ئۆسمان سەبری

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
Jump to navigation Jump to search
ئۆسمان سەبری

ئۆسمان سەبری (١٩٠٥ ز - ١٩٩٤ ز) ناوی نووسەر و شاعیرێکی کوردە.

ژیان[دەستکاری]

ئۆسمان سەبری لە ساڵی ١٩٠٥ی زایینیدا لە گوندی نارنجیی سەر بە شاری مێردین لە باکووری کوردستان چاوی بە ژیان ھەڵێناوە. خوێندنی سەرەتایی و ناوەندی لە ئامەد (دیاربەکر) و شارەکانی دیکەی باکووری کوردستان تەواو کردووە لە ساڵی ١٩٢٥ زایینیدا لە شۆڕشەکەی شێخ سەعیدی پیران بەشداری کردووە، بەڵام چونکە لاوێکی تازە پێگەیشتوو بووە، بە بەر ھەڵمەتی گرتن و کوشتن نەکەوتووە.

لەگەڵ لەسێدارەدانی شێخ سەعید و ھەڤاڵانی ھەستی نەتەوەیی پتر بەھێز بووە پتر کەوتووەتە چالاکی ڕامیاری و کە، زانی لە تورکیا جێی نابێتە‌وە، خۆی و شەش لە براکانی ڕوو دەکەنە سووریا لە شاری دیمەشق نیشتەجێ دەبن.

ئۆسمان سەبری لە ١٩٩٤.١٠.١٠ ز دا لە شاری دیمەشق کۆچی دوایی کرد.

ژیانی ھونەری و سیاسی[دەستکاری]

ئۆسمان سەبری لە بەندیخانە

سەیدا ئۆسمان سەبری لەگەڵ دەرچوونی گۆڤاری ھاوار لەلایەن میر جەلادەت بەدرخانەوە لە ١٩٣٢.٠٥.١٥ زایینیدا لە دیمەشق بۆتە نووسەرێکی سەرەکی ئەو گۆڤارە و گەلێک وتاری بەنرخی لەسەر نوسینی کوردی بەلاتینی تێدا نووسیوە و کاتێکیش، کە میر جەلادەت گۆڤارێکی تریش بە ناوی ڕوناھی (گۆڤار) ھەر لە دیمەشق لە ساڵی ١٩٤٢ زایینیدا دەرچوواند و تاکو ساڵی ١٩٤٥ بەردەوام بوو، لە دەرچوون، مامۆستا ئۆسمان سەبری وتار و شیعری پتەو‌ی بە لاتینی تێدا بڵاوکردۆتەوە بەم جۆرە مامۆستای خەماڕەنگین یەکێک بووە لە نووسەرە ناودارەکانی کورد، کە پەرەیان بەنووسینی کوردی بە پیتی لاتینی داوە و بنچینەی ئەلفبێی کوردییان ئەو ئەبجەدییە داناوە. لە بواری خەباتی نەتەوایەتیشدا سەیدا ئۆسمان لەساڵی ١٩٥٧ ز لەگەڵ خەباتگێڕی ناسراوی وەک نورەدین زازا و دەستەیەک لە نیشتمانپەروەرانی کورد پارتی دیموکراتی کوردیان لەسووریا دامەزراند و بەم کارە ڕامیارییەی میری سووریا پێ تەنگاو بوو و چەند جار ئەو تێکۆشەرانەی گرت و دەست بەسەریکردن. مامۆستا ئۆسمان لە ژیانی ڕامیاریدا ١٨ جار گیراوە و ئەشکەنجە دراوە و لەوانە دووجار لە تورکیا دوو جار لە ئێراق و جارێک لە لوبنان و ١٣ جاریش لە سووریا گیراوە و لە ڕۆژی ١٩٦٠.٠٨.٠٨ـدا لەگەڵ نورەدین زازا و ڕەشید ‌حەمۆ لەسەر خەباتی ڕامیارییان وەک سەرکردەی پارتی فەرمانی لە سێدارەدانیان درا، بەڵام نووسەر و ڕووناکبیری کورد لە ئەوروپا و ئێراق و لوبنان یاداشت و پڕۆتسۆیان پێشکەش بەجەمال عەبدولناسر کرد و داوای بەردانیان کردن و لە ئەنجامی ئەو داواکارییانە دوای ساڵێک بەندیی لە ڕۆژی ١٩٦١.٠٨.٠٨ـدا ئازاد کران.

سەیدا ئۆسمان سەبری ھەموو پارچەکانی کوردستان گەڕاوە، دوای ھاتنی بۆ دیمەشق نیشتەجێ بوونی لەو شارەدا، لە ساڵی ١٩٣٠ زایینیدا پەیوەندی بە پارتی خۆییبوونەوە کردووە چالاکیەکی زۆری تێدا نواندووە و بە ناوی ئەو پارتەوە سەردانی کوردستانی باشووری کردووە و خۆی گەیاندۆتە بارزان و لەوێ لەگەڵ‌ مەلا مستەفا بارزانی کۆبۆتەوە بۆ پتەوکردنی پە‌یوەندی خۆیبیون بە خەباتی کورد لە کوردستانی باشووردا و ھەر بەناوی خۆیبوونیش سەردانی کوردستانی باشووری کردووە و چەند تێکۆشە‌ری ئەوێی چاوپێکەوتووە و ئەم کەسایەتییە لە ژیاندا واتای ماندووبوونی نەزانیوە و تا دوا ھەناسەی ژیانی ھەر لە خەباتی بێوچاندا بووە لە پێناوی مافە نەتەوەییە ڕەواکانی کورددا.

بەرھەمەکان[دەستکاری]

ئۆسمان سەبری زنجیرەیەک پەڕ‌تووکی بەنرخی بە زمانی کوردی و پیتی لاتینی بە چاپ گەیاند، کە ئەمانەی خوارەوە بەشێکن لەوبەرھەمانەی:

سەرچاوە[دەستکاری]

  • ماڵەپەڕی خۆزگا [١]