عەلی حەسەن ئەلمەجید

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
Jump to navigation Jump to search
عەلی حەسەن ئەلمەجید
بە عەرەبی: علي حسن المجيد
Detail Ali Hassan al-Majid.jpg
لەدایکبوون٣٠ی تشرینی دووەمی ١٩٤١
تکریت، عێراق
مردن٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠(٢٠١٠-01-٢٥) (٦٨ ساڵ ژیاوە)
بەغدا، عێراق
ھۆی مەرگhanging
شوێنی ناشتنعۆجە
خزمەکانسەددام حوسێن
Convicted ofmurder، crime against humanity
پیشەسیاسەتمەدار، military officer، war criminal
پۆستەکانInterior Minister of Iraq، Minister of Defence
ناسناوAli le Chimique، le boucher du Kurdistan
دەستپێکی چالاکی١٩٥٩
Work period (end)١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٣
ئەندامی حیزبی سیاسیحیزبی بەعسی عێراق، حیزبی بەعس
ئایینسوننە
Military rankgeneral officer
Conflictشەڕی ئێران و عێراق، شەڕی کەنداو، شەڕی عێراق، Iraqi–Kurdish conflict
Military branchIraqi Army
کیمیایی لە دادگا

عەلی حەسەن ئەلمەجید (بە عەرەبی: علی حسن عبد المجید التکریتی‎ ١٩٤١-٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠) ناسراو بە عەلی کیمیایی جەنراڵی سوپای ڕژێمی بەعس و ئامۆزای سەددام بوو کە وەکوو کەسی یەکەم لە کیمیابارانی ھەڵەبجە بە سزای لەسێدارەدان مەحکووم کرا و ٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠ لەسێدارەدرا. ئەو بە یەکێک لە ھاوڕێ نزیکەکانی سەددام ھەژمار دەکرا و لە ساڵی ١٩٦٨ دا و لە ڕیزەکانی حیزبی بەعسدا پۆستی «فەریق ڕوکن»ی پێ درا. عەلی کیمیاوی بە دەستەڕاستی سەددام ناوزەد دەکرا و جێبەجێکاری زۆرێک لەو کردارە خوێناوییانە بووە کە دەرھەق بە کورد و عێراقییەکان ئەنجام دراون.

ژیان[دەستکاری]

عەلی کیمیایی بە پێی بەڵگەنامەکان لە ساڵی ١٩٤١ لە تەکریت لە دایک بووە، بەڵام بۆخۆی وتوویەتی لەدایکبووی ساڵی ١٩٤٤ە. منداڵی لە تکریت بەسەر بردووە. لە ئازاری ١٩٨٧دا بەرپرسی بەعس بووە لە ھەرێمی کوردستان و دەستی بەسەر ھێزەکانی پۆلیس و سوپادا گرتووە. دوای دوو مانگ لە وەرگرتنی پۆستەکەی، دەستی کردووە بە ڕاگوێزانی ھاووڵاتیانی کورد بۆ ناوچە بیابانییەکانی عێراق و پڕۆسەی ئەنفالی بە بێسەروشوێنکردنی ١٨٢ ھەزار کورد دەست پێ کردووە. لە ١٦/٣/١٩٨٨ دا بە سەرپەرشتی عەلی کیمیایی ھەڵەبجە بە چەکی کیمیاوی بۆردوومان کرا و ٥ ھەزار کەسی کوژرا. لە ئابی ١٩٩٠ـدا کە ڕێکەوتی داگیرکردنی کوەیت لە لایەن عێراقەوە بوو، عەلی کیمیاوی ڕۆڵی سەرکوتکارانەی ھەبووە. ماوەیەک وەزیری ناوخۆ بووە و لە نێوان ١٩٩١ تا ١٩٩٥ـدا بووتە وەزیری بەرگری و لە ١٩٩٦ـیشدا دەستی لە کوشتی سەدام کامیل و حوسێن کامیلی برازا و زاوای سەددام حوسێندا ھەبووە.

لە دەستپێکی جەنگی ئازادیی عێراقدا، بەرپرسیارەیەتیی ناوچەکانی باشووری عێراقی پێ دراوە. لە نیسانی ٢٠٠٣ـدا ئەوە ڕاگەیندرا کە لە بۆردوومانێکدا کوژراوە، بەڵام دواتر و لە حوزەیراندا ئەو ھەواڵە ڕەت کرایەوە. لە لیستی ٥٥ تۆمەتبارەکەدا کە ئەمریکا داوای کردبوون لە ڕیزبەندی پێنجەمدا بووە. لە ٢١ی ئابی ٢٠٠٣ـدا دەستگیر کرا و لە ٢٤ـی حوزەیرانی ٢٠٠٧ـدا لەسەر جینۆسایدی ئەنفال سزای لەسێدسرەدانی بۆ دەکرا.