لەکی

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
Jump to navigation Jump to search
لەکی
قسەی پێدەکرێ لە  ئێران
 عێراق
ناوچە زاگرۆسی ناوەندی
ژمارەی ئاخێوەران ١/٥ میلیۆن  (ڕێکەوت نەدراوە)
بنەماڵەی زمان
کۆدەکانی زمان
ISO 639-3 lki
Linguasphere 58-AAC-aac

زۆربەی زمانناسان لەکی وەک بنشێوەزارێکی کوردیی باشووری ھەژمار دەکەن.[١] [٢] [٣] [٤] [٥] [٦] [٧] بەڵام بەشێک لە زمانانسانی نوێ لەکی بە شێوەزارێکی سەربەخۆی زمانی کوردی دەزانن و ئرگاتیڤ بوونی لەکی بە گەورە ترین ھۆکاری جیاوازیی ئەم شێوەزارە لە کوردیی باشووری دەزانن.

سەجاد جەھانفەرد لە توێژینەوەیەکدا زمانی کوردی وەک شەش شیوەزار پۆلێن دەکات کە لەکی یەکێکە لەو شەش شێوەزارە: کورمانجیی ژووروو، کورمانجیی ناوەڕاست، کورمانجیی خواروو، لەکی، ھەورامی، زازاکی. بە پێی ئەم توێژینەوەیە بنزارەکانی شێوەزاری لەکی ئەمانەی خوارەوەن:

  • بنزاری ناوەندی شێوەزاری لەکی (یا بنزاری کاکەوەنی)
  • بنشێوەزاری ھەرسینی
  • بنزاری کوودەشتی

ھەروەھا شوێنی ئاخێوەرانی ئەم شێوەزارە وەک دڵفان(نووراوا)، کوودەشت، ئەلشتر، بەشێک لە خوڕەماوا، بەشێک لە برووجرد، بەشێک لە نەھاوەند، ھلێران و بەشێکی بچووک لە ئاودانان لە پارێزگای ئیلام و لە پارێزگای کرماشان، شاری ھەرسین و بەشێکی بچووک لە کەنگاوەر و دەوروبەری سەحنە باس دەکات.[٨]

ھەروەھا عەباس جەلیلیان (ئاکۆ) دانەر و نووسەری گەورەترین فەرھەنگی کوردیی باشووری لە وتارێکدا بە ناوی ڕەسەنێتیی زمانی کوردی و پۆلێن کردنی شێوەزارەکانی پاش تێڕوانین لە بیردۆزە پێشینەکاندا پۆلێنکردنی خۆی پێشکەش دەکات کە زمانی کوردی وەک حەفت شێوەزار دەناسێنێت کە بریتین لە:

  • کورمانجی
  • کوردیی ناوین
  • زازا-گۆرانی
  • ھەورامی
  • لەکی
  • کوردیی باشووری (کەڵھوڕی)
  • لوڕی[٩]

سەرچاوەکان[دەستکاری]

  1. ^ دایرە المعارف بزرگ اسلامی، جلد دھم، تھران، ١٣٨٠ ، س. 548-549
  2. ^ Rüdiger Schmitt: Die iranischen Sprachen in Gegenwart und Geschichte. Wiesbaden (Reichert) 2000.
  3. ^ Rüdiger Schmitt (Hg.): Compendium Linguarum Iranicarum. Wiesbaden (Reichert) 1989
  4. ^ Kurdish language - Britannica Online Encyclopedia
  5. ^ آیت محمدی. سیری در تاریخ سیاسی کرد. انتشارات پرسمان. 1382
  6. ^ Ethnologue report for language code:lki
  7. ^ فرھنگ کردی کرمانشاھی، علی اشرف درویشیان، (کردی بە فارسی)، نشر سھند، تھران، ١٣٧٥
  8. ^ "زمانی کوردی و شێوەزارەکانی". وێبگەی ھسارە. لە ڕێکەوتی 10ی ئایاری 2018 ھێنراوە.  الوسیط |first1= یفتقد |last1= لە Authors list (یارمەتی);
  9. ^ "ڕەسەنێتیی زمانی کوردی و پۆلێن کردنی شێوەزارەکانی". وێبگەی ھسارە. وێبگەی ھسارە. لە ڕێکەوتی 10ی ئایاری 2018 ھێنراوە.