شەھری کورد
شەھری کورد
شهر کرد شاری کورد، دێھکورد، دژگورد | |
|---|---|
| چەند دیمەنێکی شاری کورد چەند دیمەنێکی شاری کورد | |
| وڵات |  ئێران |
| پارێزگا | چوارمەحاڵ و بەختیاری |
| شارستان | شەھری کورد |
| بەرزایی | ٢٠٦٠ مەتر (٦٬٧٦٠ پێ) |
| ژمارەی دانیشتووان (٢٠١٦) | |
| • سەرجەم | ١٩٠،٤٤١[١] |
| زمان و ئایین | |
| • زمان | لوڕی، فارسی |
| • ئایین | ئیسلام (شیعە) |
| کۆدی تەلەفۆن | ٠٣٨ |
| وێبگە | www.shahrekord.ostan-chb.ir |
شەھری کورد یان شاری کورد ناوەندی پارێزگای چوارمەحاڵ و بەختیاری لە ئێرانە. لە ساڵی ٢٠١٦دا دانیشتووانی شەھری کورد ١٩٠،٤٤١ کەس بووە. شەھری کورد بەرزترین شاری ئێرانە و بە ھۆی بەرزایی شار و ناوچەکە بە شەھری کورد سەقفی ئێران دەڵێن. زۆربەی خەڵکی شارەکە بە زمانی لوڕی و زاری دێھکوردی دەدوێن.
ناو
[دەستکاری]بەپێی «فەرھەنگی مێژوویی کوردان»، شارەکە لە بنەڕەتدا بە «دێھ-ی کورد» ناسرابوو. («دێھ» بە واتای «گوند») لە ١٩٣٥، ناوەکە گۆڕدرا بۆ «شاریکورد» («شەھر» بە واتای شار) بۆ ڕەنگدانەوەی گەشەی شارەکە و دانیشتووانەکەی.[٢] ناوی «دێ کورد» لە «کوردستان ئێت گرووپەمێنتس کوردس ئیزۆلیس»یشدا دەبینرێت.[٣]
سکە لە شاریکورد دۆزراونەتەوە کە مێژووەکەیان بۆ سەردەمی ساسانی و ئەشکانی دەگەڕێتەوە.[٤]
دیمۆگرافیا
[دەستکاری]زمان
[دەستکاری]پێکھاتەی زمانیی شارەکە:[٥]
دانیشتووان
[دەستکاری]لە کاتی سەرژمێریی نیشتمانیی ٢٠٠٦، ژمارەی دانیشتووانی شارەکە ١٢٦،٧٤٦ کەس بوو لە ٣١،٩٧٧ خێزاندا.[٦] سەرژمێریی دواتر لە ٢٠١١دا ١٥٩،٧٧٥ کەسی لە ٤٤،٠٨١ خێزاندا ژمارد.[٧] سەرژمێریی ٢٠١٦ ژمارەی دانیشتووانی شارەکەی بە ١٩٠،٤٤١ کەس لە ٥٥،٤٩٢ خێزاندا پێوانە کرد.[٨]
جوگرافیا
[دەستکاری]شوێن
[دەستکاری]شاریکورد نزیکەی ٩٠ km (٥٦ mi) لە باشووری ڕۆژاوای ئەسفەھان و ٥١٢ km (٣١٨ mi) لە تاران ھەڵکەوتووە. لە ڕووی تۆپۆگرافییەوە لە باکووری چیاکانی زاگرۆس ھەڵکەوتووە. بەھۆی ئەوەی ٢٬٠٧٠ m (٦٬٧٩٠ پێ) لە ئاستی دەریاوە بەرزە، شاریکورد بەرزترین ناوەندی پارێزگاکانی ئێرانە، کە بە «سەربانی ئێران» ناسراوە.[٩][ژێدەر پێویستە]
ئاووھەوا
[دەستکاری]شاریکورد خاوەنی «ئاووھەوایەکی کیشوەریی دەریای ناوەڕاستی ھاوینە-گەرمە» (کوپێن: Dsa، تریوارتا: Dc)، بە ڕۆژانی ھاوینی گەرم، شەوانی ھاوینی فێنک، ڕۆژانی زستانی سارد و شەوانی زستانی بەستەڵەک. تێکڕای پلەی گەرمیی ساڵانە لە شاریکورد نزیکەی ١١.٤°C (٥٢.٥°F). نزمترین پلەی گەرمیی ڕەھا کە لە شاریکورد تۆمار کراوە لەوەتەی دەستپێکردنی تۆمارەکان −٣٢٫٤ °C (−٢٦٫٣ °F) بووە لە ٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٤، لە کاتێکدا بەرزترین پلەی گەرمیی تۆمارکراو ٤٢٫٠ °C (١٠٧٫٦ °F) بووە لە ١٥ی تەممووزی ١٩٧٧.[١٠] کانوونی دووەم ساردترین مانگە و تەممووز گەرمترین مانگە. ئەگەرچی ئاستی شێ لە زستاندا مامناوەند یان بەرزە، بەڵام بڕی بارانبارین لە وەرزەکانی چاندندا نزیکە لە سفر، جگە لە نیسان و ئایار.
| زانیاریی کەشوھەوا بۆ «شاریکورد (١٩٩١–٢٠٢٠، تۆمارەکان ١٩٥٥–٢٠٢٠)» | |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| مانگی زایینی | ١ | ٢ | ٣ | ٤ | ٥ | ٦ | ٧ | ٨ | ٩ | ١٠ | ١١ | ١٢ | ساڵ |
| بەرزترین پلەی تۆمارکراو | ١٨٫٠ (٦٤) |
٢١٫٨ (٧١) |
٢٥٫٧ (٧٨) |
٢٨٫٠ (٨٢) |
٣٤٫٠ (٩٣) |
٣٩٫٠ (١٠٢) |
٤٢٫٠ (١٠٨) |
٣٩٫٠ (١٠٢) |
٣٧٫٠ (٩٩) |
٣٣٫٠ (٩١) |
٢٥٫٤ (٧٨) |
٢٠٫٨ (٦٩) |
٤٢ (١٠٨) |
| نێونجی بەرزترین پلە | ٦٫٠ (٤٣) |
٩٫٠ (٤٨) |
١٣٫٦ (٥٦) |
١٨٫٧ (٦٦) |
٢٤٫٦ (٧٦) |
٣٠٫٨ (٨٧) |
٣٣٫٧ (٩٣) |
٣٢٫٩ (٩١) |
٢٩٫١ (٨٤) |
٢٢٫٦ (٧٣) |
١٤٫٤ (٥٨) |
٩٫١ (٤٨) |
٢٠٫٣٨ (٦٨٫٦) |
| نێونجی ڕۆژانە | −٢٫١ (٢٨) |
١٫٢ (٣٤) |
٥٫٤ (٤٢) |
١٠٫٧ (٥١) |
١٥٫٧ (٦٠) |
٢١٫١ (٧٠) |
٢٤٫٥ (٧٦) |
٢٣٫١ (٧٤) |
١٨٫٣ (٦٥) |
١٢٫٣ (٥٤) |
٥٫٧ (٤٢) |
٠٫٦ (٣٣) |
١١٫٣٧ (٥٢٫٤) |
| نێونجی کەمترین پلە | −٩٫٤ (١٥) |
−٦٫٣ (٢١) |
−٣٫٠ (٢٧) |
١٫٩ (٣٥) |
٥٫٠ (٤١) |
٨٫٣ (٤٧) |
١٢٫٥ (٥٥) |
١٠٫٨ (٥١) |
٦٫٠ (٤٣) |
١٫٧ (٣٥) |
−٢٫٢ (٢٨) |
−٦٫٧ (٢٠) |
١٫٥٥ (٣٤٫٨) |
| کەمترین پلەی تۆمارکراو | −٣١٫٠ (−٢٤) |
−٣٢٫٠ (−٢٦) |
−٢٠٫٣ (−٥) |
−٨٫٠ (١٨) |
−٣٫٤ (٢٦) |
٠٫٠ (٣٢) |
٥٫٢ (٤١) |
٠٫٠ (٣٢) |
−١٫٠ (٣٠) |
−٧٫٢ (١٩) |
−١٥٫٠ (٥) |
−٣٢٫٤ (−٢٦) |
−٣٢٫٤ (−٢٦) |
| نێونجی بارین میلیمەتر | ٤٩٫١ (١٫٩٣) |
٤٧٫٠ (١٫٨٥) |
٥٨٫٥ (٢٫٣) |
٤٠٫٩ (١٫٦١) |
١٢٫٨ (٠٫٥) |
١٫٥ (٠٫٠٦) |
١٫٣ (٠٫٠٥) |
٠٫٣ (٠٫٠١) |
٠٫٧ (٠٫٠٣) |
٨٫٥ (٠٫٣٣) |
٤٤٫٢ (١٫٧٤) |
٥٥٫٩ (٢٫٢) |
٣٢٠٫٧ (١٢٫٦١) |
| نێونجی ژمارەی ڕۆژەکانی بارین (≥ ١.٠ mm) | ٦٫٠ | ٥٫١ | ٦٫١ | ٥٫٦ | ٢٫٣ | ٠٫٤ | ٠٫٢ | ٠٫١ | ٠٫٢ | ١٫٦ | ٤٫١ | ٥٫٦ | ٣٧٫٣ |
| نێونجی ژمارەی ڕۆژە بەفراوییەکان | ٦٫٣ | ٤٫٣ | ٢٫٧ | ٠٫٤ | ٠ | ٠ | ٠ | ٠ | ٠ | ٠ | ٠٫٥ | ٤٫٢ | ١٨٫٤ |
| نێونجی شێی ڕێژەیی (٪) | ٦٧ | ٦٠ | ٥١ | ٤٩ | ٤٣ | ٣٠ | ٢٧ | ٢٧ | ٣٠ | ٤٠ | ٥٥ | ٦٤ | ٤٥٫٣ |
| نێونجی مانگانەی سەعاتەکانی ھەتاوی بوون | ١٩٩ | ٢١٢ | ٢٤٢ | ٢٤٤ | ٣٠٤ | ٣٤٩ | ٣٣٨ | ٣٣٧ | ٣١٠ | ٢٧٣ | ٢١١ | ٢٠٠ | ٣٬٢١٩ |
| سەرچاوەی یەکەم: NOAA NCEI,[١١] | |||||||||||||
| سەرچاوەی دووەم: IRIMO(تۆمارەکان[١٠]), (ڕۆژانی بەفر و بارانی تێکەڵ ١٩٥٥–٢٠١٠[١٢]) | |||||||||||||
دەستە خوشکەکان
[دەستکاری]
پێشانگا
[دەستکاری]
پارکی میللەتی شەھری کورد
بازاڕی ناوەندی شەھری کورد
مەیدانی ئابی شەھری کورد
مەیدانی فیردەوسی شەھری کورد
مەیدانی ئیمام حوسێنی شەھری کورد
ئەمانەش ببینە
[دەستکاری]سەرچاوەکان
[دەستکاری]- ↑ https://www.amar.org.ir/english
- ↑ Gunter, Michael M. (2011). Historical Dictionary of the Kurds (2nd ed.). Scarecrow Press. p. 203. ISBN 978-0810867512.
- ↑ «Kurdistan et groupements Kurdes isolés». The American Geographical Society Library Digital Map Collection.
{{cite web}}: ڕاگرتنی شێوازی سەرچاوەی ١: ڕەوشی ناونیشان (بەستەر) - ↑ http://www.sh-shahrekord.ir/user/Index.jsp?SID=39&lang=Fap [بەستەری مردوو]
- ↑ «Language distribution: Chaharmahal and Bakhtiari Province». Iran Atlas. لە ٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢١ ھێنراوە.
- ↑ «Wayback Machine» سرشماري عمومي نفوس و مسكن 1385 : استان چهارمحال و بختیاری [General Population and Housing Census 2006: Chaharmahal and Bakhtiari Province]. مرکز آمار ایران [Statistical Centre of Iran] (بە فارسی). لە ڕەسەنەکە (Excel) لە ٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١١ ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٢ ھێنراوە.
- ↑ سرشماري عمومي نفوس و مسكن 1390 : استان چهارمحال و بختیاری [General Population and Housing Census 2011: Chaharmahal and Bakhtiari Province]. Iran Data Portal—Syracuse University (بە فارسی). مرکز آمار ایران [Statistical Centre of Iran]. لە ڕەسەنەکە (Excel) لە ١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ ئەرشیڤ کراوە. لە ١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢ ھێنراوە.
- ↑ «Wayback Machine» سرشماري عمومي نفوس و مسكن 1395 : استان چهارمحال و بختیاری [General Population and Housing Census 2016: Chaharmahal and Bakhtiari Province]. مرکز آمار ایران [Statistical Centre of Iran] (بە فارسی). لە ڕەسەنەکە (Excel) لە ٢٤ی ئایاری ٢٠١٩ ئەرشیڤ کراوە. لە ١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢ ھێنراوە.
- ↑ «About the City». Shahrekord University.
- 1 2 «Temperature records highest in C. Station: Shahr-e kord(40798)» (asp). Iran Meteorological Organization. لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە لە ٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥. لە ٢٨ی ئازاری ٢٠٢٤ ھێنراوە.
{{cite web}}: ڕاگرتنی شێوازی سەرچاوەی ١: unfit URL (بەستەر)- «Temperature records lowest in C. Station: Shahr-e kord(40798)» (asp). Iran Meteorological Organization. لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە لە ٧ی شوباتی ٢٠١٧. لە ٢٨ی ئازاری ٢٠٢٤ ھێنراوە.
{{cite web}}: ڕاگرتنی شێوازی سەرچاوەی ١: unfit URL (بەستەر)
- «Temperature records lowest in C. Station: Shahr-e kord(40798)» (asp). Iran Meteorological Organization. لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە لە ٧ی شوباتی ٢٠١٧. لە ٢٨ی ئازاری ٢٠٢٤ ھێنراوە.
- ↑ «World Meteorological Organization Climate Normals for 1991-2020: Sharekord» (CSV). ncei.noaa.gov. NOAA. لە ٢ی شوباتی ٢٠٢٤ ھێنراوە.
- ↑ «Number of days with snow or sleet Station: Shahr-e kord(40798)» (asp). Iran Meteorological Organization. لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە لە ٥ی شوباتی ٢٠١٦. لە ٢٨ی ئازاری ٢٠٢٤ ھێنراوە.
{{cite web}}: ڕاگرتنی شێوازی سەرچاوەی ١: unfit URL (بەستەر) - ↑ «وەشانی ئەرشیڤکراو». لە ڕەسەنەکە لە ٤ی ئازاری ٢٠١٦ ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٦ی شوباتی ٢٠٢١ ھێنراوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
[دەستکاری]
- شارەوانی شەھری کورد ٢ی ئازاری ٢٠٢١ لە وەیبەک مەشین، ئەرشیڤ کراوە.
- شوورای شەھری کورد
| زیاتر لە ١،٠٠٠،٠٠٠ کەس |  | |
|---|---|---|
| ٥٠٠،٠٠٠ بۆ ١،٠٠٠،٠٠٠ کەس | ||
| ٢٥٠،٠٠٠ بۆ ٥٠٠،٠٠٠ کەس | ||
| کەمتر لە ٢٥٠،٠٠٠ کەس | ||