ئەدەب (ھۆنراوەنووس)

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
Jump to navigation Jump to search

شاعیرێکی ناوداری کوردە.

ژیان[دەستکاری]

ئەدەبی‌ شاعیر ناوی‌ تەواوی‌ عەبدوڵڵا کوڕی‌ ئەحمەد بەگی‌ برایم بەگی‌ رۆستەم بەگی‌سەیفەدینە.‌ بە "میسباح الدیوان" ناسراوە، گۆیا حاکمی ئەوکاتی تەورێز ئەم نازناوەی داوەتێ. ساڵی‌ ١٨٥٩ لە گوندی‌ ئەرمەنی‌ بڵاغی‌ (ئێستا: کانی گوڵ) سەر بە شاری بۆکانی ڕۆژهەڵاتی کوردستان لەدایک بووە.‌ لە بنەماڵەیەکی‌ خوێندەوار ، ھەر لەمنداڵیەوە خراوەتە بەر خوێندن و مامۆستای‌ تایبەتی‌ بۆ تەرخان کراوە بۆ خوێندن و فێری‌ خوێندنەوە و نووسین و فارسی‌ و عەرەبی‌ بووە . پیاوێکی دەس‌ڕۆیشتوو و بەدەستەڵات بووە.

ئەدەبی‌ شاعیر لە تەمەنی‌ بیست ساڵیدا باوکی‌ دەینێرێت بۆ شاری‌ تاران بۆ خوێندن ، لە تەمەنی‌ ٣٥ ساڵیدا تووشی‌ نەخۆشی‌ لەرزۆکی‌ دەبێت و بۆ چارەسەر دەچێتە وڵاتی‌ روسیا پاش چاکبوونەوەیەکی‌ کاتی‌ دەگەڕێتەوە ، ساڵی‌ ١٩١٠ دێنە ناوچەی‌ شارەزور و ماوەیەک دەمێنێتەوە و پاشان دەگەڕێتەوە موکریان و نەخۆشیەکەی‌ سەری‌ لێ‌ ھەڵدەداتەوە و تەواو ئیفلیج دەبێت.

ئەم شاعیرە شارەزایی‌ باشی‌ ھەبووە لە کاری‌ پزیشکی‌ و وێنەگری‌ و مۆسیقای‌ بەباشی‌ زانیوە . شیعرەکانی‌ ئەدەب بە شێوازی غەزەلی غەرامی‌یە . ھیچ خەیاڵ‌ و ئارەزوویەکی‌ تری‌ نەبووە جگە لەوەی‌ کە لەگەڵ‌ خۆشەویستەکەیدا ھەموو کات پێکەوە بن و گفتوگۆ بکەن . خۆشەویستیی ئەدەب بۆ نوسرەت‌خانمی خێزانی بۆتە نەقڵی مەجلیسان.

دیوانی شێعرەکانی[دەستکاری]

دیوانی‌ شیعرەکانی‌ ئەم شاعیرە ساڵی‌ ١٩٣٦ لە شاری‌ ڕەواندز لە چاپخانەی‌ زاری‌ کرمانجی‌ بۆ جاری‌ یەکەم لەچاپ دراوە. دیوانە شیعریەکەی‌ ساڵی‌ ١٩٣٩ بۆ جاری‌ دووەم لە شاری‌ بەغدا و بۆ جاری‌ سێ‌یەم ساڵی‌ ١٩٦٦ لە ھەولێر لە چاپ دراوە، د. مارف خەزنەدار چەند لێکۆڵینەوەیەکی‌ لەسەر شیعرەکانی‌ ئەدەب کردوە و ساڵی‌ ١٩٧٠ بڵاوی کردۆتەوە.

کۆچی دوایی[دەستکاری]

ئەدەبی‌ شاعیر لە تەمەنی‌ ٥٣ ساڵیدا و لە ساڵی‌ ١٩١٢ بە نەخۆشی‌ کۆچی‌ دوایی‌ کردوە و لە گۆرستانی‌ گوندی باخچەی فەیزوڵڵابەگی بۆکان بەخاک سپێردراوە.