ڕێکخراوەی موجاھیدینی خەلقی ئێران

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
Jump to navigation Jump to search
ڕێکخراوەی موجاھیدینی خەلقی ئێران
سازمان مجاهدین خلق ایران
ڕێبەرمەریەم ڕەجەوی و مەسعوود ڕەجەوی[a]
سکرتێری گشتیزەھرا مەریخی
دامەزرا لە٥ی ئەیلوولی ١٩٦٥؛ ٥٥ ساڵ لەمەوبەر (١٩٦٥-٠٩-05)
ئینشعاب لەتەڤگەری ئازادی ئێران
پێگە سەرەکییەکان
ڕۆژنامەموجاھید[٥]
باڵی سەربازیسوپای ئازادی نیشتیمانی (NLA) - ساڵی ٢٠٠٣ لە چەک داماڵدرا.[٦]
باڵی سیاسیئەنجوومەنی نیشتیمانی بەرخۆدان
ئەندامێتی  (٢٠١١)٥٫٠٠٠ بۆ ١٣٫٥٠٠ (خەمڵاندنی وەزارەتی بەرگری ئەمریکا)
جێگای سیاسیئەوپەڕی چەپڕەو (تا ساڵی ٢٠٠٣)
ڕاستڕەو (لە ساڵی ٢٠٠٣ەوە)[٧]
ئایینئیسلامی شیعە
ڕەنگە فەرمییەکان     سوور
ماڵپەڕ
www.mojahedin.org
ئاڵای حیزب
Flag of the People's Mujahedin of Iran.svg

Flag of the People's Mujahedin of Iran (Yellow).svg
باڵی سەربازی پێشووتری موجاھیدینی خەلق
سوپای ئازادی نیشتیمانی ئێران[٨]
بەشدار لە شەڕی ئێران و عێراق، ڕاپەڕین
ساڵانی چالاکییلە ٢٠ی حوزەیرانی ١٩٨٧ەوە - ساڵی ٢٠٠٣ چەک کرا[٦]
سەرکردەکان
ناوچەی
ئۆپەراسیۆنەکان
ئێران و عێراق
هاوپەیمانان
دوژمنان

ڕێکخراوەی موجاھیدینی خەلقی ئێران یان موجاھیدینی خەلق (بە فارسی: سازمان مجاھدين خلق ايران‎) ڕێکخراوێکی سیاسی و چەکداری ئێرانە.[٢٥][٢٦][٢٧] ڕێکخراوەکە پشتیوانی لە ڕووخاندنی حکوومەتی کۆماری ئیسلامی ئێران و دامەزراندنی حکوومەت بە سەرۆکایەتی خۆی دەکات.[٢٨][٢٩][٣٠] لێکدانەوەی شۆڕشگێڕانەی ڕێکخراوەکە بۆ ئیسلام لەگەڵ ئەو بیروباوەڕە کۆنەپەرستییەی حکوومەتی ئێران یەکناگرێتەوە لەگەڵ ئەو ئیسلامەی لەلایەن ڕووحوڵڵا خومەینییەوە بناغەی دانرا لە دەیەی ١٩٧٠یەکان.[٣١] ڕێکخراوەکە ھەروەھا بە گەورەترین و چالاکترین گرووپی ئۆپۆزیسیۆنی سیاسی لە ئێران دادەنرێت.[٣][٣٢]

موجاھیدینی خەلق لە ٥ی ئەیلوولی ١٩٦٥ لەلایەن خوێندکارانی چەپڕەوی ئێرانی سەر بە تەڤگەری ئازادیی ئێرانەوە بۆ دژایەتیکردنی شا محەممەدڕەزا پەھلەوی، کە لەلایەن ئەمریکاوە پشتگیری دەکرا، دامەزرا.[٣][٣٢]

ڕێکخراوەکە لە دەیەی ١٩٧٠دا لەگەڵ دەسەڵاتی پەھلەویدا کەوتە ململانێی چەکداری[٣٣] و لە سەردەمی شۆڕشی ئێراندا بەشداری لە ڕووخاندنی ڕژێمی شادا کرد. ڕێکخراوەکە لە دوایدا ھەوڵی دامەزراندنی دیموکراسی لە ئێران دا و بە تایبەتی توانی پشتگیری لە چینی ھۆشمەندان و توێژەرانی ئێران کۆبکاتەوە.[٣٤][٣٥][٣٦] دوای ڕووخانی پەھلەوی، ڕێکخراوەکە ڕەتی کردەوە بەشداری لە ڕیفراندۆمی دەستووریی حکوومەتی نوێدا بکات کە بووە ھۆی ئەوەی کە مەسعوود ڕەجەوی و ئەندامانی دیکەی ڕێکخراوەکە لەلایەن خومەینییەوە ڕێگەیان پێنەدرا لە حکوومەتی نوێدا خۆیان بۆ بەڕێوەبردنی کار و بەڕێوەبردنی خۆیان کاندید بکەن.[٣٧] ئەمە ناکۆکی لەگەڵ ئایەتوڵا خومەینی دروست کرد و[١][٣٨] لە سەرەتای ساڵی ١٩٨١ دەسەڵاتدارانی ئێران چالاکی ڕێکخراوەکەیان قەدەغە کرد و ئەمەش سەرکوتکردنی ئەندامان و لایەنگرانی ڕێکخراوەکەی بەدوادا ھات و ناچاربوون دەست بە خۆحەشاردان بکەن.[٢٩][٣٩]

تێبینییەکان[دەستکاری]

  1. ^ Since 1993, they are "Co-equal Leader",[١] however, Massoud Rajavi disappeared in 2003 and leadership of the group has essentially passed to his wife Maryam Rajavi.[٢]

سەرچاوەکان[دەستکاری]

  1. ^ ی ا O'Hern، Steven (2012). Iran's Revolutionary Guard: The Threat That Grows While America Sleeps. Potomac Books, Inc. پەڕە 208. ISBN 978-1-59797-701-2. 
  2. ^ Stephen Sloan؛ Sean K. Anderson (2009). Historical Dictionary of Terrorism. Historical Dictionaries of War, Revolution, and Civil Unrest (وەشانی 3rd). Scarecrow Press. پەڕە 454. ISBN 978-0-8108-6311-8. 
  3. ^ ی ا ب Chehabi، Houchang E. (1990). Iranian Politics and Religious Modernism: The Liberation Movement of Iran Under the Shah and Khomeini. I.B. Tauris. پەڕە 211. ISBN 978-1-85043-198-5. 
  4. ^ "Durrës locals protest MEK members' burial in local cemetery". Tirana Times. 9 May 2018. لە ڕێکەوتی ٢٩ی حوزەیرانی ٢٠١٨ ھێنراوە. 
  5. ^ Zabih 1988, p. ٢٥٠.
  6. ^ ی ا "Is Tehran spying on Southern California? Feds say O.C. waiter and 'Chubby' from Long Beach were agents of Iran". LA Times. 13 January 2019. 
  7. ^ https://lobelog.com/europes-extreme-right-is-in-bed-with-mek/
  8. ^ Katzman 2001, p. ٩٧.
  9. ^ Seyyed Hossein Mousavian (2008). "Iran-Germany Relations". Iran-Europe Relations: Challenges and Opportunities. Routledge. ISBN 978-1-134-06219-5. 
  10. ^ ی ا Lansford، Tom (2015). "Iran". Political Handbook of the World 2015. CQ Press. ISBN 978-1-4833-7155-9. 
  11. ^ "Honoring a Great Hero for Iran's Freedom, World Peace and Security: Hon. Edolphus Towns of New York in the House of Represetitives, 27 March 2003". United States of America Congressional Record. Government Printing Office. 2003. پەڕە 7794. داڕێژە:Include-GPO
  12. ^ G. Bahgat, "United States-Iranian relations: the terrorism challenge" Parameters, 2008 – http://www.academia.edu/download/32838100/bahgat.pdf
  13. ^ Clark، Mark Edmond (2016). "An Analysis of the Role of the Iranian Diaspora in the Financial Support System of the Mujahedin-e-Khalq". In Gold، David. Terrornomics. Routledge. پەڕە 65. ISBN 978-1-317-04590-8. 
  14. ^ Tabrizy، Nilo (7 May 2018). "M.E.K. : The Group John Bolton Wants to Rule Iran". The New York Times. 
  15. ^ * Hersh، Seymour M. (5 April 2012). "Our Men in Iran?". The New Yorker. لە ڕێکەوتی ١٨ی ئابی ٢٠١٦ ھێنراوە. 
  16. ^ Karami، Arash (2 August 2016). "Were Saudis behind Abbas-MEK meeting?". Al-Monitor. لە ڕێکەوتی ١٨ی ئابی ٢٠١٦ ھێنراوە. 
  17. ^ "Liberals back Tory motion to end diplomatic talks with Iran". The Globe and Mail. 
  18. ^ https://www.ncr-iran.org/en/news/iran-the-mek-in-albania/
  19. ^ https://www.nytimes.com/2019/09/04/magazine/iran-strike-israel-america.html
  20. ^ Arie Perliger؛ William L. Eubank (2006). "Terrorism in Iran and Afghanistan: The Seeds of the Global Jihad". Middle Eastern Terrorism. Infobase Publishing. پەڕەکان 41–42. ISBN 978-1-4381-0719-6. 
  21. ^ ی ا Problems of Communism. 29. Documentary Studies Section, International Information Administration. 1980. پەڕە 15. There is evidence that as earlt as 1969 it received arms and training from the PLO, especially Yasir Arafat's Fatah group. Some of the earliest Mojahedin supporters took part in black september in 1970 in Jordan. 
  22. ^ ی ا ب Clark، Mark Edmond (2016). "An Analysis of the Role of the Iranian Diaspora in the Financial Support System of the Mujahedin-e-Khalq". In David Gold. Terrornomics. Routledge. پەڕەکان 67–68. ISBN 978-1-317-04590-8. 
  23. ^ مجاھدي خلق تتھم الجيش العراقي بالتوغل في مخيمھا شمال بغداد. البوابة (بە زمانی عەرەبیی جەزائیری). 
  24. ^ Ehteshami، Anoushiravan؛ Zweiri، Mahjoob (2012). Iran's Foreign Policy: From Khatami to Ahmadinejad. Sussex Academic Press. پەڕە 135. ISBN 978-0-86372-415-2. 
  25. ^ Crane، Keith؛ Lal، Rollie (2008). Iran's Political, Demographic, and Economic Vulnerabilities. Rand Corporation. ISBN 978-0-8330-4527-0. لە ڕێکەوتی ١١ی ئەیلوولی ٢٠١٨ ھێنراوە. 
  26. ^ Pike، John. "Mujahedin-e Khalq Organization (MEK or MKO)". www.globalsecurity.org. لە ڕەسەنەوە ئەرشیڤ کراوە لە 22 December 2018. لە ڕێکەوتی ٠٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨ ھێنراوە. ...the largest and most militant group opposed to the Islamic Republic of Iran. 
  27. ^ "Mujahadeen-e-Khalq (MEK)". Council on Foreign Relations. لە ڕێکەوتی ٠٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨ ھێنراوە. ...the largest militant Iranian opposition group committed to the overthrow of the Islamic Republic, 
  28. ^ Katzman 2001, p. 2.
  29. ^ ی ا Abrahamian 1989, pp. 1–2.
  30. ^ Cohen 2009, p. ٢٣.
  31. ^ Abrahamian 1989, p. ١.
  32. ^ ی ا {{cite b ook|author=Michael Newton|title=Famous Assassinations in World History: An Encyclopedia|volume=1|date=2014|publisher=ABC-CLIO|isbn=978-1-61069-286-1|pages=28|entry=Bahonar, Mohammad-Javad (1933–1981)|quote=}}
  33. ^ Abrahamian 1989, pp. ١–٢.
  34. ^ "The People's Mojahedin: exiled Iranian opposition". France24. لە ڕەسەنەوە ئەرشیڤ کراوە لە 25 May 2019. لە ڕێکەوتی ٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٨ ھێنراوە. 
  35. ^ Svensson، Isak (1 April 2013). Ending Holy Wars: Religion and Conflict Resolution in Civil Wars. Univ. of Queensland Press. ISBN 978-0-7022-4956-3. 
  36. ^ Katzman 2001, p. ١٠٠.
  37. ^ Abrahamian 1989, p. ١٩٧.
  38. ^ Katzman 2001, p. ١٠١.
  39. ^ Abrahamian 1989, p. ٢٠٦.

بەستەرە دەرەکییەکان[دەستکاری]