پارێزگای سێرت
پۆتانەکان: 37°55′48″N 42°16′13″E / 37.93000°N 42.27028°E
پارێزگای سێرت | |
|---|---|
پارێزگا | |
 | |
| وڵات | تورکیا، باکووری کوردستان |
| ناوچە | ئاناتۆلیای باشووری ڕۆژھەڵات |
| ڕووبەر | |
| • سەرجەم | ٥٧١٧ کیلۆمەتری چوارگۆشە (٢٬٢٠٧ میلی چوارگۆشە) |
| ژمارەی دانیشتووان (٢٠٢٢) | |
| • سەرجەم | ٣٣١،٣١١ |
| کۆدی تەلەفۆن | ٠٤٨٦ |
| وێبگە | http://www.siirt.gov.tr/ |
پارێزگای سێرت پارێزگایەکە لە تورکیا، باکووری کوردستان. دەکەوێتە باشووری ڕۆژھەڵاتەوە. پارێزگاکە لە باکوورەوە ھاوسنوورە لەگەڵ بدلیس، لە ڕۆژاواوە لەگەڵ باتمان، لە باشووری ڕۆژاواوە لەگەڵ مێردین، لە باشوورەوە لەگەڵ شرنەخ و لە ڕۆژھەڵاتیشەوە لەگەڵ وان. ڕووبەرەکەی ٥،٧١٧ کیلۆمەتر چوارگۆشەیە، و ژمارەی دانیشتووانی ٣٣١،٣١١ کەسە (٢٠٢٢). ناوەندەکەی شاری سێرتە. ١٢ شارەوانی، ٢٨٠ گوند و ٢١٤ مەزرا لەخۆدەگرێت.[١][٢][٣][٤][٥]
مێژوو
[دەستکاری]بە مەبەستی بەتورککردنی کوردەکانی سێرت، یاسای ژمارە ١١٦٤ لە حوزەیرانی ١٩٢٧ دەرچوو، کە ڕێگەی دەدا بە دروستکردنی پشکنەری گشتی (Umumi Müffetişlik, UM) کە بە حوکمی سەربازی لەژێر دۆخی نائاساییدا بەڕێوە دەبران. پارێزگای سێرت خرایە ناو ئەوەی پێی دەگوترا یەکەم پشکنەری گشتی کە تێدا پشکنەرێکی گشتی بە دەسەڵاتێکی فراوانی مەدەنی، دادوەری و سەربازییەوە حوکمڕانی دەکرد. پشکنەرە گشتییەکە پارێزگاکانی ھەکاری، سێرت، وان، مێردین، بەدلیس، ڕحا، خارپێت و ئامەدی دەگرتەوە. پشکنەرە گشتییەکان لە ساڵی ١٩٥٢ لە سەردەمی حکوومەتی پارتی دیموکراتدا ھەڵوەشێنرانەوە. چوونی بیانییەکان بۆ پارێزگای سێرت تا ساڵی ١٩٦٥ قەدەغە بوو.
لە تەممووزی ١٩٨٧، پارێزگای سێرت خرایە ناو ناوچەی دۆخی نائاسایی «OHAL»، کە بۆ بەرەنگاربوونەوەی پارتی کرێکارانی کوردستان ڕاگەیەندرا بوو، و لەلایەن پارێزگارێکی باڵاوە بەڕێوە دەبرا کە دەسەڵاتی زیاتری پێدرابوو لە پارێزگارێکی ئاسایی، لەوانە دەسەڵاتی گواستنەوە و نیشتەجێکردنەوەی تەواوی دانیشتووان. لە کانوونی یەکەمی ١٩٩٠ بە مەرسوومی ژمارە ٤٣٠، پارێزگارە باڵاکە و پارێزگارەکانی پارێزگاکانی ناوچەی «OHAL» پارێزبەندییان وەرگرت دژی ھەر لێپێچینەوەیەکی یاسایی سەبارەت بەو کردەوانەی ئەنجامیان دابوو بەھۆی ئەو دەسەڵاتانەی لە مەرسوومی ژمارە ٤٣٠ەوە وەریانگرتبوو. لە تشرینی دووەمی ١٩٩٩، ئەو دۆخە نائاساییەی کە پارێزگاکەی پێ بەڕێوە دەبرا، دواجار کۆتایی پێھات.
سەرچاوەکان
[دەستکاری]- ↑ «وەشانی ئەرشیڤکراو». لە ڕەسەنەکە لە ٦ی تەممووزی ٢٠١٥ ئەرشیڤ کراوە. لە ١٥ی شوباتی ٢٠٢٦ ھێنراوە.
- ↑ https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=en
- ↑ Watts, Nicole F. (2010). Activists in Office: Kurdish Politics and Protest in Turkey (Studies in Modernity and National Identity). Seattle: University of Washington Press. p. 167. ISBN 978-0-295-99050-7.
- ↑ https://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-of-islam-2/kurds-kurdistan-COM_0544?s.num=167&s.start=100
- ↑ https://www.siirt.gov.tr/yoneticilerimiz
 | ئەم وتارە کۆلکەیەکە. دەتوانیت بە فراوانکردنی یارمەتیی ویکیپیدیا بدەیت. |
