یەزد

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
Jump to navigation Jump to search
یەزد
یزد
شار
Jameh Mosque Yazd.jpg
Zoroastrian Fire Temple (8906007289).jpg نمایی از حوض باغ دولت آباد.jpg
میدان ساعت1.jpg Masjedjameayazd.jpg
Malekzadeh House (Yazd Art House) 02.jpg Tomb of Seyed Roknildin -Negin Mohamadi Fard.jpg
لە سەرەوە بەڕەو خوار، لە چەپەوە بەڕەو ڕاست: گۆمەزی مزگەوتی گەورەی یەزد، ئایرگای زەردەشتییەکان، باخی دەوڵەت ئاباد، گۆڕەپانی مارکار، مزگەوتی گەورەی یەزد، مەزارگەی سەید ڕۆکنەددین، ماڵی مەلەک زادە.
مۆری فەرمیی یەزد
مۆر
وڵات ئێران
پارێزگایەزد
شارستانیەزد
بەشناوەندی
دەسەڵات
 • شارەوانمەھدی جەمالینەژاد[١]
 • سەرۆکی لێژنەی شارغوڵامعەلی سفید
بەرزایی١٢١٦ مەتر (٣٬٩٩٠ فووت)
ژمارەی دانیشتووان (٢٠١٦)
 • شاری٥٢٩٬٦٧٣[٢]
سەرناوی دانیشتووYazdi (en)
ناوچەی کاتیIRST ‪(UTC+٣:٣٠)
 • ھاوین (DST)IRDT ‪(UTC+٤:٣٠)
کۆدی تەلەفۆن٠٣٥
ClimateBWh
وێبگەyazd.ir
داڕێژە:Designation list

یەزد (بە فارسی: یزد) یەکێک لە پارێزگاکانی ئێران و ناوەندی پارێزگای یەزدە. شاری یەزد لە دووری ٢٧٠ کیلۆمەتر لە باشووری ڕۆژھەڵاتی شاری ئەسفەھان داکەوتووە. لە سەرژمێریی ساڵی ٢٠١٦دا حەشیمەتی شاری یەزد ٥٢٩٬٦٧٣ کەس بووە. یەزد ئێستاکە ١٥یەمین شاری گەورەی ئێرانە. شاری مێژووییی یەزد لە لایەن یوونێسکۆەوە وەکوو میراتی جیھانی ناسراوەتەوە.

شاری یەزد بە ھۆی چەندین سەدە سازگاری لەگەڵ سرۆشتی بیابانی کە چوار دەوری لێ گرتووە، خاوەنی نموونەکانێکی بێ وێنە لە نژیاروانیی ئێرانییە. یەزد بە ھۆی ھەبوونی نموونەکانێکی بەرچاو لە بابوێر بە شاری بابوێرەکان ناو دەبرێت. یەزد ھەروەھا بە ھۆی ئایرگاکانی زەردەشتییەکان، ئاوئەمبارەکان، کارێزەکان، بەفرەچاڵەکان، دەستپێشە ئێرانییەکان، تورمەچنی، ئاوریشمچنی، شیرینیی پەشمەک و ھەروەھا شیرینیخانەکانی پڕپێشینە ناسراوەتەوە. شاری یەزد ھەروەھا بە ھۆی دووچەرخەسوارانی و ھەبوونی زۆرترین ژماری دووچەرخە بۆ ھەر کەس لە ئێران، بە شاری دووچەرخەکان ناسراوەتەوە. گوزارشت کراوە کە چاندی دووچەرخەسواری لە شاری یەزد لە سەدەی ڕابردوو لە لایەن گەشتیارانی ئەورووپایی لە ناو شارەکە باب بووە.

زۆربەی خەڵکی شاری یەزد سەر بە ئایینی شێعەن و بە زمانی فارسی و زاری یەزدی دەئاخێوێنن کە لەگەڵ فارسیی تاران و فارسیی فەرمی جیاوازیی ھەیە. جەماوەرێک لە زەردەشتییەکان لە یەزددا دەژێن کە بە زمانی گەڤروونی دەئاخێوێنن. جگە لە ئەمانە، جەماوەرێکیش لە پەیرەوانی بەھایی و یەھوودی لە شاری یەزددا دەژێت.

سەرچاوەکان[دەستکاری]

  1. ^ "شارەوانی یەزد" [شارەوان] (بە زمانی فارسی). شارەوانیی یەزد. لە ڕەسەنەوە ئەرشیڤ کراوە لە ١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨. لە ڕێکەوتی ٢٨ی ئابی ٢٠١٩ ھێنراوە. 
  2. ^ ناوەندی ئاماری ئێران: سەرژمێریی ساڵی ٢٠١٦؛ سەردان لە ٢٧ی ئابی ٢٠١٩.