تەورێز

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
باز بدە بۆ: ڕێدۆزی، گەڕان
تەورێز
تبریز
شار
Tabriz Mosaic Logo.jpg
تەورێز is located in Iran
تەورێز
تەورێز
پۆتانەکان: ٣٨°٠٤′N ٤٦°١٨′E / ٣٨.٠٦٧°N ٤٦.٣٠٠°E / 38.067; 46.300پۆتانەکان: ٣٨°٠٤′N ٤٦°١٨′E / ٣٨.٠٦٧°N ٤٦.٣٠٠°E / 38.067; 46.300
وڵات ئێران
پارێزگا ئازەربایجانی ڕۆژھەڵات
ڕووبەر
 • شار ٣٢٤ کیلۆمەتری چوارگۆشە (١٢٥ میلی چوارگۆشە)
 • شاری ٢٬٣٥٦ کیلۆمەتری چوارگۆشە (٩١٠ میلی چوارگۆشە)
بەرزایی ١٬٣٥٠ مەتر (٤٬٤٣٠ فووت)
ژمارەی دانیشتووان (٢٠١٣)
 • شار ٣٬٠٥٠٬٢٤١
 • Metro ٣٬٤٧٠٬١٢٣
 • پلەی لە ئێراندا پێنجەم
ناوچەی کاتی IRST ‪(UTC+3:30)
 • ھاوین (DST) IRDT ‪(UTC+4:30)
کۆدی تەلەفۆن 041
وێبگە tabriz.ir

تەورێز یان تەبرێز (بە فارسی: تبریز) (تورکی ئازەری تربیز)دووەم شاری گەورەی ئازەری زمان، چوارەم شاری گەورەی ئێران و ناوەندی پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژھەڵاتی ئێرانە. تەورێز مێژوویەکی کۆنی ھەیە و شارێکی گرینگ بووە لە ڕووداوە سیاسییەکانی ناوچەکەدا. ریشەی ناوی (تەورێز) دەبێت ئازەری بێت، لە کۆندا تەورێز وتەبریز باووبوون و تەبرێز دەبێت لە تەڤرێزەوە ھاتبێت و کە لە ژێر کاریگەری فەرھەنگی فارسی بووەتە (تەبریز). کاتی خۆی کئازەریوردانی ھەدبانی کە ھاوەڵی صەلاحەدینی ئەیوبی بوون لە شام و میسر . ئەوانەی لە تەورێزەوە بوون ئاسەوارەکانیان ھەر بە تەورێزی ماوە. وەک مزگەوت و کۆلانی تەورێزی لە شاری‌ دیمەشق نزیک گۆڕی عاتگە درووستکراوی‌ سالی 1419ز و یادگارێکی میر غرس الدین خلیل التوریزی یە کە حاجب الحجابی میری مەملووکی دیمەشق بووە [١]. ھەروەھا کاشی تەورێزی کە لە میسر ناودارە . لە کەسایەتیە ناودارەکان کە نازناویان تەورێزیە : عەلی شاە کوڕی ئەبوبەکری تەورێزی وەزیری سولتان ئیبن سەعیدی مەغۆلی بوو و لە تەورێز مزگەوتێکی مەزنی بنیات نابوو[٢]. ابن بطوطە لە باسی گەڕەکەکانی بەصرە ناوی میر رکن الدین العجمی التوریزی دێنێت کە حوکمڕانی شارەکە بوو[٣]. ھەروەھا ناوی (الشیخ الصوفی أبی العباس أحمد بن التوریزی) کە ھاوچەرخی محی الدین بن عربی بووە. و إسماعیل بن محمد بن أبی یزید بن الشیخ جمال الدین التوریزی[٤]. شاری تەورێز پێش ھاتنی مەغؤل و ئوغووزو سەلجووق ، شارێکی بچووک بوو لە ژێر دەسەڵاتی ئازەری بووه لە میرە ھەرە ناودارەوەکانی رەوەندی (روادی) میر حسینی رەوادی و میر وھشودان و میر مەملانن. ساڵی 1042 بومەلەرزەیەکی بەھێز نیوەی شارەکەی بە دانیشتووانەوە لە ناوبرد. لە ساڵی 1046 گەڕیدە ناصر خوسرەو بە تەورێزدا رەتبووەو باسی میر وھشودان دەکا کە میری ئەوسای تەورێز بووەو لە (سەفەرنامە)کەی‌ شاعێرێکی دیوە ناوی قەطران بووە کە شیعری بە زمانی باوی ئەوسای ئازەربێجان ھۆنیوەتەوە بەڵام زمانی تورکی ئازەری [٥].

ژێدەر[دەستکاری]

  1. [١] أهم مساجد دمشق
  2. [٢] تاريخ الإسلام - ج 53 : ذيل تاريخ الإسلام : 701 - 750
  3. [٣] ابن بطوطه‌ : تحفة النظار في غرائب الأمصار وعجائب الأسفار
  4. [٤] الموسوعة الشاملة - الضوء اللامع للسخاوى
  5. [٥] سفرنامه - ناصر خسرو - الصفحة ٣٨