ئاودانان

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
Jump to navigation Jump to search
ئاودانان
ئاودانو، ئاوه نان
شار
ئاودانان is located in کوردستان
ئاودانان
ئاودانان
جێگەی لە کوردستاندا
ئاودانان is located in Iran
ئاودانان
ئاودانان
جێگەی لە ئێراندا
پۆتانەکان: ٣٢°٥٣′N ٤٧°٣٠′E / ٣٢.٨٨٣°N ٤٧.٥٠٠°E / 32.883; 47.500پۆتانەکان: ٣٢°٥٣′N ٤٧°٣٠′E / ٣٢.٨٨٣°N ٤٧.٥٠٠°E / 32.883; 47.500
وڵات  کوردستان
پارێزگا ئیلام
شارستان شارستانی ئاودانان
بەرزایی ٨٨٠ مەتر (٢٬٨٩٠ فووت)
ژمارەی دانیشتووان (٢٠٠٦)
 • سەرجەم ٢٣٥٠٠
زمان و ئایین
 • زمان کوردی (فەیلی و لەکی) ، لوڕی
 • ئایین شیعە
کۆدی تەلەفۆن ٠٨٤٢٦٢٢


ئاودانان( بە کوردی: ئاودانان، فارسی: آبدانان)، ناوی شارێکە لە باشووری ڕۆژهەڵاتی پارێزگای ئیلامی ڕۆژهەڵاتی کوردستان. ژمارەی دانیشتووانی ئەم شارە بەپێی ئاماری ساڵی ٢٠١١ی زایینی، ٢٢٩٠١ کەسە.

جوگرافیا[دەستکاری]

ئاودانان ناوەندی کارگێڕی قەزای ئاودانانە و لای باکووری ڕۆژهەڵات بە قەزای دەڕەشار، لای باکوور بە قەزای شارستانی مەڵگشای و بەشی مەیمەی دێلوڕان، لە ڕۆژئاوا و باشوورەوە بە قەزای دێلوڕان و لە باشووری ڕۆژهەڵاتەوە، بە قەزای ئەندیمشکی پارێزگای خووزستان، دەورە دراوە. لە ڕوانگەی جوگرافییەوە، شاری ئاودانان لە نێوان دوو زنجیرە چیای کڤەر و دینار کێو هەڵکەوتووە کە گرنگترین بەرزاییەکانی شاری ئاودانانیشن. باکوور و باشووری قەزای ئاودانان، جوگرافیای کوێستانە و سروشتی بە لێڕی(دارستان) بەڕو، داپۆشراوە، بەڵام بەشەکانی لای باشووری ئاودانان پێدەشتن . بەگشتی ئاودانان، کەش و هەوایەکی مامناوەندی هەیە.

ئابووری[دەستکاری]

زۆرینەی خەڵکی قەزای ئاودانان بژێوی ژیانیان لە کەرتی کشتوکاڵ و ئاژەڵداری بەدەست دەهێنن.

زمان و ئایین:[دەستکاری]

ئاودانان باشووریترین شاری کوردستانە، زمانیان کوردییە و سەر بە دیالێکتی کوردیی باشوورییە. زاراوەی کوردی ئاودانانی وەک لکێک لە کوردیی باشووری، زاری خێڵ و دانیشتووانی شاری ئاودانان و ناوچەکانی دەوروبەریەتی کە بە خێڵی کورد یان کوردعالی بەناوبانگن؛ کوردانی ئاودانان لە شاری ئاودانان و ناوچەکانی دەوروبەری(بەشی(ناحیەی) ناوەندی) و بەشی سەراو باغ دەژین. هەروەها کەمینەیەک لەک و لوڕ لە قەزاکانی(شارستانەکانی) دەوروبەر هاتوونەتە نێو شار ئاودانان، ئەمە لە حاڵێکدایە کە دانیشتووانی ڕەسەنی ئەم شارە کوردن. لە ڕوانگەی دینییەوە خەڵکی شاری ئاودانان موسڵمانن و سەربە ڕێبازی شیعەی ١٢ ئیمامین.

کارگێڕی قەزای ئاودانان:[دەستکاری]

بە پێی دابەشکردنی کارگێڕی وڵاتی ئێران، ساڵی ١٩٩٦ز، بەشی ئاودانان لە قەزای دەڕەشار جیا کراوە وبوو بە قەزایەکی سەربەخۆ. ئەم قەزایە سێ بەش و شەش کۆمەڵە گوندی(دێهستان) هەیە:

بەشی ناوەندی:

کۆمەڵە گوندی ماسپی

کۆمەڵە گوندی جابر ئەنسار و چەم کەوە

ناوەندی شار: ئاودانان

بەشی سەراوباغ:

کۆمەڵە گوندی سەراو باغ

ناوەندی شار: سەراوباغ

بەشی کەڵات:

کۆمەڵە گوندی ئاوهەنار

کۆمەڵە گوندی مورموری

ناوەندی شار: مورموری

شوێنەوارەکان:[دەستکاری]

شوێنەواری کەونی ئەم شارە بریتین لە : قەڵای پشت قەڵا لە ٥ کیلۆمەتری شاری ئاودانان و قەڵای هەزاردەر لە کۆتایی شەقامی هەزاردەر. بەپێی لێکۆڵینەوەی شوێنەوارناسان ئەم بینا مێژووییانە هی سەردەمی ساسانین.

گەشتیاری:[دەستکاری]

ئاودانان گەلێک ناوچەی گەشتیاری هەیە کە سێ تاڤگەی جوانی ماهووتە، خروزان و تەختان جولیان و چەم کەوە لەوانەن. هەروەها جوانی و ڕازاوەیی ئاودانان لە جەژنی نەورۆز پتر دەردەکەوێ. شوێنە گەشتیاری، زیارەتی و مێژووییەکانی ئەم قەزایە بریتین لە:

١-نزرگەی سەید سەڵاحەدین محەممەد

٢-پشت قەڵای ئاودانان

٣-دەریاچەی دووانەی سیاگا

٤-گوندی ئەنجیرە

فڕۆکەخانە:[دەستکاری]

ئەم شارە فڕۆکەخانەیەکی عەسکەری هەیە، کە لە مەودای ٤ کیلۆمەتری ڕۆژهەڵاتی شاری ئاودانان هەڵکەوتووە.

سەرچاوەکان:[دەستکاری]

غەفور، عەبدوڵڵا(٢٠٠٢)، فەرهەنگی جوگرافیایی کوردستان، ناوەندی بڵاوکردنەوەی سەردەم: سلێمانی؛ هەرێمی کوردستان.


گالەری[دەستکاری]