عەبدوڵڵا پەشێو

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
باز بدە بۆ: ڕێدۆزی، گەڕان
عەبدوڵڵا پەشێو
لەدایکبوون ١٩٤٦
ھەولێر ، کوردستان
نەتەوە کورد
پەروەردە دکتۆرا لە ئەدەبیات
پیشە شاعیری کورد
ساڵانی چالاکی ١٩٦٣ - تاوەکوو ئێستا
ماڵپەڕ
http://www.pashew.com


عەبدوڵڵا پەشێو شاعیرێکی بەناوبانگی کوردە. لە سالی١٩٤٦ لە ھەولێر لەدایکبووە. لە ١٩٧٠ لە دامەزراندنی یەکێتی نووسەرانی کورد لە بەغداد بەشداری کردووە.لە ساڵی 1971 بۆ ماوەی یەک ساڵ لە گوندی کەنداڵ مامۆستایەتی کردووە. لە ١٩٧٣ دەچێت بۆ یەکێتی سۆڤیەت و لە ساڵی ١٩٧٩ ماستەری وەرگێڕانی ڕووسی و ئینگلیزیی لە زانکۆی Maurice Thorez لە مۆسکۆ وەرگرت و ساڵی ١٩٨٤ دوکتۆرای ئەدەبییات وەرگرت کە تێزەکەی لەسەر شاعیر و نووسەری کورد پیرەمێرد بووە.[١] ساڵەکانی ١٩٨٥ تا ١٩٩٠ لە زانکۆی ئەلفاتیح لە لیبیا مامۆستا بوو. پەشێو لە ١٩٩٥ەوە دانیشتووی فینلاندە.


بەرھەمەکان[دەستکاری]

پەشێو یەکەم ھۆنراوەی لە ١٩٦٣ و یەکەم کۆمەڵە شیعری لە ١٩٦٧ بڵاو کردوەتەوە.

  • فرمێسک و زام (١٩٦٥-١٩٦٧)، چاپی یەکەم لە کەرکووک ١٩٦٧
  • بتی شکاو (١٩٦٧-١٩٦٨)، چاپی یەکەم کەرکووک ١٩٦٨
  • شەونامەی شاعیرێکی تینوو (١٩٦٨-١٩٧٢)، چاپی یەکەم بەغدا ١٩٧٢
  • دوانزە وانە بۆ مناڵان و چەند شیعرێکی قەدەغە (١٩٦٩-١٩٧٣)، چاپی یەکەم بەرلین ١٩٩٧
  • شەو نییە خەونتان پێوە نەبینم (١٩٧٣-١٩٧٩)، چاپی یەکەم بەغدا ١٩٨٠
  • برووسکە چاندن (١٩٨٠-١٩٨٨)، چاپی یەکەم سوید ٢٠٠٠
  • بەرەو زەردەپەڕ (١٩٨٩-٢٠٠١)، چاپی یەکەم سوید ٢٠٠١
  • پرێسکەی عاشقێکی زگماک، چاپی یەکەم کوردستان ٢٠٠٦
  • دیوانی براکوژی، چاپی یەکەم ھەولێر ١٩٩٤

پەشێو ھەروەھا بەرھەمەکانی چەندین نووسەر و شاعیری گەورەی جیھان وەک واڵت ویتمەن و پووشکین وەرگەڕاندوەتەوە بۆ کوردی.

ئەوشیعرانەی عەبدوڵڵا پەشێو کرانە بەرھەم[دەستکاری]

ئەو شیعرانەی عەبدوڵڵا پەشێو کرانە بەرھەمی گۆرانی ئەمانەن لەگەڵ ئەو ھوونەرمەندەی ووتوییەتی

  • بژار دیلانشیعری ئاڵای کوردستان ی وتووە
  • عەدنان کەریم شیعرەکانی خاتوون و چاوەنواری و دارستانی سووتاو و لەبەر دەگا ی وتووە
  • مریەم ئیبراھیم پوور شیعرەکانی لەبەر دەرگا و دڵی من و کێ بێ و نەورۆزی ٧٩ ی وتووە
  • خاڵید ڕەشید شیعرەکانی لەو ڕۆژەوە لەگەڵمانیت و نیشتیمان و سەربازی ون ی وتوە
  • عەزیز شارووخی شیعرەکانی دوازدە وانە و چۆن دەتوانم لەبیرت کەم وتووە
  • تایەر تۆفیق شیعری لە دەستم دێ ی وتووە
  • محەمەد جەزا شیعری لە دەستم دێ ی وتووە
  • ھەردی سەڵاح شیعری لە دەستم دێ ی وتووە
  • ھاوتا ئەسعەد شیعری دەرگەکەتم لێ بکەوە ی وتووە
  • مەرزیە فەریقی شیعری نامە ی وتووە
  • عەتا قەرەداغی شیعری جوانی ئەفسوناوی وتووە
  • مەحەمەد ناتلی شیعری نامە ی وتووە
  • ناسر کەریمی شیعری ساردیت دەمکوژێ ی وتوو
  • کاروان عوسمان شیعرەکانی گەر ھاتی بەتەنیا وەرە و سەربازی ون و تۆش بەجێم دێڵی وتووە

نمونەی یەکێک لە شیعرەکانی[دەستکاری]

سەربازی وون[دەستکاری]

کە وەفدێک دەچێتە شوێنێ
بۆ سەر گۆڕی سەبازی ون
تاجە گوڵینەیەک دێنێ،
ئەگەر سبەی وەفدێک بێتە وڵاتی من،
لێم بپرسێ:
((کوانێ گۆڕی سەربازی ون؟))
دەڵێم:
((گەورەم!
لە کەناری ھەر جۆگەیێ،
لەسەر سەکۆی ھەر مزگەوتێ،
لە بەردەرگەی
ھەر ماڵێ،
ھەر کڵێسەیێ،
ھەر ئەشکەوتێ،
لەسەر گابەردی ھەر شاخێ،
لەسەر درەختی ھەر باخێ،
لەم وڵاتە:
لەسەر ھەر بستە زەمینێ،
لەژێر ھەر گەزە ئاسمانێ،
مەترسە! کەمێک سەر داخە و
تاجەگوڵینەکەت دانێ!

سەرچاوەکان[دەستکاری]

  1. بەرنامەی کاروان، دیمانە لەگەڵ عەبدوڵڵا پەشێو، بەرھەمی ١٩٩٧ کەناڵی مەد تیڤی

بەستەر بۆ دەرەوە[دەستکاری]