ئاکرێ

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
Jump to navigation Jump to search
ئاکرێ
شار
باژێری ئاکرێ
باژێری ئاکرێ
ئاکرێ is located in Kurdistan Region
ئاکرێ
ئاکرێ
جێگەی لە کوردستاندا
پۆتانەکان: 36°44′N 43°53′E / 36.733°N 43.883°E / 36.733; 43.883پۆتانەکان: 36°44′N 43°53′E / 36.733°N 43.883°E / 36.733; 43.883
وڵات کوردستان
پارێزگادھۆک
شارئاکرێ
بەرزایی٦٢٥ مەتر (٢٬٠٥١ پێ)
ژمارەی دانیشتووان (٢٠١٨)
 • سەرجەم٦٨٬١٠٠
زمان و ئایین
 • زمانکوردی (باکووری)
 • ئایینسوننی

ئاکرێ شارێکی باشووری کوردستانە و سەر بە پارێزگای دھۆکە. ٩٥ کم دوورە لە شاری موسڵەوە و دەکەوێتە ١٢٠ کم باشووری ڕۆژھەڵاتی پارێزگای دھۆکەوە. لەنێوان سێ چیادایە، خانووەکانی لەسەر یەک بەداوێنی شاخەکاندا ھەڵچوون. ئەمە دیمەنێکی جوان و سەرنجڕاکێشی بە شارەکە بەخشیوە و ئەم شارە ل سالی (١٨٧٧) ز بوویە بە قەزا.

شوینی جوگرافی: ئاکرێ دکەوێتە ل سەر ھێلی درێژ (٤٤٨/١) ڕۆژاوا، و ھێلی پانی(١/٤–٣٧) باکووردا، و ڕووبەری ئاکرێ دەکاتە (١٩٣٦) کم٢ و ل سەر ئاستی دەریایی (٢٧٠) مەتر بلندە.

  1. ئاکرێ: ئەمە ناوی درووستە، چونکە کورد و ھەموو خەلکی کوردستان ئەم ناوە لە سەر ناسراوە، ناوی ئاکرێ لە ئاگرەوە ھاتووە کە لە پێش زاییندا موغێکی زەردەشتی لەوێ جێگیر بووە و ئاگری تێدا کردۆتەوە.
  2. کچک ئستەنبول: مێژوونووسی میسلی (یاسین خیراللە العمری) دەلێت ئاکرێ لە کاتێک دا ناسراو بوو بە کچک ئستەنبول یان ئستەنبولی بچووک.
  3. عقرة: لە سەرچاوە عەرەبیەکاندا ناوی شارەکە کردووتە (عقرة) وەک (الحموی) لە کتێبەکەی (معجم البلدان).

ئاکرێ بەناوبانگە بە سروشتی جوان و ڕازاوە و گەلێ درەختی میوە و باخ و باخاتی پڕ بەرھەمی ھەیە. ئەم دەڤەرە سێ ناوچەی ھەیە کە سورچی، عەشایەری ئەلسەبعە و بیرەن.

مێژوو[دەستکاری]

ئەم شارە مەڵبەندی کوردە حەمیدییەکان بووە. ماوەیەکیش لەژێر دەسەڵاتی میرنشینی بادینان و پاشان میرنشینی سۆراندا بووە. شارێکی کۆن و مێژووییە و درووستکردنی دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی ئیمپراتۆرێتیی مادەکان - میدیا.

شاری ئاکرێ زور دەولەمەندە بە سامانی سروشتی و بەروبوومی خوراکی وەکو دەخل و دان و جو و برنج و ھەندێکی تر و ئاکرێ ناسراوە بە نێرگز و ھنار، دانیشتویێن ئاکرێ پێکدێن لە چەند عەشیرەت (ھووز) ئەوانەش (گۆران_کاوانی _زێباری_سورجی_ھەرکی_ئاکرەیی_ڕێکانی_مزووری … ھتد).

سەرچاوەکان[دەستکاری]

  1. ماڵپەڕی کوردیپیدیا