سەعید عیبادەتیان

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
Jump to navigation Jump to search

سەعید عیبادەتیان ناسراو بە بانان (لەدایکبووی ١٩٦٣ لە گیەڵان، پارێزگای کرماشان) ھەڵبەستوانێکی کورد زمان و لە پێشەنگەکانی ھەڵبەستی کوردیی باشوورییە.

ژیان[دەستکاری]

سەعید عیبادەتیان ساڵی ١٩٦٣ لە شاری گیەڵانی پارێزگای کرماشان لە دایک بووە. لە منداڵییەوە بە هۆی خاڵەکانی کە شمشاڵ ژەن بوون، لەگەڵ هونەر ئاشنا بووە، هەر لەو تەمەنەیشەوە بەهۆی چیرۆکە کوردییەکانی کە بابی بۆی دەگێڕانەوە، هۆگری وێژە بووە. ساڵی ١٩٧١ لە قوتابخانەی (مێهرەگان) دەستی بە خوێندن کردووە. دواتر عیبادەتیان وەک کاربەدەستی فەرمانگەی کاروباری ئێڵات لە گیەڵان دامەزراوە و بە هۆی ئەوەیکە خۆیشی کوڕی عەشیرەتە زۆر لە بواری کار و پیشەکەیدا سەرکەوتوو بووە. لە ناوەندی شەڕی ئێران و عێراق لەگەڵ خاتوونێکی جیرانی خۆیان ژیانی هاوسەرگیری پێک هێناوە و ئێستاکەش خاوەنی چوار کچە بە ناوەکانی: مرێم، مەهتاب، ئاسۆ و غەزەل.[١]

شیعر[دەستکاری]

سەعید عیبادەتیان بە یارمەتی مامۆستایەکی خۆی لەگەڵ زۆریەک لە نووسەران و شاعیرانی کورد و فارس ئاشنا بووە و لە تەمەنی دوازدە ساڵیشیدا یەکەم هەڵبەستی خۆی "شەوان خەوە دۊنم، خەو جی، خەو ڕاهەتی، خەو نان، خەو ئازادی گشتمان" هۆنیوەتەوە. بانان لە بواری کلاسیکدا بەتایبەت (غەزەل) زۆر سەرکەوتوویە و جگە لەوەش بە شیعرە نوێیەکانیشی توانیویەتی لەسەر ڕوانگەی بەردەنگانی خۆی لە باشووری ڕۆژهەڵاتی کوردستان کاریگەر بێ.[٢] بەگشتی عیبادەتیان یەکێک لەو کەسانەیە کە لە بووژانەوەی زمانی کوردی لەو ناوچەیەدا ڕۆڵی سەرەکی هەبووە؛ بە شێوەیەک کە ئێستا شەپولێکی زێڕینی شیعر و چیرۆک لە کرماشان و ئیلام سەری هەڵداوە.[٣] بەشێک لە هۆنراوەکانی بانان لە لایەن گۆرانیبێژەکانەوە بوونەتە گۆرانی[٤] و تاوەکوو ئێستاش هیچ یەک لە بەرهەمەکانی بۆ زمانەکانی تر وەرنەگێڕدراونەتەوە.[٥]

بەرھەمەکان[دەستکاری]

بەرهەمە چاپ کراوەکان[٦][دەستکاری]

  • ئەوریشم زامەگان
  • هە لە لام بۊد گومد کردم
  • ساڵەیل لە کیس چێ
  • خاڵێگ و شوون سێ زام
  • شار شەکەت

ئەلبوومەکان[دەستکاری]

نموونەی شیعری[٧][دەستکاری]

هەزار قەێران باێدە تۊشم
هەر کوردم و کوردی ئۊشم


من و تۆ کوردیمن کورد خوەمانی
جیامانەو‌ نیەکەێ کەس وە ئاسانی
یە بزان فەرقمان ناو شارەگانە
تۆ کورد سنەیدن من کرماشانی


چەنێ باڵاد ڕەنگینە و خوەد نیەزانی
چەنێ شێوەد شیرینە و خوەد نیەزانی
ت وە دەس کەس نەکوشتیدە چەوەیل مەس
بژانگد ها وە خۊینە و خوەد نیەزانی

سەرچاوەکان[دەستکاری]

  1. ^ ڕۆژنامەی دەنگی ئازادی، ژمارە ٥٦٥، ٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩ بڵاو کراوەتەوە.
  2. ^ ئاوڕ دانەوەیەکی خێرا لە ئەدەبیاتی کۆن و هاوچەرخی کرماشان و ئیلام، سارۆ خوسرەوی
  3. ^ پێگەی ئەدەبی كوردی لە كرماشان و ئیلام و قۆناغەكانی، شەریف فەلاح، هاوچەرخ، ٣٠ی ئەیلوولی ٢٠١٩ بڵاو کراوەتەوە.
  4. ^ جەنگیز یازگی گۆرانییەکی نوێ بڵاو دەکاتەوە، گوڵان میدیا، ١٥ی تەمموزی ٢٠٢٠ بڵاو کراوەتەوە.
  5. ^ سەعید عیبادەتیان، کوریپێدیا
  6. ^ کتاوه‌یل شێعر کوردی زووتر دفرووشرن، شەفەق، ٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١ بڵاو کراوەتەوە.
  7. ^ ئەوریشم زامەگان، چاپەمەنی دیباچە، چاپی یەکەم