ئاودانان

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
باز بدە بۆ: ڕێدۆزی، گەڕان
ئاودانان
ئاودانو، ئاوه نان
شار
ئاودانان is located in کوردستان
ئاودانان
ئاودانان
جێگەی لە کوردستاندا
ئاودانان is located in Iran
ئاودانان
ئاودانان
جێگەی لە ئێراندا
پۆتانەکان: ٣٢°٥٣′N ٤٧°٣٠′E / ٣٢.٨٨٣°N ٤٧.٥٠٠°E / 32.883; 47.500پۆتانەکان: ٣٢°٥٣′N ٤٧°٣٠′E / ٣٢.٨٨٣°N ٤٧.٥٠٠°E / 32.883; 47.500
وڵات  کوردستان
پارێزگا ئیلام
شارستان شارستانی ئاودانان
بەرزایی ٨٨٠ مەتر (٢٬٨٩٠ فووت)
ژمارەی دانیشتووان (٢٠٠٦)
 • سەرجەم ٢٣٥٠٠
زمان و ئایین
 • زمان کوردی (فەیلی و لەکی) ، لوڕی
 • ئایین شیعە
کۆدی تەلەفۆن ٠٨٤٢٦٢٢


ئاودانان( بە کوردی: ئاودانان، فارسی: آبدانان)، ناوی شارێکە لە باشووری ڕۆژهەڵاتی پارێزگای ئیلامی ڕۆژهەڵاتی کوردستان. ژمارەی دانیشتووانی ئەم شارە بەپێی ئاماری ساڵی ٢٠١١ی زایینی، ٢٢٩٠١ کەسە.

جوگرافیا[دەستکاری]

ئاودانان ناوەندی کارگێڕی قەزای ئاودانانە و لای باکووری ڕۆژهەڵات بە قەزای دەڕەشار، لای باکوور بە قەزای شارستانی مەڵگشای و بەشی مەیمەی دێلوڕان، لە ڕۆژئاوا و باشوورەوە بە قەزای دێلوڕان و لە باشووری ڕۆژهەڵاتەوە، بە قەزای ئەندیمشکی پارێزگای خووزستان، دەورە دراوە. لە ڕوانگەی جوگرافییەوە، شاری ئاودانان لە نێوان دوو زنجیرە چیای کڤەر و دینار کێو هەڵکەوتووە کە گرنگترین بەرزاییەکانی شاری ئاودانانیشن. باکوور و باشووری قەزای ئاودانان، جوگرافیای کوێستانە و سروشتی بە لێڕی(دارستان) بەڕو، داپۆشراوە، بەڵام بەشەکانی لای باشووری ئاودانان پێدەشتن . بەگشتی ئاودانان، کەش و هەوایەکی مامناوەندی هەیە.

ئابووری[دەستکاری]

زۆرینەی خەڵکی قەزای ئاودانان بژێوی ژیانیان لە کەرتی کشتوکاڵ و ئاژەڵداری بەدەست دەهێنن.

زمان و ئایین:[دەستکاری]

ئاودانان باشووریترین شاری کوردستانە، زمانیان کوردییە و سەر بە دیالێکتی کوردیی باشوورییە. زاراوەی کوردی ئاودانانی وەک لکێک لە کوردیی باشووری، زاری خێڵ و دانیشتووانی شاری ئاودانان و ناوچەکانی دەوروبەریەتی کە بە خێڵی کورد یان کوردعالی بەناوبانگن؛ کوردانی ئاودانان لە شاری ئاودانان و ناوچەکانی دەوروبەری(بەشی(ناحیەی) ناوەندی) و بەشی سەراو باغ دەژین. هەروەها کەمینەیەک لەک و لوڕ لە قەزاکانی(شارستانەکانی) دەوروبەر هاتوونەتە نێو شار ئاودانان، ئەمە لە حاڵێکدایە کە دانیشتووانی ڕەسەنی ئەم شارە کوردن. لە ڕوانگەی دینییەوە خەڵکی شاری ئاودانان موسڵمانن و سەربە ڕێبازی شیعەی ١٢ ئیمامین.

کارگێڕی قەزای ئاودانان:[دەستکاری]

بە پێی دابەشکردنی کارگێڕی وڵاتی ئێران، ساڵی ١٩٩٦ز، بەشی ئاودانان لە قەزای دەڕەشار جیا کراوە وبوو بە قەزایەکی سەربەخۆ. ئەم قەزایە سێ بەش و شەش کۆمەڵە گوندی(دێهستان) هەیە:

بەشی ناوەندی:

کۆمەڵە گوندی ماسپی

کۆمەڵە گوندی جابر ئەنسار و چەم کەوە

ناوەندی شار: ئاودانان

بەشی سەراوباغ:

کۆمەڵە گوندی سەراو باغ

ناوەندی شار: سەراوباغ

بەشی کەڵات:

کۆمەڵە گوندی ئاوهەنار

کۆمەڵە گوندی مورموری

ناوەندی شار: مورموری

شوێنەوارەکان:[دەستکاری]

شوێنەواری کەونی ئەم شارە بریتین لە : قەڵای پشت قەڵا لە ٥ کیلۆمەتری شاری ئاودانان و قەڵای هەزاردەر لە کۆتایی شەقامی هەزاردەر. بەپێی لێکۆڵینەوەی شوێنەوارناسان ئەم بینا مێژووییانە هی سەردەمی ساسانین.

گەشتیاری:[دەستکاری]

ئاودانان گەلێک ناوچەی گەشتیاری هەیە کە سێ تاڤگەی جوانی ماهووتە، خروزان و تەختان جولیان و چەم کەوە لەوانەن. هەروەها جوانی و ڕازاوەیی ئاودانان لە جەژنی نەورۆز پتر دەردەکەوێ. شوێنە گەشتیاری، زیارەتی و مێژووییەکانی ئەم قەزایە بریتین لە:

١-نزرگەی سەید سەڵاحەدین محەممەد

٢-پشت قەڵای ئاودانان

٣-دەریاچەی دووانەی سیاگا

٤-گوندی ئەنجیرە

فڕۆکەخانە:[دەستکاری]

ئەم شارە فڕۆکەخانەیەکی عەسکەری هەیە، کە لە مەودای ٤ کیلۆمەتری ڕۆژهەڵاتی شاری ئاودانان هەڵکەوتووە.

سەرچاوەکان:[دەستکاری]

غەفور، عەبدوڵڵا(٢٠٠٢)، فەرهەنگی جوگرافیایی کوردستان، ناوەندی بڵاوکردنەوەی سەردەم: سلێمانی؛ هەرێمی کوردستان.


گالەری[دەستکاری]