دەربەندیخان

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
Jump to navigation Jump to search
دەربەندیخان
Darbandikhan
شارۆچکە
دەربەندیخان is located in Kurdistan Region
دەربەندیخان
دەربەندیخان
جێگەی لە کوردستاندا
دەربەندیخان is located in Iraq
دەربەندیخان
دەربەندیخان
جێگەی لە عێراقدا
پۆتانەکان: 35°06′47.4″N 45°41′10.5″E / 35.113167°N 45.686250°E / 35.113167; 45.686250پۆتانەکان: 35°06′47.4″N 45°41′10.5″E / 35.113167°N 45.686250°E / 35.113167; 45.686250
وڵات کوردستان[١]
 عێراق
پارێزگاسلێمانی
قەزاقەزای دەربەندیخان
ناحیەناحیەی دەربەندیخان(ناوەند)
بەرزایی٥١٣ مەتر (١٬٦٨٣ فووت)
زمان و ئایین
 • زمانکوردی (سۆرانی)
 • ئایینسوننی شافعی

دەربەندیخان شارۆچکەیەکە، کەوتووەتە ناحیەی دەربەندیخان(ناوەند)، قەزای دەربەندیخان، پارێزگای سلێمانی، باشووری کوردستان.[٢]

ئەم شارۆچکەیە ناوەندی ناحیەی دەربەندیخان(ناوەند) و قەزای دەربەندیخانە.

ناو[دەستکاری]

سەبارەت بە ناوی دەربەندیخان دوو بۆ چوون هەیە:

  • بنەرەتی ووشەی (خان)یەکەمیان، لەسەردەمی عوسمانیەکاندا پیاوێکی دەوڵەمەند و بەدەسەڵات بووە (محمد خان، احمد خان) باج و سەرانەی لە خەڵک سەندوە و لەو دەربەندەدا کە کاروانچیەکان گوزەریان پیادا کردووە، ئەم پیاوە (خان)ێکی هەبووە وەک (دیوەخان) یا (ئوتێل) بە گوزارشتی ئەمڕۆ بۆ حەوانەوەی کاروانچیەکان ئەم خانە چەند ژوورێکی گەورە و فراوانی تێدا بووە بە قسڵ دروست کراوە.
  • (خان) لە کوردەواریدا بەو شوێنە دەووترێت کە ووڵاخ و ئاژەڵی تێدا دەبەسرێتەوە و لە گەوڕ گەورەترە، لە گوێ چەمی سیرواندا ئەم (خان)ە هەبووە و بۆ کاروانیەکانی ئێڵی جاف کە ووڵاخە کانیان تێدا بەستوەتەوە و خۆشیان لە شوێنە باشەکانی دا پشوویان داوە، سەبارەت بەناوی (دەربەند) ئەو تەنگەبەرەی دەکەوێتە نێوان هەردوو چیا پێی دەووترێت دەربەند، لەنێوان زنجیرە چیای بەرانان و زمناکۆدا ڕووباری سیروان گوزەری کردووە و گەرمیان و کوێستانیان کردوە، بە نێوان ئەو دوو چیایە ووتراوە دەربەند و لە نزیکیشەوە (خان)ێک هەبووە، ئیتر ناو نراوە، ئەو دەربەندەی خانەکەی تێدایە و پاشان ناسراوە بە دەربەندیخان.[٣]

جوگرافیا[دەستکاری]

دەربەندیخان لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی فەقێ جنە و لە باشوور لەگەڵ گوندی ژاڵەناو و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی زمناکۆ و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی گوڵانی حەمەی مەحمود.[٤][٥]

مێژوو[دەستکاری]

بنەچەی شارۆچکەی دەربەندیخان لە گوندی (سەلیم پیرک)ەوە دەست پێدەکات کە لە بناری چیای تونیلەکەدا بووە و ناوەکەی لەو پیاوەوە ھاتووە کە ئاوەدانی کردووەتەوە، (صاڵحی پیرک و سان ئەحمەد و حمەئەمین عبدالقادر، حمەئەمین سەلمە، کاکە ئەمین) ڕیش سپی ئەم گوندە بوون و نزیکەی (٢٠) ماڵێک بوون، لەبەرەی خۆرئاوای ئەم گوندەوە بە دووری دوو کیلۆ مەتر یان کەمتر ھەشت نۆ ماڵێک ھەبوون لە نزیک سەرچاوەی ئاوێک کە ئاسک بۆ ئاو خواردنەوە ڕوویان تێ کردووە و ناوی (کانی ئاسکان) بووەو (فقێ محمودی وەڵەد بەگی) ئاوەدانی کردوەتەوە و پاشان ئەم ئاوە چووە بۆ گوندی کانی سارد.[٦]

گەشت و گوزار[دەستکاری]

ھونەر و میوزیک[دەستکاری]

گروپی دەفی وەفایی یەکێکە لە گروپەکانی ئەم شارە لە بواری مۆسیقادا کاردەکات کە لە ساڵی ٢٠٠٤ دامەزراوە وە چەندین گەنج لە گروپەدا بەشدارن کە دەگەنە نزیکەی (٤٠) ژەنیار ،زیاتر دەف بووە بە ناونیشانی گروپەکە وە ئەم نازناوەش دراوە بە شارۆچکەی دەربەندیخان، ئەم گروپە لە زۆربەی ڤیستیڤاڵەکاندا بووە بە یەکەم وە بە باشترین گروپی دەف لە باشووری کوردستان.


سەرچاوەکان[دەستکاری]