پەرتەو کرماشانی

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
Jump to navigation Jump to search
پەرتەوی کرماشانی

عەلی ئەشرەف نەوبەتی ناسراو بە پەرتەو کرماشانی (لەدایکبووی ١٩٣١ لە کرماشان) شاعیرێکی کوردە.

ژیان[دەستکاری]

پەرتەو کرماشانی کوڕی ئەسەدووڵڵا لە ٢٩ی ئەیلوولی ١٩٣١ی زایینی (٦ی ڕەزبەری ١٣١٠ی هەتاوی) لە گەڕەکی بەرزەدەماخی کرماشان لە دایک بووە و هەر لەو شارەش خوێندنی تەواو کردووە. عەلی ئەشرەف لە کوردەکانی بەختیارییە و هەر لە منداڵییەوە لە ڕێگای بنەماڵەکەی لەگەڵ ئەدەب ئاشنا بووە. جگە لە شیعرەکانی پەرتەو کرماشانی، کەسایەتییەکەی زۆر بووەتە جێگای سەرنجی خەڵکی ناوچه و بەردەنگەکانی.[١]

شیعر[دەستکاری]

پەرتەو کرماشانی بە دوو زمانی کوردی و فارسی خاوەنی بەرهەمە و زیاتر لە ٣٠٠٠ بەیت شیعری هەیە؛ هەرچەندە ڕێژەی شیعرە فارسییەکانی زیاترن بەڵام ئەو شیعرە کوردییانەی کە هۆنیویەتەوە لە ئاستێکی بەرز دان و لەناو ئەدەبی کوردیدا خاوەن پێگەیەکی تایبەتن. عەلی ئەشرەف نەوبەتی بە زاراوەی کوردیی خوارین شیعر دەڵێت و حەول دەدات پاراو بنووسێ و لە شیعرە کوردییەکانیدا وشەی فارسی دەرهاوێژێ.[٢] بەرهەمەکانی پەرتەو کێشی عەرووزییان هەیە و زۆربەی قاڵبەکانی تاقی کردووەتەوە، بەڵام لە غەزەلدا زۆر لێهاتوویە. کاکڵی شیعرەکانیشی ئەوین و خۆشەویستی و هەستی نەتەوەییە. هۆنراوەکانی پەرتەو کرماشانی بە ڕواڵەت کلاسیکن بەڵام زمان و ناوەرۆکیان تازە و سەردەمیانەیە و لەگەڵ مرۆڤی ئەمڕۆیی دەدوێن.[٣]

ڕۆژی پەرتەو کرماشانی[دەستکاری]

٢٧ی بانەمەڕی ساڵی ١٣٩٤ی هەتاوی (١٧ی ئایاری ٢٠١٥ی زایینی) لە ڕێکخراوەی فەرهەنگیی (دەنگی پەڕاو) بڕیار درا بە مەبەستی ڕێز لێنان لە کەسایەتی و تەمەنێک خزمەتی مامۆستا ئەم ڕۆژە، به ڕۆژی "پەرتەو کرماشانی" ناودێر بکرێ.[٤]

بەرهەمەکان[دەستکاری]

  • کووچە باغیها (سەرجەم هونراوەکانی عەلی ئەشرەف نەوبەتی لە توێی کتێبێکدا بە یارمەتی (محەممەد عەلی سوڵتانی) و خەتی (فەریبا مەقسوودی) بڵاو بوونەتەوە). ئەم کۆمەڵە شیعرە بۆ چوارەمین جار لە ساڵی ١٣٩٦ (٢٠١٧) لە چاپ دراوەتەوه.[٥]

نموونەی شیعری[دەستکاری]

شیعری بەناوبانگی ئەرمەنی بەرهەمی پەرتەو کرماشانییە، کە لەلایەن زۆریەک لە گۆرانیبێژان بەتایبەت حەمید حەمیدییەوە کراوەتە بە گۆرانی:

ئاوارەگەێ بێچارەگەێ بێخانمانم ئەرمەنی
ماڵد نیەزانم ها لە کوو، ڕووح و ڕەوانم ئەرمەنی
شیرن زوانم ئەرمەنی، دەردت وەگیانم ئەرمەنی
ترسم وەگەردم تا نەکەی، بۊشی بچوو، دەر وانەکەی
ئمجا م دی دیوانەگەێ، ئاگر وەگیانم ئەرمەنی
ت باو موسڵمانی بکە، لەی گەورە مێمانی بکە
هەرچی کە خوەد زانی بکە، م ناتەوانم ئەرمەنی
بێخوەد ئەڕا ترسی؟ خوەمم، قورسە دەمم، خاترجەمم
مانگەشەوە، سایەێ خوەمە ها شان وەشانم ئەرمەنی
نەۊش ئەوقەرە چشتی نییە، دەر واکە بارم کەفتییە
هەر یەی چکە نەزری بکە، تەڕ بوو زوانم ئەرمەنی
ئەر یەی کەسی لە دشمەنی پرسییە لە کوورە سەنی
وەگیان هەرچی کافرە، ئۆشم نیەزانم ئەرمەنی
لە خوەسە ئاگر گردمە، ڕێ ماڵدان گوم کردمە
ئەر مردمیشم مردمە، مشتی سوخانم ئەرمەنی
پشتم لە بار دەرد و خەم شکیا نیەزانم چە بکەم
دەردم یەسە لە ماڵ خوەم بێخانمانم ئەرمەنی
ڕووژ و شەوم جوور یەکە، دەر واکە نەومیدم نەکە
ئاخر وە ناشەڕ تازە م جایەڵ جوانم ئەرمەنی
دەر واکە زۊتر "پەرتە"وە، مێمانەگەێ ئاخر شەوە
یەی شۊشە لەو بەد مەسەوە، پڕ کە بزانم ئەرمەنی

ئەمانەش ببینە[دەستکاری]

سەرچاوەکان[دەستکاری]

  1. ^ ڕۆژی شاعێری کورد پەرتەو کرماشانی، دیار زاکرۆس، کوردستان میدیا، ١٨ی ئایاری ٢٠٢٠ بڵاو کراوەتەوە.
  2. ^ "پەرتەو کرماشانی". www.khaktv.net. لە ڕێکەوتی 2021-04-08 ھێنراوە. 
  3. ^ عەلی ئەشرەف نەوبەتی (پەرتەو کرماشانی)، وریا ڕەحمانی، ٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣ بڵاو کراوەتەوە.
  4. ^ پەرتەو کرماشانی، قەڵەمێکی پەڕاوی و کووچەباخـێک پڕ لە جوانی، عەلی لەیلاخ
  5. ^ پەرتەو کرماشانی کەمینە چاپ، ماڵپەری تەبیان، ٢٣ی ئەیلوولی ٢٠١٣ بڵاو کراوەتەوە.