سەددام حوسێن

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
(ڕەوانەکراوە لە سەدامەوە)
Jump to navigation Jump to search
سەددام حوسێن
صدام حسين
سەددام حوسێن
پێنجەمین سەرۆککۆماری عێراق
لە پۆستدا بووە
١٦ی تەممووزی ١٩٧٩ – ٩ی نیسانی ٢٠٠٣
سەرۆک وەزیران خۆی (١٩٧٩–١٩٩١)
سەعدوون حەممادی (١٩٩١)
محەممەد حەمزە زوبەیدی (١٩٩١–١٩٩٣)
ئەحمەد حوسێن خوزەیر (١٩٩٣–١٩٩٤)
خۆی (١٩٩٤–٢٠٠٣)
پێشینە ئەحمەد حەسەن بەکر
پاشینە جای گارنر (وەک ھاوپەیمانی دەسەڵاتی کاتی لە عێراق)
فەرماندەی ئەنجوومەنی سەرکردایەتی شۆڕش لە حیزبی بەعس
لە پۆستدا بووە
١٦ی تەممووزی ١٩٧٩ – ٩ی نیسانی ٢٠٠٣
پێشینە ئەحمەد حەسەن بەکر
پاشینە پۆستەکە نەما
سەرۆکوەزیرانی عێراق
لە پۆستدا بووە
٢٩ی ئایاری ١٩٩٤ – ٩ی نیسانی ٢٠٠٣
سەرۆک کۆمار خۆی
پێشینە ئەحمەد حوسێن خوزەیر
پاشینە محەممەد بەحرولعلوم وەک سەرۆکی ئەنجوومەنی وەزیران
لە پۆستدا بووە
١٦ی تەممووزی ١٩٧٩ – ٢٣ی ئازاری ١٩٩١
سەرۆک کۆمار خۆی
پێشینە ئەحمەد حەسەن بەکر
پاشینە سەعدوون حەممادی
سکرتێری گشتی و فەرماندە لە حیزبی بەعس
لە پۆستدا بووە
کانوونی دووەمی ١٩٩٢ – ٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٦
پێشینە میشیل عەفلەق
پاشینە عیزەت دووری
سکرتێری گشتی لە سەرکردایەتی ناوخۆیی حیزبی بەعسی سۆسیالیستی لە عێراق
لە پۆستدا بووە
١٦ی تەممووزی ١٩٧٩ – ٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٦
National Secretary میشیل عەفلەق (تاکوو ١٩٨٩)
خۆی (لە ١٩٨٩)
پێشینە ئەحمەد حەسەن بەکر
پاشینە عیزەت دووری
لە پۆستدا بووە
شووباتی ١٩٦٤ – تشرینی یەکەمی ١٩٦٦
پێشینە ئەحمەد حەسەن بەکرد
پاشینە ئەحمەد حەسەن بەکرد
ئەندامی سەرکردایەتی ناوخۆیی حیزبی بەعسی سۆسیالیستی لە عێراق
لە پۆستدا بووە
شوباتی ١٩٦٤ – ٩ی نیسانی ٢٠٠٣
جێگری سەرۆککۆماری عێراق
لە پۆستدا بووە
١٧ی تەممووزی ١٩٦٨ – ١٦ی تەممووزی ١٩٧٩
سەرۆک کۆمار ئەحمەد حەسەن بەکر
وردەکاریی تاکەکەسی
لەدایکبوون سەددام حوسێن عەبدولمەجید تکریتی
(١٩٣٧-0٤-٢٨) ٢٨ی نیسانی ١٩٣٧
عەوجە، پارێزگای سەلاحەددین،  عێراق
مردن ٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٦(٢٠٠٦-12-٣٠) (٦٩ ساڵ ژیاوە)
[Camp Justice (Iraq)
حیزبی سیاسی
ھاوسەر(ەکان)
منداڵەکان
واژۆ
خزمەتی سەربازی
Allegiance داڕێژە:Country data Ba'athist Iraq
Service/branch ھێزەکانی سوپای عێراق
پلە موشیر
شەڕەکان جەنگی ئێران-ئێراق
جەنگی کەنداو
شەڕی کورد-عێراق
جەنگی عێراق
داگیرکردنی کوێت

سەددام حوسێن عەبدولمەجید ئەلتکریتی (لەدایکبووی ٢٨ی نیسانی ١٩٣٧ - مردووی ٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٦) لە ١٦ی تەممووزی ١٩٧٩ تا ٩ی نیسانی ٢٠٠٣ سەرۆک کۆماری عێراق بوو. سەدام لە ١٦ ئازاری ١٩٨٨ دا، لە ھەڵەبجە کۆمەڵکوژییەکی مەزنی پێک ھانی و بە بۆمبی کیمیاوی ٥ ھەزار کوردی کوشت.

ژیان[دەستکاری]

ژیانی سەرەتایی و لاوی[دەستکاری]

سەدام لە گوندی عوجە لە شاری تکریت لەدایک بوو، وە ئەو ھەرگیز باوکی نەدەناسی لەبەر ئەوەی پێنج مانگ بەرلەدایک بوونی سەددام حوسەینی باوکی دیار نەما، بەپێی ھەندێ لە گێڕانەوەکان بێت دایکی سەدام لەکاتی دووگیانیدا ھەوڵی داوە خۆیی مناڵەکەی (سەدام) بکووژێت بەڵام واینەکردووە لەکاتی لەدایکبوونی سەدامیش ئەوی ناردووەی لای براکەی (خاڵی سەددام) ئەمەش تاکوو سێ ساڵەی سەددام بەردەوام بوو، دوای ئەوەی سەددام تەمەنی دەگاتە دە ساڵان دووبارە دەچێتەوە لای خاڵی و کەکەسێکی دینداری سوننە بووە و کاریگەری لەسەددام کردووە تاکوو ساڵانی ١٩٥٧، لەدوایشدا سەدام تەمەنی دوازدە ساڵان بووە براکەی بەنەخۆشی شێرپەنجە دەمرێت.

ژیانی خێزانی[دەستکاری]

سەددام لە ساڵی ١٩٦٣ز لەگەڵ ساجیدە تەلفاح ژیانی خێزانی پێکھێنا، دوو کوڕی بوو بەناوی عودەی و قوسەی وە سێ کچیشی لێ بوو بەناوی حەلا و ڕەغد و رەنا

چوونە ناو حیزبی بەعس[دەستکاری]

سەددام تەمەنی ٢٠ ساڵان بوو چووە ناو حیزبی بەعس کە حیزبەکە ئایدیای لە سۆشیالیزمی بوو، لەدوای چەند ساڵێک لەم لەلایەن عەبدولکەریم قاسم دەکرێتە سەرۆکی نووسینگەی سووپای عێراق لەوکاتەی کە حیزبەکەشی دژی ئەو ڕژێمەی عەبدولکەریم قاسم بووە. پاش نە‌مانی ڕژێمە‌کە‌ی عە‌بدولکە‌ریم قاسم ئە‌حمە‌د حە‌سە‌ن بە‌کر دێتە سە‌ر حوکم ئە‌ویش بە‌ردە‌وام تا ساڵی ١٩٧٩ لە‌م ساڵە بە بیناوی خراپ بوونی باری تە‌ندروستی ئە‌حمە‌د حە‌سە‌ن بە‌کر سە‌دام حسێن دە‌سە‌ڵاتی گرتە دە‌ست و لێبوردنێکی گشتی بۆ زیندانیە سیاسیە‌کان دە‌رکرد. پاش ساڵێک لە گرتنە دە‌ستی دە‌ستی دە‌سە‌ڵات سە‌دام ھە‌وڵی لە ناوبردنی کورد بە‌ردە‌وام بوو. بۆیە حکومە‌تە‌کانی پێش سە‌دام لە گە‌ڵ ئێران ڕێککە‌وتبوون ئە‌گە‌ر ئە‌وانیش دژایە‌تی کورد بکە‌ن ئە‌وا تا ھە‌ندێک ناوچە‌ی عێڕاقیان پێ دە‌دە‌ن کە ئە‌و ناوچانە‌ش تا دە‌گە‌یشتە ناوچە‌ی قە‌زای سۆرانی سە‌ر بە‌پارێزگای ھە‌ولێر. لە ساڵی ١٩٨٠ ئیران ئە‌م داوایە‌ی لە عێراق کرد کە پێی بدات بە‌ڵام سە‌دام ڕازی نە‌بوو چونکە بە ھیچ شێوە‌یە‌ک کارە‌کە‌یان ئە‌نجام نە‌دابوو. لە‌مە‌شە‌وە جە‌نگی ٨ ساڵە‌ی ئێڕان و ئیراق ھە‌ڵگیسا بە‌ردە‌وام بوو تا ساڵی ١٩٨٨ لە‌م ساڵە بە‌بیانوی پاسدار لە شاری ھە‌لە‌بجە کیمیابارانی کرد و زیاتر لە ٥٠٠٠ کە‌سی بێتاوانی شە‌ھید کرد. بە‌مە‌ش ھە‌رنە‌وە‌ستا دە‌ستی بە ئە‌نفال کردنی گە‌رمیانی و بارزانیە‌کانی کرد. ژمارە‌یە‌کی یە‌کجار زۆر لێ ئە‌نفال کرد. لە ساڵی ١٩٩٠ کوێتی داگیر کرد وڵاتانی ھاوپە‌یمان بە‌مە زۆر تورە‌بوون ھە‌ر زوو دە‌ریان پە‌راند لە کوێت لە‌مە‌شە‌وە لە بە‌ھاری ١٩٩١ گە‌لی کورد لە باکوری عێراق ڕاپە‌رینی کرد (بە‌ش باکوری عێراق بە‌شێکە لە کوردستانی گە‌ورە دە‌کە‌ویتە باشوری کوردستانی گە‌ورە‌ی ٦ پارچە کراو بە‌ڵام تە‌نیا ٤ پارچە‌ی ڕە‌سمیە) توانیان سە‌رکە‌وتن بە‌دە‌ست بێنن دژە فرین لە سە‌ر عێراق دانرا لە باکور (ھە‌رێمی کوردستان) و باشوری عێراق. کە‌وتە ژێر بە‌ندی ٧ ی نە‌تە‌وە یە‌کگرتوە‌کان. لە ساڵی ٢٠٠٣ سوپای ئە‌مریکا عێراق داگیرکرد ئە‌مە جگە لە‌وە‌ی کە کورد ڕۆلێکی گرینکی ھە‌بووە لە ئازادکردنی عێڕاق. لە ساڵی ٢٠٠٣ لە ھێرشێکی ئە‌مریکا بۆ سە‌ر عودە و قوسە ھە‌ردووک کوژران. ٢٠٠٦ سە‌دام حسێن بە پە‌تی سێدارە‌دا داکرا. کۆتایی بە‌ژیانی ھات …

لەسێدارەدان[دەستکاری]

دوای ئەوەی لەلایەن ھێزەکانی ئەمریکاوە دەستگیرکرا لە ساڵی(٢٠٠٣) دا دوای ماوەی چەند ساڵێ لە بەردەوامی دادگایی کردنی لە شاری بەغدا لە ڕێکەوتی ٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٦ لەسێدارەدرا.

سەرچاوەکان[دەستکاری]

  1. ^ "National Progressive Front". Encyclopædia Britannica. 
  2. ^ Eur (2002). The Middle East and North Africa 2003. Psychology Press. پەڕە 494. ISBN 978-1-85743-132-2. 
Political offices
پێشوو
ئەحمەد حەسەن بەکر
سەرۆک کۆماری عێراق
١٦ی تەممووزی ١٩٧٩–٩ی نیسانی ٢٠٠٣
جێگر
جەی گارنەر
وەکو بەڕێوەبەری نووسینگەی بنیادنانەوە و ھاوکاریی مرۆیی عێراق
سەرۆک وەزیرانی عێراق
١٦ی تەممووزی ١٩٧٩–٢٣ی ئازاری ١٩٩١
جێگر
سەعدوون حەممادی
پێشوو
ئەحمەد حوسێن خوزەیر
سەرۆک وەزیرانی عێراق
٢٩ی ئایاری ١٩٩٤–٩ی نیسانی ٢٠٠٣
جێگر
محەممەد بەحرولعلوم
وەکو سەرۆکی کاتیی ئەنجومەنی حوکمی عێراق
Party political offices
پێشوو
ئەحمەد حەسەن بەکر
سکرتێری حیزبی بەعسی عێراق
١٦ی تەممووزی ١٩٧٩–٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٦
جێگر
عیزەت دووری