ژاپۆن

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
Jump to navigation Jump to search
ژاپۆن
日本国
Nippon-koku or Nihon-koku
Centered red circle on a white rectangle. Golden circle subdivided by golden wedges with rounded outer edges and thin black outlines.
سروود: 
Kimigayo
(君が代)
Government Seal of Japan
Seal of the Office of the Prime Minister and the Government of Japan
五七桐 (Go-Shichi no Kiri?)
پایتەخت
و گەورەترین شار
تۆکیۆ (de facto)
35°41′N 139°46′E / 35.683°N 139.767°E / 35.683; 139.767
زمانە فەرمییەکان None[١]
زمانە ناوچەییەکان Aynu itak, Ryukyuan languages, Eastern Japanese, Western ژاپۆنی, and several other Japanese dialects
National language ژاپۆنی
گرووپە ڕەگەزییەکان  98.5% ژاپۆنی, 0.5% کۆری, 0.4% چینی, 0.6% other[٢]
ناوی هاووڵاتی Japanese
دەوڵەت Unitary parliamentary democracy and constitutional monarchy
 -  Emperor Naruhito
 -  Prime Minister Shinzo Abe
یاسادانەر Diet
 -  ئەنجومەنی باڵا House of Councillors
 -  ئەنجومەنی خواروو House of Representatives
Formation
 -  National Foundation Day 11 February 660 BC[٣] 
 -  Meiji Constitution 29 November 1890 
 -  Current constitution 3 May 1947 
 -  Treaty of
San Francisco

28 April 1952 
ڕووبەر
 -  سەرجەم ٣٧٧٬٩٤٤ کیلۆمەتری چوارگۆشە [٤](62nd)
١٤٥٬٩٢٥ مایلی چوارگۆشە 
 -  ئاو (%) 0.8
ژمارەی دانیشتوان
 -  بەراوردی 2011 127,799,000[٥] (10th)
 -  سەرژمێریی 2010 128,056,026[٦] 
 -  چڕی 337.1 کەس لە کیلۆمەتری چوارگۆشە (36th)
٨٧٣٫١کەس لە مایلی چوارگۆشە
GDP (PPP) بەراوردی 2011
 -  سەرجەم $4.440 trillion[٧] (4th)
 -  سەرانە $34,739[٧] (25th)
GDP (nominal) بەراوردی 2011
 -  سەرجەم $5.869 trillion[٧] (3rd)
 -  سەرانە $45,920[٧] (18th)
Gini  37.6 (2008)[٨] 
HDI (2011) increase 0.901[٩] (very high) (١٢th)
دراو Yen (¥) / En ( or ) (JPY)
ناوچەی کاتی JST (UTC+9)
 -  ھاوین (DST) ‪not observed (UTC+9)
شێوازەکانی ڕێکەوتنووسین yyyy-mm-dd
yyyy年m月d日
Era yy年m月d日 (CE−1988)
لای لێخوڕین left
پاوانی ئینتەرنێت .jp
کۆدی تەلەفۆن 81

ژاپۆن یان یابان (بە ژاپۆنی: 日本) (بە ئینگلیزی: Japan) یەکێکە لە وڵاتە ئاسیاییەکان کە دەکەوێتە ڕۆژھەڵاتی ئاسیاوە. زنجیرە دورگەکانی ژاپۆن پێکھاتووە لە ٦.٨٥٢ دورگە.[١٠] لە چوار دورگەی سەرەکی پێکھاتووە کە بریتین لە ھۆنشوو، ھۆکایدۆ، کیووشو و شیکۆکو. ھەروەھا ژاپۆن وڵاتێکی داخراوبووبۆ ماوەی 350 ساڵ کە دانیشتوانی نەدەکرا بچنە دەرەوەی وڵاتەکە.تا ساڵی 1868 کەژاپۆن بە ڕووی جیھاندا کراوە.وە ھەموو جیھان دەیان ویست زانیاری بدۆزنەوە دەربارەی ئەو وڵاتە نامۆیە و کلتور و داب و نەریتی. وەلەھەمان کاتیشدا خەڵکی یابان دەیانویست دەربارەی ئەم جیھانە بزانن.لەو کاتەوە تا ئێستا ژاپۆن بووە یەکێک لە پێشکەوتوترین وڵات لەسەر زەوی. ژمارەی دانیشتوانی دەگاتە 127 ملیۆن کەس.

جوگرافیا[دەستکاری]

Japan satellite.jpg

ژاپۆن پێک دێت لەکۆمەڵێ دوورگە لە ڕۆژئاوای ئۆقیانووسی ئارام کەناوی دورگەکانیش ھۆنشوو، ھۆکایدۆ، کیووشو و شیکۆکو [١١]، وە لەگەڵ نزیکەی ٦٠ ھەزار دوورگەی زۆر بچووکە ، لەناوەڕاستی ژاپۆنیش لە زنجیرە چیا پێکدێت [١٢]

دانیشتوان[دەستکاری]

بەپێی ئامارەکانی ساڵی ٢٠١٤ ژمارەی دانیشتوانی وڵاتی ژاپۆن ١٢٦,٩٩٩,٨٠٨ کەس بووە کە دەکاتە ١.٧٥ لەسەدی ڕێژەی خەڵکی جیھان. تەمەنی مام‌ناوەندی خەڵکی ئەم وڵاتە ٤٦.٢ ساڵە. ھەروەھا ٩٣ لەسەدی دانیشتوانی وڵات لە شارەکان دەژین.[١٣]

ئایین[دەستکاری]

زۆرینەی ژاپۆنییەکان بوودیزم و شینتۆ [١٤]وەھەروەھا ڕێژەیەکی کەمیش باوەڕییان بە مەسیحییەت و ئیسلام و یەھودییەت ھەیە [١٥]

سەرچاوەکان[دەستکاری]

  1. ^ "法制執務コラム集「法律と国語・日本語」" (بە زمانی Japanese). Legislative Bureau of the House of Councillors. لە ڕێکەوتی ١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩ ھێنراوە. 
  2. ^ ھەڵەی ژێدەرەکان: تاگی <ref> ھەڵە؛ ھیچ دەقێک بۆ ژێدەری cia نەدراوە
  3. ^ According to legend, Japan was founded on this date by Emperor Jimmu, the country's first emperor.
  4. ^ "Japan Statistical Yearbook 2010" (PDF). Statistics Bureau. پەڕە 17. لە ڕەسەن (PDF)ەوە ئەرشیڤ کراوە لە ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠١٥. لە ڕێکەوتی ١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١١ ھێنراوە. 
  5. ^ "Official Japan Statistics Bureau estimate". Statistics Bureau. لە ڕەسەنەوە ئەرشیڤ کراوە لە ٦ی ئابی ٢٠١٣. لە ڕێکەوتی ٠١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١ ھێنراوە. 
  6. ^ "Preliminary Counts of the Population and Households". Statistics Bureau. لە ڕێکەوتی ٢٥ی شوباتی ٢٠١١ ھێنراوە. 
  7. ^ ی ا ب پ "Japan". International Monetary Fund. لە ڕێکەوتی ١٩ی نیسانی ٢٠١٢ ھێنراوە. 
  8. ^ "World Factbook: Gini Index". CIA. لە ڕێکەوتی ١١ی ئایاری ٢٠١١ ھێنراوە. 
  9. ^ "Human Development Report 2011" (PDF). UN. 2011. لە ڕێکەوتی ٠٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١١ ھێنراوە. 
  10. ^ http://fpcj.jp/old/e/mres/publication/ff/pdf_07/01_land.pdf
  11. ^ http://afe.easia.columbia.edu/japan/japanworkbook/geography/japgeo.html
  12. ^ http://web-japan.org/kidsweb/faq/geography02.html
  13. ^ Countries in the world (ranked by 2014 population)(ئینگلیسی). ماڵپەڕی Worldometers. سەردان لە ڕێکەوتی ٥ی ئایاری ٢٠١٥.
  14. ^ http://www.japan-guide.com/e/e629.html
  15. ^ https://en.wikipedia.org/wiki/Religion_in_Japan