کوردیی ناوەندی

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
(ڕەوانەکراوە لە سۆرانیەوە)
Jump to navigation Jump to search
کوردیی ناوەندی
سۆرانی، کوردی
قسەی پێدەکرێ لە ئێران
 عێراق
ناوچەڕۆژھەڵاتی ناوین
ژمارەی ئاخێوەران٦٫٧٥٠٫٠٠٠ کەس  (ڕێکەوت نەدراوە)[١]
بنەماڵەی زمان
کۆدەکانی زمان
ISO 639-3ckb
Linguasphere58-AAA-cae
Central Kurdish.jpg

کوردیی ناوەندی یان سۆرانی یەکێک لە زارەکانی سەرەکی زمانی کوردییە[٢] کە لە ڕۆژھەڵات و باشووری کوردستان قسەی پێ‌ دەکرێ. لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان باشوری پارێزگای ورمێ (ناوچەی هەوشار و موکریان)و بەشی هەرە زۆری پارێزگای کوردستان و ناوچەکانی جوانرۆ و ڕوانسەر و دەشتی زەهاو لە پارێزگای کرماشان بەم زارە قسە دەکەن. زمانی فەرمی حکومەتی شێخ مەحمود لە سلێمانی و کۆماری کوردستان لە مهاباد بووە و ئێستا زمانی فەرمی حکومەتی هەرێمی کوردستانی باشورە. ئەم زارە لە ئێستادا دەوڵەمەنترین زاری زمانی کوردییە. زۆر جار بە ھەڵە بەم زارە دەڵێن سۆرانی بەڵام سۆرانی خۆی شێوەزارێکی کوردیی ناوەندییە.[٣] سلێمانی، ھەولێر، کەرکووک، بۆکان، مەھاباد، سنە و سەقز لە ئەو شارە گەورانەن کە خەڵکەکەی بە ئەم زارە دەدوێن.

ئاخێوەران[دەستکاری]

ناوەندە شارییە گەورەکانی ئاخێوەری ئەم زارە لە ڕۆژھەڵاتی کوردستاندا ئەمانەن:

ژمارە شار ژمارەی دانیشتووان (٢٠٠٦) زمان و زارە کەمینەکان
١ سنە ٣١٢٠٠٠
٢ بۆکان ١٧٠٠٠٠
٣ مەھاباد ١٣٤٠٠٠
٤ سەقز ١٣٢٠٠٠
٥ بیجاڕ ٩٨٠٠٠
٦ پیرانشار ٩٢٠٠٠
٧ قوروە ٧٠٠٠٠
٨ نەغەدە ٧٠٠٠٠ زمانی ئازەری
٩ بانە ٦٥٠٠٠
١٠ مەریوان ٥٨٠٠٠
١١ کامیاران ٤٦٠٠٠
١٢ جوانڕۆ ٤٣٠٠٠
١٣ تیکاب ٤٣٠٠٠
١٤ سەردەشت ٣٧٠٠٠
١٥ ساینقەڵا ٣٥٠٠٠
١٦ شنۆ ٣٠٠٠٠
17 ڕوانسەر 25000
18 دیواندەرە ٢٢٠٠٠

ئەلفوبێ[دەستکاری]

بۆ نووسینی کوردیی ناوەندی زیاتر لە ئەلفوبێی عەرەبی کەڵک وەردەگیرێ و لە پەنا ئەلفوبێی عەرەبیش لە ئەلفوبێی لاتینی کەم تا کورتێک کەڵک وەر دەگیرێ.

ھەڵسەنگاندن لەگەڵ کوردیی باکووری[دەستکاری]

جێناوە سەربەخۆکان لە کوردیی باکووری و کوردیی ناوەندی؛

کوردیی ناوەندی کوردیی باکووری
من من Min
تۆ تە te
ئەو ئەو ew
ئێمە مە me
ئێوە وە we
ئەوان وان wan

بەستەری دەرەکی[دەستکاری]

پەراوێز[دەستکاری]

سەرچاوە[دەستکاری]

زەبیحی، عەبدوڕەحمان. قامووسی زمانی کوردی، ورمێ: ناوەندی بڵاوکردنەوەی فەرھەنگ و ئەدەبیاتی کوردی، ١٣٦٧