سەردەشت

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
Jump to navigation Jump to search
سەردەشت
شار
دیمەنێکی مەیدانی سەردەشت
دیمەنێکی مەیدانی سەردەشت
سەردەشت is located in ڕۆژھەڵاتی کوردستان
سەردەشت
سەردەشت
جێگەی لە کوردستاندا
سەردەشت is located in Iran
سەردەشت
سەردەشت
جێگەی لە ئێراندا
پۆتانەکان: 36°09′N 45°28′E / 36.150°N 45.467°E / 36.150; 45.467پۆتانەکان: 36°09′N 45°28′E / 36.150°N 45.467°E / 36.150; 45.467
وڵات کوردستان
پارێزگاورمێ
شارستانسەردەشت
بەرزایی١٤٨٠ مەتر (٤٬٨٦٠ پێ)
ژمارەی دانیشتووان (٢٠١٦)
 • سەرجەم٦٨،١٦٥
زمان و ئایین
 • زمانکوردی (سۆرانی)
 • ئایینئیسلام (سوننە)
کۆدی تەلەفۆن٠٤٤٤٤ - ٩٨+

سەردەشت شارێکی رۆژھەڵاتی کوردستانە. نێوان سنووری ئێران و عێراق کە دەوترێ شوێنی لەدایک بوونی زەردەشتە. ئەمشارە لە ساڵی ١٩٨٧ زایینی لە لایەن حکومەتی سەدام حوسێن کیمیاباران کراوە. شار‌ی سەردەشت یەکێک لە شاره‌کانی ناوچەی موکریان و سەر بە پارێزگای ورمێیە کە کەوتۆتە باشووری شارەکانی پیرانشار و مەھاباد و ھەروە ھا دەێکەوێتە رۆژئاوای بانە و باشووری رۆژئاوای بۆکان. ھەروەھا سەردەشت دەکەوێتە رۆژھەڵاتی قەڵادزێ و کۆتایی‌دا سلێمانی لە باشووری سەردەشت ھەڵکەوتووە. یەکێک لە ناوچە هەرە خۆشەکانی سەردەشت ، شاری میراوەیه کە دەکەوێته نێوان سەردەشت و پیرانشار.

دانیشتووان[دەستکاری]

بە پێی ئاماری کۆماری ئیسلامیی ئێران لە ساڵی ٢٠٠١دا شاری سەردەشت ٥٠،٠٠٠ کەس دانیشتوی بوو بەڵام بەسەرجەم شاروچکە و گوندەکانەوە دەگاتە نزیک ١٣٠،٠٠٠ کەس کە ھەمویان کوردن و به زمانی کوردی قسە دەکەن.

کیمیابارانی سەردەشت[دەستکاری]

لە ٧ی پووشپەڕی ساڵی ١٣٦٦ ھەتاوی بەرانبەر بە ٢٨/٦/١٩٨٧ زایینی ، کاتژمێری ٤،٣٠ سەر لە ئێوارە ھێزە ئاسمانیەکانی رژێمی بەعس و فرۆکەوانەکانی ئەو سوپایە ، بە گازی کیمیاوی شاری سەردەشت و گوندی ڕەشە ھەرمێیان[١] بۆردومان کرد.

لەو بۆمبارانەی شارە ١٢٠٠٠ کەسیەکەی سەردەشت ، ٨٠٢٤ کەس کیمیاوی کران و ١٣٠ کەس لە خەڵکی ئەم شارە شەھید کران.[٢][٣]

پاش ئەم ڕووداوە ئێران شاری سەردەشتی بە یەکەمین شار لە جیھان کە بە گازی کیمیاوی بۆمباران کراوە ناساند.[٤][٥]

ڕیگاکانی سەردەشت[دەستکاری]

شاری سەردەشت لەگەڵ شارەکانی بۆکان، ورمێ، مەهاباد، بانە و پیرانشار ڕیگای هەیە. هەر وەها شاری سەردەشت لە جادەی قەڵادزێ را لەگەڵ شارەکانی باشووری کوردستان ڕیگای هەیە.

  • ڕیگاکانی شاری سەردەشت لەگەڵ شارەکانی کوردستان و شارەکانی ئێران لە خوارەوە نوسراوە:
شار وڵات ڕیگا (کیلۆمەتر)
قەڵادزێ  کوردستان ۳۵ کیلۆمەتر
ڕانیە  کوردستان ۶۵ کیلۆمەتر
سەنگەسەر  کوردستان ۵۰ کیلۆمەتر
ژاراوە  کوردستان ۴۵ کیلۆمەتر
هەولێر  کوردستان ۱۸۹ کیلۆمەتر
دهۆک  کوردستان ۳۰۵ کیلۆمەتر
سلێمانی  کوردستان ۱۷۷ کیلۆمەتر
کەرکووک  کوردستان ۲۱۸ کیلۆمەتر
حاجی ئۆمەران  کوردستان ۹۴ کیلۆمەتر
وان  کوردستان ۴۲۵ کیلۆمەتر
ورمێ  کوردستان ۱۹۵ کیلۆمەتر

(ڕیگای شنۆ)

سێرۆ  کوردستان ۲۴۰ کیلۆمەتر
بۆکان  کوردستان ۱۰۵ کیلۆمەتر

(ڕیگای شوسه)

بۆکان  کوردستان ۱۳۰ کیلۆمەتر

(ڕیگای ڕەبەت-خەلیفان-بۆکان)

ڕەبەت  کوردستان ١٥ کیلۆمەتر
ماکۆ  کوردستان ۴۴۰ کیلۆمەتر
مەهاباد  کوردستان ۱۲۰ کیلۆمەتر
شنۆ  کوردستان ۱۴۰ کیلۆمەتر
پیرانشار  کوردستان ۸۵ کیلۆمەتر
نەغەدە  کوردستان ۱۲۵ کیلۆمەتر
بانە  کوردستان ۶۷ کیلۆمەتر
سەقز  کوردستان ۱۲۵ کیلۆمەتر
بیجار  کوردستان ۲۶۵ کیلۆمەتر
سنە  کوردستان ۳۰۵ کیلۆمەتر
کرماشان  کوردستان ۴۳۰ کیلۆمەتر
ئیلام  کوردستان ۶۴۵ کیلۆمەتر
تەورێز  ئێران ۳۳۰ کیلۆمەتر
زەنگان  ئێران ۴۱۰ کیلۆمەتر
تاران  ئێران ۷۴۰ کیلۆمەتر

تێرمیناڵی سەردەشت هەموو رۆژێك لەگەڵ شارەکانی بۆکان، سەقز، بانە، ورمێ، مەهاباد، نەغەدە، پیرانشار، شنۆ، تەورێز و تاران، هاتوچۆی هەیه.

ئەمانەش ببینە[دەستکاری]

سەرچاوەکان[دەستکاری]

  1. ^ "دۆسییه‌ی كیمیابارانكردنی سه‌رده‌شت". لە ڕەسەنەوە ئەرشیڤ کراوە لە ٤ی ئازاری ٢٠١٦. لە ڕێکەوتی ٣٠ی ئازاری ٢٠١١ ھێنراوە. 
  2. ^ هشت‌هزار و 24مصدوم شيميايي سردشت در آمار بنياد شهيد نيستند Archived ٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢, لە وەیبەک مەشین.
  3. ^ "کردستان آزمایشگاه سلاحهای شیمیایی". لە ڕەسەنەوە ئەرشیڤ کراوە لە ٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠. لە ڕێکەوتی ٣٠ی ئازاری ٢٠١١ ھێنراوە. 
  4. ^ "هفتم تير، سالروز بمباران شيميايي سردشت". لە ڕەسەنەوە ئەرشیڤ کراوە لە ٢٧ی نیسانی ٢٠١٥. لە ڕێکەوتی ٣٠ی ئازاری ٢٠١١ ھێنراوە. 
  5. ^ سازمان منع سلاح‌هاي شيميايي براي قربانيان سردشت پيام صادر مي‌كند