کوردیی ناوەندی

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
Jump to navigation Jump to search
کوردیی ناوەندی
سۆرانی، کوردی
قسەی پێدەکرێ لە ئێران
 عێراق
ناوچەڕۆژھەڵاتی ناوین
ژمارەی ئاخێوەران٦٫٧٥٠٫٠٠٠ کەس  (ڕێکەوت نەدراوە)[١]
بنەماڵەی زمان
کۆدەکانی زمان
ISO 639-3ckb
Linguasphere58-AAA-cae
Central Kurdish.jpg

کوردیی ناوەندی یان سۆرانی یەکێک لە زارەکانی سەرەکی زمانی کوردییە[٢] کە لە ڕۆژھەڵات و باشووری کوردستان قسەی پێ‌ دەکرێ. لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان باشوری پارێزگای ورمێ (ناوچەی هەوشار و موکریان)و بەشی هەرە زۆری پارێزگای کوردستان و ناوچەکانی جوانرۆ و ڕوانسەر و دەشتی زەهاو لە پارێزگای کرماشان بەم زارە قسە دەکەن. زمانی فەرمی حکومەتی شێخ مەحمود لە سلێمانی و کۆماری کوردستان لە مهاباد بووە و ئێستا زمانی فەرمی حکومەتی هەرێمی کوردستانی باشورە. ئەم زارە لە ئێستادا دەوڵەمەنترین زاری زمانی کوردییە. زۆر جار بە ھەڵە بەم زارە دەڵێن سۆرانی بەڵام سۆرانی خۆی شێوەزارێکی کوردیی ناوەندییە.[٣] سلێمانی، ھەولێر، کەرکووک، بۆکان، مەھاباد، سنە و سەقز لە ئەو شارە گەورانەن کە خەڵکەکەی بە ئەم زارە دەدوێن.

ئاخێوەران[دەستکاری]

ناوەندە شارییە گەورەکانی ئاخێوەری ئەم زارە لە ڕۆژھەڵاتی کوردستاندا ئەمانەن:

ژمارە شار ژمارەی دانیشتووان (٢٠٠٦) زمان و زارە کەمینەکان
١ سنە ٣١٢٠٠٠
٢ بۆکان ١٧٠٠٠٠
٣ مەھاباد ١٣٤٠٠٠
٤ سەقز ١٣٢٠٠٠
٥ بیجاڕ ٩٨٠٠٠
٦ پیرانشار ٩٢٠٠٠
٧ قوروە ٧٠٠٠٠
٨ نەغەدە ٧٠٠٠٠ زمانی ئازەری
٩ بانە ٦٥٠٠٠
١٠ مەریوان ٥٨٠٠٠
١١ کامیاران ٤٦٠٠٠
١٢ جوانڕۆ ٤٣٠٠٠
١٣ تیکاب ٤٣٠٠٠
١٤ سەردەشت ٣٧٠٠٠
١٥ ساینقەڵا ٣٥٠٠٠
١٦ شنۆ ٣٠٠٠٠
17 ڕوانسەر 25000
18 دیواندەرە ٢٢٠٠٠

ئەلفوبێ[دەستکاری]

بۆ نووسینی کوردیی ناوەندی زیاتر لە ئەلفوبێی عەرەبی کەڵک وەردەگیرێ و لە پەنا ئەلفوبێی عەرەبیش لە ئەلفوبێی لاتینی کەم تا کورتێک کەڵک وەر دەگیرێ.

ھەڵسەنگاندن لەگەڵ کوردیی باکووری[دەستکاری]

جێناوە سەربەخۆکان لە کوردیی باکووری و کوردیی ناوەندی؛

کوردیی ناوەندی کوردیی باکووری
من من Min
تۆ تە te
ئەو ئەو ew
ئێمە مە me
ئێوە وە we
ئەوان وان wan

بەستەری دەرەکی[دەستکاری]

پەراوێز[دەستکاری]

سەرچاوە[دەستکاری]

زەبیحی، عەبدوڕەحمان. قامووسی زمانی کوردی، ورمێ: ناوەندی بڵاوکردنەوەی فەرھەنگ و ئەدەبیاتی کوردی، ١٣٦٧