگەوەر (کەنگەوەر) گیەڵان (گیەڵان) ھەرسین (ھەرسین)
کوردستان	بانە (بانە) بیجاڕ (بیجاڕ) دیواندەرە (دیواندەرە) دێولان (دێولان) سنە (سنە) سەقز (سەقز) سەوڵاوا (سەوڵاوا) قوروە (قوروە) کامیاران (کامیاران) مەریوان (مەریوان)
لوڕستان	دڵفان (نووراوا) سلسلە (ئەلیشتەر) کوودەشت (کوودەشت) ورووگڕ (ورووگڕ) خوڕەماوە (خوڕەماوە)
ھەمەدان	تووسرکان (تووسرکان) ئەسەداوا (ئەسەداوا) مەلایێر (مەلایێر) نیاوەن (نیاوەن)
پەیوەندیدار	ھەرێمی لوڕستان

ڕۆژاوا

جزیرە	قامشلۆ عاموودێ قامشلۆ دێرک دێرک حەسیچە حەسیچە سەری کانی سەری کانی
کۆبانی	گرێسپی گرێسپی کۆبانی کۆبانی
عەفرین	عەزاز عەزاز عەفرین عەفرین باب باب

پۆل:شارەکانی کوردستان

ئەم وتارە کۆلکەیەکە. دەتوانیت بە فراوانکردنی یارمەتیی ویکیپیدیا بدەیت.