فەقێ تەیران

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
Jump to navigation Jump to search

فەقێ تەیران یا فەقێی تەیران (لەدایکبووی ١٥٦٣ – مردووی ١٦٤١)[١] ھۆنراوەنووسێکی ناوداری کلاسیکی کوردە کە بە شێوەزاری کورمانجی شیعری نووسیوە.

ژیاننامە[دەستکاری]

فەقێ تەیران زۆر کەم لەسەر ژیانی نووسراوە، گوتراوە کە لە کاتی لاویدا دۆستی مەلای جزیری بووە، ئەوەی لە پەیوەندییەکەی لەگەڵ جزیری ماوەتەوە وتووێژێکی شێعرییە لە نێوان ئەم دوو شاعیرەدا،[١]

مارف خەزنەدار ماوەی ژیانی بە ١٥٦٣ تا ١٦٤١ دیاری کردووە،[١] بەڵام کوردۆ ئەم ماوەیەی بە ١٥٩٠ تا ١٦٦٠ تۆمار کردووە.[٢]

شێعر[دەستکاری]

ھۆنراوەکانی فەقێ تەیران بە کوردیی باکوورین و لەسەر کێشی بڕگەیی نووسراون. نموونەیک لە ھەلبەستی ھای ئاڤ

  • ھای ئاڤ و ئاڤ ھای ئاڤ و ئاڤ
  • ما تو ب عەشق و موحبەتێ
  • مەوج و پێلان تاڤێی بەلاڤ
  • ب سەکنە و بێ ڕاحەتێ
  • ژ عەشقا کێ ھەر تێی و تێی
  • ھەتا کەنگێ ھەر بێی و بێی
  • بۆ من بێژا حەیرانێکێ
  • دا ئەز بزانم قسەتێ
  • لازم تە مەحبووبەک ھەیە
  • یان دۆست و مەتلووبەک ھەیە
  • یان مەتل و مەنسووبەک ھەیە
  • لەوا بێ لباس و کیسوەتێ

میرات[دەستکاری]

فەقێی تەیران لە چەرخی خۆی و دوای مردنیشی ناسراو بووە. ئەحمەدی خانی لە شێعری خۆیدا ئاماژە بە ناوی فەقێی تەیران دەکات.[١][٣] بڕێک لە شێعرەکانی فەقێی تەیران کراون بە گۆرانی.

بەرھەمەکان[دەستکاری]

سەرچاوەکان[دەستکاری]

  1. ^ ی ا ب پ مارف خەزنەدار، مێژووی ئەدەبی کورد، بەرگی دووەم، ھەولێر: ئاراس ٢٠٠٢. 
  2. ^ Qanatê Kurdo, Tarîxa edebiyata Kurdî, 2 vols. , Stockholm, 1983-85. 
  3. ^ "Encyclopedia Iranica: Kurdish Written Literature".