دەستپێک

ئەو ئینسایکڵۆپیدیا ئازادەی کە ھەموو کەسێک دەتوانێت دەستکاریی بکات. ھەنووکە ٥٣٬٧٤٨ وتار بە کوردیی ناوەندی (سۆرانی) ھەن.	پێڕستی وتارەکان • ڕێکخستنەکان ھونەر زانست مێژوو ژیاننامە چاند جوگرافیا ماتماتیک کتێب تەکنۆلۆژیا مۆسیقا وەرزش کۆمەڵگا ھەموو دەروازەکان
لەبارەی ویکیپیدیا  • سیاسەت و ڕێساکان  • فێرکاریی خێرا  • فێرکاری بە وێنە  • پرسیارە دووپاتکراوەکان  • ڕێنماییی خێرا ٣ی شوباتی ٢٠٢٤ (زایینی)؛ بەرامبەر بە ١٤ی ڕێبەندانی ٢٧٢٣ (کوردی)

وتاری ھەڵبژێردراوی ھەفتە

ڤیگنیزم (بە ئینگلیزی: Veganism) پێکھاتووە لە ھەردووک ژەمەخۆراک و فەلسەفەی پاراستنی مافی ئاژەڵان کە بەکارھێنانی بەرھەمی ئاژەڵان ڕەت دەکاتەوە. شوێنکەوتووی ھەر کامێک لە ژەمە خۆراکییەکە و فەلسەفەکە بە ڤیگن ناسراون.

ھەندێک جار جیاکاری دەکرێت لە بەشەکان ڤیگنیزم، ڤیگنە خۆراکییەکان ڕەتی دەکەنەوە کە بەرھەمی ئاژەڵان بە ھیچ جۆرێک بەکاربھێنن. ئەمە نەک تەنھا گۆشت دەگرێتەوە بەڵکو ھێلکەو خۆراکە سپیاتییەکانیش لەخۆ دەگرێت (وەک ماست، پەنیر، شیر و ھەموو ئەو بەرھەمانەی شیری تێدا بەکاردێت) ھەندێک لە ڤیگنە خۆراکییەکان بەلایانەوە پەسەندە شتومەک بەکاربھێنن کە پاشماوەی ئاژەڵانی تێدا بەکارھاتووە وەک چەرم و خوری ئەو کەسانەی کە لە فەلسەفەکە قوڵتر دەبنەوە و دەیھێننە ژیانی ڕۆژانەی خۆیانەوە و لە ڤیگنی خۆراکیی لادەدەن و ڕەتی دەکەنەوە کە ھیچ بەرھەمێکی ئاژەڵی بۆ ھیچ مەبەستێک بەکاربھێندرێت (بە پاشماوەکانیشەوە) پێیان دەوترێت ڤیگنی ئاکاری. وە ھەروەھا ڤیگنی ژینگەیی ھەیە کە ڕەتی دەکەنەوە بەرھەمە ئاژەڵییەکان بەکاربھێندرێت لەبەر ئەوەی زیان بە ژینگە دەگەێنێت.

ناوی ڤیگن لە ساڵی ١٩٤٤دا لەلایەن دۆناڵد واتسنەوە داھێنراوە، ئەو کاتەی کە ڕێکخراوی کۆمەڵگەی ڤیگنی لە ئینگلتەرادا دامەزراند. لە سەرەتادا ئەمە بە واتای «ڕووەکخۆری بێ سپیاتی» دەھات و دواتریش بووبە «ڕێبازی ژیانی مرۆڤ بەبێ سوودوەرگرتن لە ئاژەڵان.» ئارەزوو بەرەو ڤیگنیزم زیادی کرد لە ٢٠١٠دا؛ مارکێتی ڤیگنی زیاتر کرایەوە، وە ھەڵبژاردەی ڤیگن لە زۆرێک لە سوپەرمارکێت و خواردنگەکانی جیھان ھاتنە بەردەست.
خوێندنەوەی زیاتر...

وتاری ھەڵبژێردراو چییە؟ • ئەرشیڤ • وتاری پێشوو

لە ھەواڵەکاندا

عیمران خان لە ساڵی ٢٠٢٣

• ٣١ی کانوونی دووەم – عیمران خان (لە وێنەکەدا)، سەرۆک وەزیرانی پێشووی پاکستان بەھۆی دزەپێکردنی نھێنییەکانی دەوڵەت سزای ١٠ ساڵ و بەھۆی گەندەڵیشەوە سزای ١٤ ساڵ بەندکرانی بەسەردا سەپێندرا.
• ٢٩ی کانوونی دووەم – چوار بەندکراوی سیاسیی کورد بە ناوەکانی محەممەد فەرامەرزی، وەفا ئازەربار، پێژمان فاتحی و موحسین مەزڵووم لەلایەن کۆماری ئیسلامیی ئێرانەوە لەسێدارەدران.
• ٢٥ی کانوونی دووەم – دوای ئەوەی باڵەکانی ھەلیکۆپتەری ئینجینوێتی زیانیان پێگەیشت، ناسا ئەرکی ھەلیکۆپتەرەکەی لە مەریخ کۆتاییی پێھێنا.
• ١٩ی کانوونی دووەم – مەکۆی گەڕانچیی مانگی دەزگای بۆشاییی ژاپۆن بە سەرکەوتوویی لەسەر ڕووی مانگ نیشتەوە.
• ١٨ی کانوونی دووەم – لە کاردانەوەی ھێرشە مووشەکییەکانی ئێران بۆ سەر خاکی پاکستان، ھێزی ئاسمانیی پاکستان ئۆپەراسیۆنی مردن بۆ سەرمەچاری لەناو خاکی ئێراندا ئەنجامدا.

بەردەوامە:

• جامی نەتەوەکانی ئاسیا
• قەیرانی دەریای سوور
• شەڕی ئیسرائیل و حەماس
• ململانێی سوودان
• ھێرشی ڕووسیا بۆ ئوکراینا
• شەڕی ناوخۆییی میانمار

دوایین مردنەکان:

• ئارنۆ ئالان پێنزیاس
• پێشڕەو دزەیی
• لێڤ ڕوبینشتن
• فرانتس بێکنباوەر
• ماریۆ زاگالۆ
• بەرزین حەمزەزادە

پەڕەی سەرەکی • ئەرشیڤ...

ئەمڕۆ لە مێژوودا...

• ١٦٩٠ – بۆ یەکەمجار لە ئەمریکا دراو بەشێوەی کاغەز دروستکرا و بەکارھات.
• ١٩٧٢ – یازدەھەمین ئۆڵۆمپیادی یارییە زستانییەکان لە ژاپۆن لە ساپۆرۆ (Sapporo) دەستی پێکرد (کە یەکەمجار بوو لە ئاسیا بکرێت).
• ٢٠٠٧ – تەقینەوەی بۆمبێک لە بازاڕێکی شاری بەغداد، ١٣٥ کوژراو و ٣٣٩ برینداری لێکەوتەوە.

زیاتر لەم ڕۆژەدا »

٣ی شوباتی ٢٠٢٤ (زایینی)؛ بەرامبەر بە ١٤ی ڕێبەندانی ٢٧٢٣ (کوردی)
→دوێنێ ئەرشیڤ سبەینێ←

ناساندنی ویکیپیدیا

ویکیپیدیا ئینسایکڵۆپیدیایەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێک دێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی ناوەرۆکی ویکیپیدیا ئازادە. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. لەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری ناوەندی (سۆرانی) لە زمانی کوردی (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، کە لە ٢٠٠٩وە لە ویکیپیدیای کورمانجی لەبەر چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە جیا بووەتەوە و ئێستا ٥٣٬٧٤٨ وتار و ١٧٤ بەشداربووی چالاکی ھەیە.

ویکیپیدیای کورمانجی • ویکیپیدیای زازاکی

بەشداری لە ویکیپیدیا

ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی، و بۆ کۆکردنەوەی زانیارییەکان لەبارەی زانستە سروشتییەکان و کۆمەڵایەتییەکان بە زمانی کوردی لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی پاش ئاشنابوون لەگەڵ ویکیپیدیا سەرەتا دەبێت بتوانیت کوردی بەباشی بنووسیت و بەباشی تایپی بکەیت. خولی فێرکاری ببینە و لە پەڕەی خۆڵەپەتانێ ئەوەی فێر دەبیت تاقیی بکەوە. ویکیپیدیا ژمارەیەکی زۆر وتاری ھەیە بەڵام بۆ ھەر بابەتێک دەبێت تەنیا یەک وتار ھەبێت. بە دەستکاریکردن و چاککردنەوەی ھەڵەکانی وتارەکان ببە بەکارھێنەرێکی چالاک و پاشان بە جادووگەری وتارەکان خۆت لە سەرەتاوە وتار بنووسە. پرسیارەکانت لە پرسگا بنووسە تا بەکارھێنەرانی شارەزا وەڵامت بدەنەوە.

پەڕەکانی ڕێنوێنی • فێرکاری بە وێنە • پرسیارە دووپاتکراوەکان

کۆمەڵگای ویکیپیدیا

تا ئێستا ٦٠٬٧٤٩ ھەژمار لە ویکیپیدیای کوردیی سۆرانی دروستکراون کە ١٧٤ بەکارھێنەریان لە سی ڕۆژی ڕابردوو بەشدارییان ھەبووە. ھەموو بەکارھێنەرێک لێرە خۆبەخشانە بەشداری دەکات و تەنیا لە سیاسەتەکان پەیڕەوی دەکرێ نەک لە ھیچ تاکە کەسێک. بۆ باشترکردنی وتارەکان بەکارھێنەران ھەردەم قسەوباس و خاڵەکانی خۆیان لە پەڕەکانی وتووێژی تایبەتدا دەردەبڕن. ویکیپیدیای کوردی پێشوازی لە بیروڕاکان و وتووێژەکانی ھەموو بەکارھێنەرێک دەکات سەبارەت بە ھەموو بەشەکانی.

دەروازەی بەکارھێنەران • دیوەخان

دەتەوێت وتارێک بنووسیت؟

ھەنووکە لە ویکیپیدیای کوردیی ناوەندیدا ٥٣٬٧٤٨ وتار ھەن، ئەمەش ئەوە دەگەیەنێت کە ئەو وتارەی دەتەوێت بینووسیت ئەگەری ھەبوونی ھەیە. پەڕەی گەڕان بەکار بھێنە بۆ ئەوەی بزانیت کە ئەو وتارەی دەتەوێت بینووسیت ھەیە لە ویکیپیدیا یان نا، لەوانەیە لەژێر ناوێکی تر ھەبێت. ئەگەر وتارەکە ھەبوو ئەوا پێویست ناکات پەڕەیەکی نوێ دروست بکەیتەوە لەبارەی ھەمان بابەتەوە، چوونکە دەسڕدرێتەوە. بەڵام تۆ ئازادیت لە چاکسازیکردن لەو وتارە ھەرچۆنێک بێت. ئەگەریش نەبوو، ناوی وتاری خوازراو لەم سندووقەی خوارەوە بنووسە و دروستی بکە. بیرت نەچێت کە بە ئاگایییەوە دوای ڕێنمایییەکان بکەویت و سیاسەتەکان لەسەر نووسینی وتار و شێوازەکانی بخوێنیتەوە. وتاری بێبایەخ دەسڕدرێتەوە.

جادووگەری وتارەکان

وێنەی ھەڵبژێردراو

دوو ھەڵۆی کلک سپی لەکاتی بەفربارین لە پارکی نەتەوەییی فارنێبۆفیاردن، سوێد.

بەشەکانی تری ویکیپیدیا

• مێزی زانیاری: بۆ پرسیار لە بەکارھێنەرانی دیکە سەبارەت بە بابەتە جۆراوجۆرەکانی زانست و زانیاری
• پرسگا: بۆ پرسیار سەبارەت بە بەکارھێنانی ویکیپیدیا
• دەروازەی کۆمەڵگا: بۆ ڕاگەیاندنی پرۆژەکان، چاوانەکان و ڕاپرسییەکانی ویکیپیدیا
• دیوەخان: بۆ وتووێژ لەسەر کێشە تەکنیکییەکان، سیاسەتەکان و چالاکییەکانی ویکیپیدیا
• ھەواڵەکانی ماڵپەڕ: بۆ تۆمارکردنی مێژووی گۆڕانکارییە سەرەکییەکان و ناونیشانی بڵاوکراوە دەرەکییەکان سەبارت بە ویکیپیدیا
• داخوازی بەرامبەری کوردی: بۆ داواکردنی واتای وشەکانی زمانەکانی تر بە کوردی

پرۆژە خوشکەکانی ویکیپیدیا

ویکیپیدیا لەلایەن دەستکاریکەرانی خۆبەخشەوە نووسراوە و لەلایەن دامەزراوەی ویکیمیدیا ڕاژە کراوە، کە دامەزراوەیەکی قازانج نەویستە و پڕۆژەگەلێکی تری خۆبەخشانەش ڕاژە دەکات وەک:

• 
  کۆمنز
  خەزێنەی ئازادی میدیا
• 
  میدیاویکی
  پەرەپێدانی نەرمامێری ویکی
• 
  مێتاویکی
  ڕێکخستنی پرۆژەکانی ویکیمیدیا
• 
  ویکیکتێب
  کتێبی خوێندن و ڕێنمایینامەی ئازاد
• 
  ویکیدراوە
  بنکەی زانیاریی ئازاد
• 
  ویکیھەواڵ
  ھەواڵی ناوەڕۆک ئازاد
• 
  ویکیوتە
  کۆکەرەوەی وتەکان
• 
  ویکیسەرچاوە
  کتێبخانەی ناوەڕۆک ئازاد
• 
  ویکیجۆر
  تۆماری جۆری ئاژەڵەکان
• 
  ویکیزانکۆ
  سەرچاوەی ئازادی فێربوون
• 
  ویکیگەشت
  ڕێنوێنی گەشتی ئازاد
• 
  ویکیفەرھەنگ
  فەرھەنگ و زاراوەنامە

• پێڕستی ویکیپیدیاکان
• ئامارەکانی ویکیپیدیای کوردی