ئەلقاعیدە

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
Jump to navigation Jump to search
رێکخراوەی ئەلقاعیدە
تنظيم القاعدة
Flag of Jihad.svg
ئاڵای ڕێکخراوی ئەلقاعیدە
ئایدۆلۆژیاسەلەفی جیھادی
دژە شیعە
دژە مەسیحییەت
دژە کۆمۆنیزم
دژە جوولەکە
سەرکردەکانئوسامە بن لادن (١٩٨٨ تاکوو ٢٠١١)
ئەیمەن زەواھیری (٢٠١١ تاکوو ئێستا)
ناوچەی
ئۆپەراسیۆنەکان
جیھان
  • بەشێوەیەکی سەرەکی دەکەوێتە ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاستەوە
ھاوپەیمانانFlag of the Taliban.svg تاڵیبان
دوژمنان ویلایەتە یەکگرتووەکان
 ئێران
 عێراق
 تورکیا
 سووریا
 ئیسرائیل
 ھەرێمی کوردستان
 ناتۆ
 یەکێتیی سۆڤیەت (١٩٨٨–١٩٩١)
 ڕووسیا
 شانشینی یەکگرتوو
 فەڕەنسا
 چین[١][٢]
 عەرەبستانی سعوودی
دەوڵەتی ئیسلامی لە عێراق و شام[٣]
جەنگەکان/شەڕەکانشەڕی تیرۆر
ئاڵای ئەلقاعیدە

ئەلقاعیدە (بە عەرەبی: القاعدة یان تنظيم القاعدة‎) ڕێکخراوەیەکی بنەماخوازی ئیسلامییە کە ساڵی ١٩٨٨ بۆ شەڕی دژی سۆڤیەت لە وڵاتی ئەفغانستان دامەزراوە. ئەو ڕێکخراوەیە کە تێکڕا ئەمریکا و ئیسرائیل بە دوژمنی ھاوبەشی ھەموو موسڵمانان دەزانن و لەپێناو بەرگرتن بە دەستێوەردانەکانی جیھانی ڕۆژاوایی لە دنیای ئیسلامدا و بڵاوکردنەوەی ئیسلام لە جیھاندا خەباتی چەکدارانە دەکەن.

و لە ڤیدیۆیەک ھیلاری کلینتۆن خۆی دان بەوە دادەنێت کە خۆیان دامەزرێنەری ڕێکخراوی ئەلقاعیدەن بۆ ئەوەی بجەنگن لە دژی سۆڤیەت[٤][٥]

ئوسامە بن لادەن بناغەدانەر و سەرۆکی ئەلقاعیدە بوو کە ڕێکەوتی ٢ی ئایاری ٢٠١١ لەلایەن سوپای ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکاوە لە پاکستاندا کوژرا.[٦]

ھەندێک لەو کردەو کە ئەلقاعیدە بەئاشکرا لە ئەستۆی گرتوون بریتین لە:

  • ساڵی ١٩٩٣، ھێرش بۆ پاپۆڕێکی ئەمریکایی لە مۆگادیشۆ کە بوو بەھۆی کوژرانی ١٨ سەربازی ئەمریکایی،
  • ساڵی ١٩٩٥، تەقاندنەوەی ئۆتۆمبیلێکی بۆمبڕێژکراو لە ڕیاز کە بوو بەھۆی کوژرانی ٥ سەربازی ئەمریکایی،
  • ساڵی ١٩٩٨، تەقاندنەوەی باڵوێزخانەی ئەمریکا لە نایروبیا و داروسسەلام کە ٢٢٤ کوژراوی لێ کەوتەوە،
  • ساڵی ٢٠٠٠، ھێرش بۆ پاپۆڕێکی تر لە یەمەن کە ١٧ کوژراوی لێ کەوتەوە،
  • ساڵی ٢٠٠١، کوتانی دوو فڕۆکەی ڕفێنراو بە بورجە جمکەکانی ناوەندی بازرگانیی جیھانی لە نیویۆرک و فڕۆکەیەکی ڕفێنراوی دیکە بە پەنتاگۆن کە زیاتر لە ٣٠٠٠ کەسی کردە قوربانی،
  • ساڵی ٢٠٠٤، تەقینەوەکەی جێژنی قوربان لە ھەولێر کە بوو بەھۆی کوژران و برینداربوونی سەرجەم ٢٥٠ کەس.[٧]

سەرچاوەکان[دەستکاری]

  1. ^ "The Chinese regime and the Uyghur dilemma" Summary of Castets, Rémi (2003). "The Uyghurs in Xinjiang – The Malaise Grows". China Perspectives. 2003 (5). doi:10.4000/chinaperspectives.648. Retrieved 10 June 2012.
  2. ^ "Threats to China from Al Qaeda".
  3. ^ "به‌رپرسی قاعیده: ڕوو له تاڵیبان و پشت له داعش بكه‌ن". www.kurdistan24.net. Retrieved 2021-03-28.
  4. ^ "Hilary Clinton Admitting as they founder of isis and al qaeda". Archived from the original on ٩ی ئایاری ٢٠١٨. Retrieved ١٧ی ئازاری ٢٠١٩. Check date values in: |access-date=, |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= (help) ٩ی ئایاری ٢٠١٨ لە وەیبەک مەشین، ئەرشیڤ کراوە.
  5. ^ Hillary Clinton: 'We Created al-Qaeda'
  6. ^ ماڵپەڕی ڕووداو: ئوسامە بن لادەن کێ بوو؟ ٥ی ئایاری ٢٠١١ لە وەیبەک مەشین، ئەرشیڤ کراوە.
  7. ^ شەبانی، ئەحمەد؛ فەرھەنگی زانستی سیاسی؛ بڵاوگەی زانستگای کوردستان (سنە)؛ ساڵی ٢٠١٠؛ لاپەڕەی ٢٨.