مەلا غەفوور دەباغی

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
Jump to navigation Jump to search
محەمەدغەفوور دەبباغی
لەدایکبوون1306
سەقز
مەرگ21ی گەلاوێژی 1369
مەهاباد
شوێنی دۆزینەوەی تەرمگڵکۆی شاعیرانی مەهاباد
نەتەوەکورد
ناوەکانی ترحافز مەهابادی
پیشەشاعیر، وەرگێڕ
ئایینئیسلام، سوننە

محەمەدغەفوور دەبباغی ناسراو بە حافزی مەهابادی(ساڵی 1306 لە سەقز – 21ی گەلاوێژی 1369 لە مەهاباد) شاعیر و وەرگێڕی گەورەی کورد بوو.

ژیان[دەستکاری]

مه‌ڵا غه‌فووری ده‌بباغی شاعیری کورد و به نازناوی حافزی مه هاباد، له ساڵی ١٣٠٦ی کۆچی هه‌تاوی له شاری سەقز له دایک بووه. ده ورێش عه بدوڵای بابی چه‌رمچی (ده‌بباغ) بووه به هۆی پێشه‌که‌ی ماوه‌یه‌ک پاش له دایک بوونی غه‌فوور له سه‌قز ده‌ڕوات و ده‌گه‌ڵ بنه‌ماڵه‌که‌ی له شاری بانه نیشته‌جێ ده‌بێ. غه‌فوور له ته‌مه‌نی سێ ساڵه‌یی خورێلکه (هاوڵه) ده‌گرێت و سووی چاوی له ده‌ست ده‌دات. له حه‌وت ساڵه‌یی دا بابی ده‌ینێرێته کن میرزا محه‌ممه‌د که‌ریمی نامی تا قورئان له‌به‌ر کات و ئه‌ویش تا چارده ساڵه‌یی نیوه‌ی له‌به‌ر ده‌کات. هه‌ر ئه‌و ساڵه‌ش (واته ساڵی ١٣٢٠ی هه‌تاوی) به هۆی داگرسانی ئاگری شه‌ڕی گه‌وره‌ی دووهه‌م له ئێران دا و لاواز که‌وتنی حکوومه‌تی ناوه‌ندی، محه‌ممه‌د ڕه‌شید خان له بانه دژ به ده‌وڵه‌ت ڕاده‌وه‌ستێ و شۆڕش ده‌کات و باری ئه‌و هه‌رێمه له ئارامی ده‌که‌وێ و ده‌روێش عه‌بدووڵا و بنه‌ماڵه‌که‌ی کۆچ ده‌که‌ن بۆ مه‌هاباد. له مه‌هاباد دا غه‌فوور له کن مه‌لا محه‌ممه‌د حاجی بایه‌زید کاری ناته‌واوی خۆی ته‌واو ده‌کات و تا ساڵی ١٣٢٨ی هه‌تاوی هه‌مووی قورئان له‌به‌ر ده‌کات و له کن قازی محه‌ممه‌دی خزری نزریوه‌یی بڕێک ده‌رسی فه‌قایه‌تی ده‌خوێنی. پاش کووده‌تای عه‌بدوولکه‌ریم قاسم له هاوینی ١٣٣٨ی هه‌تاوی له عێراق، ده‌ست ده‌کاته کوتنی شێعر بۆ خه‌ڵکی نه‌دار و هه‌ژار. له ساڵی 1350ی هه‌تاوی خه‌تی بره‌یل (خه‌ت و نووسینی کوێره‌کان) فێر ده‌بێت و کومه‌ڵێ په‌ند و مه‌ته‌ڵۆکه و کورته چیرۆک کۆ ده‌کاته‌وه که ساواک لێی ڕوون ده‌بی و لێی ده‌ستێنی و قه‌د قه‌د به خۆی و که‌سی دیش نایداته‌وه. له ئه‌نجام دا له ڕۆژی بیست و یه‌که‌می گه‌لاوێژی ١٣٦٩ی هه تاوی ژیانی به‌سه‌ر دێت و له‌سه‌ر قه‌برانی بوداق سوڵتانی مه‌هاباد و له کن مامۆستا هێمنی نه‌مر ده‌نێژرێت. دیاری مه‌هاباد و په‌ندی پێشینیان و وه‌رگێڕاوی چوارینه‌کانی فه‌رۆخی یه‌زدی له چاپ دراوه کانین.


نموونەی شێعرەکانی[دەستکاری]

ئەی تەختی هەنێت، تەختی سزا دانە پەری گیان وەی چاڵی چەنەت قوژبنی زیندانە پەری گیان
شمشێری برۆت پارە دەکا جەرگی ئەویندار خنجێری موژەت قاتڵی لاوانە پەری گیان
بسکت شەوەیە، ئاڵی دڵە ڕوومەتی ئاڵت ئەم خاڵ و خەتەت قابزی سەد گیانە پەری گیان
چاوت چەتەیە، پیاوکوژە، سێدارەیە بەژنت رووت ڕێگرە، کەزیەت پەتی خنکانە پەری گیان
بەرگێکە بڕاوە بە قەد و قامەتی شۆخت ئەم جەور و جەفا و خەڵکی بە کوشت‌دانە پەری گیان
لێوت وەکوو یاقووتە، بزەت قووتە، ددانت مروارییە، یا خۆ دوڕە مەرجانە پەری گیان
چاومەستی و تەڕدەستی و ئاشق‌کوژی و ناز تەننازی و عەییاری لە تۆ جوانە پەری گیان
چاوم نییە، زۆر موستەحەقی خێر و زەکاتم ماچێ بدە بەم کوێرە بەسزمانە پەری گیان

سەرچاوەکان[دەستکاری]

  • ئاسۆی ڕوون (سەرجەم شێعرەکان)، تاران، 1394، چاپەمەنی کوولەپشتی.
  • تاریخی مه هاباد، سه ید محه مه دی سه مه دی، ١٣٧٣، په خشانگای ڕه هروی مه هاباد.