حوسنی موبارەک
محەممەد حووسنی مووبارەک | |
|---|---|
 | |
| لەدایکبوون | ٤ی ئایاری ١٩٢٨ |
| مەرگ | ٢٥ی شوباتی ٢٠٢٠ (٩١ ساڵ ژیاوە) |
| نیشتەجێی |  میسر |
| حیزبی سیاسی | پارتی دیموکراتی نەتەوەیی |
| ئایین | ئیسلام، سوننە |
| ھاوسەر | سوزان موبارەک |
| مناڵ(ەکان) | عەلا، جەمال |
| واژوو | |
 | |
محەممەد حوسنی موبارەک (بە عەرەبی: مُحَمَد حُسني مُبارك) ناسراو بە حوسنی موبارەک (٤ی ئایاری ١٩٢٨ – ٢٥ی شوباتی ٢٠٢٠)، کەسایەتییەکی ڕامیاریی و سەربازی میسری بوو. لە ٤ی تشرینی یەکەمی ١٩٨١ تاوەکوو ١١ی شوباتی ٢٠١١ سەرکۆماری وڵاتی میسر بوو. چوارەمین سەرۆکی میسر بوو لەوەتەی دروستبوونی کۆمارەکەوە.
موبارەک پاش تێپەڕبوونی ١٨ ڕۆژ بەسەر خۆپیشاندانەکاندا لە شۆڕشی ساڵی ٢٠١١ی میسر، ڕێکەوتی ١١ی شوبات لە کار وەلا نرا.
ژیانی پێشینە و خوێندن
[دەستکاری]حوسنی موبارەک لە ٤ی ئایاری ١٩٢٨ لە کەفر ئەلمەسڵەحە، پارێزگای مۆنۆفیا، میسر لەدایکبووە.[١] لە ٢ی شوباتی ١٩٤٩دا، ئەکادیمیای سەربازیی بەجێھێشت و چووە ناو ئەکادیمیای ھێزی ئاسمانی، و لە ١٣ی ئازاری ١٩٥٠دا وەک ئەفسەری فڕۆکەوان پلەی پێ درا[٢] و لە کۆتاییدا بڕوانامەی بەکالۆریۆسی لە زانستەکانی فڕۆکەوانیدا وەرگرت.[٣]
کارکردن لە ھێزی ئاسمانی
[دەستکاری]موبارەک وەک ئەفسەرێکی ھێزی ئاسمانیی میسر لە پێکھاتە و یەکە جیاوازەکاندا کاری کردووە؛ ئەو دوو ساڵی لە فەوجێکی سپیتفایری جەنگیدا بەسەر برد.[٢] لە کاتێکی ساڵانی ١٩٥٠دا، وەک مامۆستا گەڕایەوە بۆ ئەکادیمیای ھێزی ئاسمانی و تا سەرەتای ١٩٥٩ لەوێ مایەوە.[٢] لە شوباتی ١٩٥٩ تا حوزەیرانی ١٩٦١، موبارەک ڕاھێنانی زیاتری لە یەکێتیی سۆڤیەت ئەنجام دا، بەشداریی لە قوتابخانەیەکی ڕاھێنانی فڕۆکەوانی سۆڤیەت لە مۆسکۆ و دانەیەکی دیکە لە بنکەی ئاسمانیی کانت لە نزیک بیشکێک لە کۆماری سۆسیالیستیی سۆڤیەتی قرغیزستان کرد.[٤]
موبارەک ڕاھێنانی لەسەر فڕۆکە بۆمبھاویژە جێتەکانی ئیلیوشین ئیڵ-٢٨ و تووپۆلێڤ توو-١٦ ئەنجام دا. لە ساڵی ١٩٦٤دا شوێنێکی لە ئەکادیمیای سەربازیی فرونزێ لە مۆسکۆ بەدەستھێنا. لەکاتی گەڕانەوەی بۆ میسر، وەک فەرماندەی باڵ، دواتر وەک فەرماندەی بنکە کاری کردووە؛ لە تشرینی یەکەمی ١٩٦٦دا فەرماندەیی بنکەی ئاسمانیی قاھیرەی ڕۆژاوای کرد و دواتر بۆ ماوەیەکی کورت فەرماندەیی بنکەی ئاسمانیی بەنی سوێفی کرد.[٢] لە تشرینی دووەمی ١٩٦٧دا، موبارەک بوو بە فەرماندەی ئەکادیمیای ھێزی ئاسمانی کاتێک ناوبانگی دەرکرد بە زیادکردنی ژمارەی فڕۆکەوانان و ڕێدۆزانی ھێزی ئاسمانی بۆ دوو ئەوەندە لە ساڵانی پێش جەنگی تشرین.[٥] دوو ساڵ دواتر، بوو بە سەرۆکی ئەرکانی ھێزی ئاسمانیی میسر.[٣]
لە ساڵی ١٩٧٢دا، موبارەک بوو بە فەرماندەی ھێزی ئاسمانی و جێگری وەزیری بەرگریی میسر. لە ٦ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٣، لە کاتی ھەڵگیرسانی جەنگی تشرینی یەکەم، ھێزی ئاسمانیی میسر ھێرشێکی لەناکاوی کردە سەر سەربازانی ئیسرائیل لە کەناری ڕۆژھەڵاتی نۆکەندی سوێس. فڕۆکەوانە میسرییەکان لە ٩٠٪ی ئامانجەکانیان دا، ئەمەش وای کرد موبارەک ببێتە پاڵەوانێکی نیشتمانی.[٦] ساڵی دواتر بەرزکرایەوە بۆ پلەی مارشاڵی باڵای ئاسمانی وەک ڕێزلێنانێک بۆ خزمەتەکانی لە کاتی جەنگی تشرینی ١٩٧٣ دژی ئیسرائیل.[٢][٧] موبارەک لە ھەندێک بڵاوکراوەدا بە ھۆکاری کارکردنی بەھێزی سەرەتایی میسر لە جەنگەکەدا دانراوە.[٨] شرۆڤەکاری میسری محەممەد حەسەنێن ھەیکەل ڕای گەیاند کە ھێزی ئاسمانی ڕۆڵێکی زیاتر دەروونیی لە جەنگەکەدا گێڕاوە، و دیمەنێکی ئیلھامبەخشی بۆ ھێزە زەمینییەکانی میسر دابین کردووە کە بەزاندنی نۆکەندی سوێسیان ئەنجام داوە، نەک لەبەر ھیچ پێویستییەکی سەربازی.[٩] بەڵام دەسەڵاتی موبارەک لەلایەن شەھدان ئەلشازلی کچی سەرۆکی پێشووی ئەرکانی سوپای میسر سەعد ئەلشازلی جێگەی مشتومڕ بوو. ئەو وتی موبارەک لە ڕۆڵی خۆی لە جەنگی ١٩٧٣دا زیادەڕۆیی کردووە. لە چاوپێکەوتنێکی ساڵی ٢٠١١دا لەگەڵ ڕۆژنامەی سەربەخۆی میسری ئەلمەسری ئەلیەوم، ئەلشازلی ڕای گەیاند کە موبارەک دەستکاریی بەڵگەنامەکانی کردووە بۆ ئەوەی سەرکەوتنی سەرەتایی ھێزە میسرییەکان لە ساڵی ١٩٧٣دا لە باوکییەوە بۆ خۆی ببات. ئەو ھەروەھا وتی وێنە فۆتۆگرافییەکانی پێوەست بە گفتوگۆکانی ژووری فەرماندەیی سەربازی دەستکاری کراون و سەعد ئەلشازلی سڕاوەتەوە و موبارەک خراوەتە شوێنی. ئەو ڕای گەیاند کە بەنیازە ڕێکاری یاسایی بگرێتە بەر.[١٠]
جێگری سەرۆکی میسر
[دەستکاری]
لە نیسانی ١٩٧٥دا، سەرۆک ئەنوەر سادات موبارەکی وەک جێگری سەرۆکی میسر دەستنیشان کرد.[١١] لەو پایەیەدا، بەشداریی لە ڕاوێژکارییە حکوومییەکاندا کرد کە پەیوەندییان بە ڕێککەوتنی جیابوونەوەی ھێزەکانی داھاتوو لەگەڵ ئیسرائیلەوە ھەبوو.[١٢] لە ئەیلوولی ١٩٧٥دا، موبارەک چووە ئەرکێک بۆ ڕیاز و دیمەشق بۆ ڕازی کردنی حکوومەتەکانی عەرەبستانی سعوودی و سووریا بۆ قبووڵکردنی ڕێککەوتنی جیابوونەوەی واژوو کراو لەگەڵ حکوومەتی ئیسرائیل («سینای ٢»)، بەڵام لەلایەن سەرۆکی سووریا حافز ئەسەد ڕەت کرایەوە چاوی پێ بکەوێت.[١٣][١٤] لە کاتی کۆبوونەوەکانیدا لەگەڵ حکوومەتی سعوودی، موبارەک پەیوەندییەکی دۆستانەی لەگەڵ وەلیعەھدی بەھێزی وڵاتەکە فەھد گەشە پێدا، کە سادات ڕەتی کردبووەوە چاوی پێ بکەوێت یان پەیوەندیی پێوە بکات و ئێستا وەک یاریزانێکی سەرەکی دەبینرا کە دەتوانێت یارمەتیدەر بێت لە چاککردنەوەی پەیوەندییە تێکچووەکانی نێوان میسر و عەرەبستانی سعوودی.[١٥] موبارەک ھەروەھا پەیوەندیی دۆستانەی لەگەڵ چەندین سەرکردەی تری گرنگی عەرەب گەشە پێدا، لەوانە وەزیری دەرەوەی سعوودیە شازادە سعوود، سوڵتانی عومان سوڵتان قابووس، پاشای مەغریب شا حەسەنی دووەم، و سەرۆکی سوودان جەعفەر نومیری.[١٥]
سادات ھەروەھا موبارەکی بۆ چەندین دیداری لەگەڵ سەرکردە بیانییەکانی دەرەوەی جیھانی عەرەبی نارد.[١٦] گرنگیی ڕامیاریی موبارەک وەک جێگری سەرۆک دەکرێت لە گفتوگۆیەکدا ببینرێت کە لە ٢٣ی حوزەیرانی ١٩٧٥ لە نێوان وەزیری دەرەوە ئیسماعیل فەھمی و باڵیۆزی ئەمریکا ھێرمان ئیڵتس ئەنجامدرا. فەھمی بە ئیڵتسی وت کە «موبارەک، لایەنی کەم بۆ ئێستا، ئەگەری زۆرە بەشدارییەکی بەردەوام بێت لە ھەموو کۆبوونەوە ھەستیارەکاندا» و ئامۆژگاریی باڵیۆزەکەی کرد کە دژایەتیی موبارەک نەکات چونکە ئەو ھەڵبژاردەی کەسیی سادات بوو.[١٣] ھەرچەندە پشتیوانی لە ھەوڵە سەرەتایییەکانی سادات دەکرد بۆ گەڕاندنەوەی نیمچەدوورگەی سینا بۆ ژێر کۆنترۆڵی میسر،[١٥] موبارەک لەگەڵ بۆچوونی سەرکردە جیاوازەکانی عەرەب ھاوڕا بوو و دژی ڕێککەوتنامەکانی کەمپ دەیڤد بوو بەھۆی شکستھێنان لە چارەسەرکردنی کێشەکانی تری پێوەست بە ململانێی عەرەب و ئیسرائیل.[١٥] سادات تەنانەت دەسەڵاتی بڕیاردانی خۆی لەو کاتانەی کە دەچووە پشوو بە شێوەیەکی کاتی بۆ موبارەک دەگواستەوە.[١٧]
ژیانی تایبەتی
[دەستکاری]
حوسنی موبارەک ھاوسەرگیریی لەگەڵ سۆزان سابت کردبوو، کە دوو کوڕی لێی ھەبوو: عەلا و جەمال. ھەردوو کوڕەکەی چوار ساڵ لە زیندانی میسر بەھۆی گەندەڵی بەسەر برد و لە ساڵی ٢٠١٥دا ئازاد کران.[١٨] لە ڕێگەی عەلای کوڕییەوە، موبارەک دوو نەوەی ھەیە، محەممەد و عومەر؛ و لە ڕێگەی جەمالی کوڕییەوە، نەوەیەکی کچی ھەیە بە ناوی فەریدە. محەممەد لە ساڵی ٢٠٠٩ بەھۆی خوێنبەربوونی مێشکەوە کۆچی دوایی کرد.[١٩][٢٠]
لە نیسانی ٢٠١٦دا، ناوی عەلا موبارەک لە بەڵگەنامەکانی پەنەمادا ھات وەک کەسێک کە بەرژەوەندیی داراییی ھەیە و لەگەڵ بەرژەوەندییەکانی مۆساک فۆنسێکا، ئەو کۆمپانیایەی لەو ئابڕووچوونەدا تێوەگلاوە، یەک دەگرێتەوە.[٢١]
پەرتووکنامە
[دەستکاری]Amin، Galal (٢٠١١). Egypt in the Era of Hosni Mubarak: 1981-2011. American University in Cairo Press. ژپنک ٩٧٨٩٧٧٤١٦٥٦٧٢.
Arafat، Alaa Al-Din (٢٠٠٩). Hosni Mubarak and the Future of Democracy in Egypt. Palgrave Macmillan US. ژپنک ٩٧٨-٠-٢٣٠-٣٣٨١٣-٥.
Blaydes، Lisa (٢٠١١). Elections and Distributive Politics in Mubarak's Egypt. Cambridge University Press. ژپنک ٩٧٨-١-١٠٧-٦١٧٠١-٨.
Cook، Steven A (٢٠١٢). The Struggle for Egypt: From Nasser to Tahrir Square. Oxford University Press. ژپنک ٩٧٨-٠-١٩-٩٩٣١٧٧-٤.
Darraj، Susan Muaddi؛ Cox، Vicki (٢٠٠٧). Hosni Mubarak. Infobase Holdings. ژپنک ٩٧٨-١-٤٣٨١-٠٤٦٧-٦.
Joya، Angela (٢٠٢٠). The Roots of Revolt: A Political Economy of Egypt from Nasser to Mubarak. Cambridge University Press. ژپنک ٩٧٨-١-١٠٨-٨٠٨٨٨-٠.
Kienle، Eberhard (٢٠٠١). A Grand Delusion: Democracy and Economic Reform in Egypt. I.B.Tauris. ژپنک ٩٧٨-٠-٨٥٧٧١-٣٠٣-٢.
Kassem-Ewea، Maye Salah el-Din. The Role of Non-Competitive Multi-Party Legislative Elections in Mubarak's Egypt (PDF) (زانستەوتار). University of London. لە 1 February 2025 ھێنراوە. Veguherandina tezê bo pirtûkekê Veguherandina teza di pirtûkê de pêvajoyek dijwar e ku hewildan, sebir û motîvasyonê hewce dike. Di vê pêvajoyê de, nivîskar divê naveroka tezê analîz bike û ji bo xwendevanên gelemperî veguherîne formek balkêş û têgihîştî. Ev pêvajo ji nûvekirin, başkirin û berfirehkirina mijaran, lêzêdekirina materyalên nû, nûavakirin, û ji nû ve nivîsandina paragraf û beşan pêk tê. Her weha divê nivîskar ji pêvajoya çapkirina pirtûkê û kirrûbirra wê bi tevahî haydar be. Ji bo weşandina tezek di pirtûkekê de hevkarî bi edîtor, rexnegir û weşanxaneyan re hewce dike ku ne tenê pirtûkek bi kalîte çêbike, di heman demê de ji bo bazarê jî bike û temaşevanên rast bikişîne.
Ketchley، Neil (٢٠١٧). Egypt in a Time of Revolution: Contentious Politics and the Arab Spring. Cambridge University Press. ژپنک ٩٧٨-١-٣١٦-٨٨٥٨٥-٧.
Osman، Tarek (٢٠١٣). Egypt on the Brink: From Nasser to the Muslim Brotherhood, Revised and Updated (چاپی 2nd). Yale University Press. ژپنک ٩٧٨-٠-٣٠٠-٢٠٣٧٠-٧.
El-Mahdi، Rabab؛ Philip، Marfleet، eds. (٢٠٠٩). Egypt: The Moment of Change. Zed Books. ژپنک ٩٧٨-١-٨٤٨١٣-٦٥٤-٠.
Roccu، Roberto (٢٠١٣). The Political Economy of the Egyptian Revolution: Mubarak, Economic Reforms and Failed Hegemony. Palgrave Macmillan. ژپنک ٩٧٨-١-١٣٧-٣٩٥٩٢-٤.
Rutherford، Bruce K. (٢٠٠٨). Egypt After Mubarak: Liberalism, Islam, and Democracy in the Arab World. Princeton University Press. ژپنک ٩٧٨-٠-٦٩١-١٥٨٠٤-٤.
Rougier، Bernard؛ Lacroix، Stéphane، eds. (٢٠١٦). Egypt's Revolutions: Politics, Religion, and Social Movements. Palgrave Macmillan. ژپنک ٩٧٨-١-١٣٧-٥٦٣٢٢-٤.
Shama، Nael (٢٠١٣). Egyptian Foreign Policy From Mubarak to Morsi: Against the National Interest. Taylor & Francis. ژپنک ٩٧٨-١-١٣٤-٦٠٦٩٢-٤.
Sharp، Jeremy (٢٠١١). Egypt: The January 25 Revolution and Implications for U. S. Foreign Policy. DIANE Publishing Company. ژپنک ٩٧٨-١-٤٣٧٩-٨٢٣٢-٩.
Soliman، Samer (٢٠١١). The Autumn of Dictatorship: Fiscal Crisis and Political Change in Egypt Under Mubarak. Stanford University Press. ژپنک ٩٧٨-٠-٨٠٤٧-٧٧٧٣-٥.
Springborg، Robert (٢٠١٩). Mubarak's Egypt: Fragmentation Of The Political Order. Taylor & Francis. ژپنک ٩٧٨-٠-٤٢٩-٧٢٢١١-٠.
Tripp، Charles؛ Owen، Roger، eds. (١٩٨٩). Egypt Under Mubarak. Routledge. ژپنک ٩٧٨-١-١٣٥-٠٨٠٤٨-٨.
وتارەکان
[دەستکاری]- Anagondahalli، Deepa (٢٠١٣). «Prior reputation and the transition from image repair to image makeover: The case of Hosni Mubarak». Public Relations Review. ٣٩ (3): ٢٤١–٢٤٤. doi:١٠.١٠١٦/j.pubrev.٢٠١٣.٠٤.٠٠١.
- Beinin، Joel (٢٠١١). «Workers and Egypt's January 25 Revolution». International Labor and Working-Class History. ٨٠ (80): ١٨٩–١٩٦. doi:١٠.١٠١٧/S٠١٤٧٥٤٧٩١١٠٠٠١٢٣. JSTOR ٤١٣٠٧٢٠٢.
- Brownlee، Jason (٢٠٠٢). «The Decline of Pluralism in Mubarak's Egypt». Journal of Democracy. ١٣ (4): ٦–١٤. doi:١٠.١٣٥٣/jod.٢٠٠٢.٠٠٦٣.
- Bou Nassif، Hicham (٢٠١٣). «Wedded to Mubarak: The Second Careers and Financial Rewards of Egypt's Military Elite, 1981-2011». Middle East Journal. ٦٧ (4): ٥٠٩–٥٣٠. doi:١٠.٣٧٥١/٦٧.٤.١١. JSTOR ٤٣٦٩٨٠٧٣.
- Heiss، Andrew (٢٠١٢). «The Failed Management of a Dying Regime: Hosni Mubarak, Egypt's National Democratic Party, and the January 25 Revolution». Journal of Third World Studies. ٢٨ (1): ١٥٥–١٧١.
- Masoud، Tarek (٢٠١١). «The Upheavals in Egypt and Tunisia: The Road to (and from) Liberation Square». Journal of Democracy. ٢٢ (3): ٢٠–٣٤. doi:١٠.١٣٥٣/jod.٢٠١١.٠٠٣٨.
- Piazza، Bárbara Azaola (٢٠١٩). «The foreign policy of post-Mubarak Egypt and the strengthening of relations with Saudi Arabia: balancing between economic vulnerability and regional and regime security» (PDF). The Journal of North African Studies. ٢٤ (3): ٤٠١–٤٢٥. doi:١٠.١٠٨٠/١٣٦٢٩٣٨٧.٢٠١٨.١٤٥٤٦٥٠./
سەرچاوەکان
[دەستکاری]
- ↑ «Profile: Egyptian President Hosni Mubarak». Xinhua News. ١٠ی شوباتی ٢٠١٠. لە ڕەسەنەکە لە ١٤ی شوباتی ٢٠١١ ئەرشیڤ کراوە.
- 1 2 3 4 5 «Air Marshal Mohammed Hosni Mubarak». Egyptian Armed Forces Web Site. Egyptian Armed Forces. لە ڕەسەنەکە لە ٢٣ی ئازاری ٢٠١٠ ئەرشیڤ کراوە.
- 1 2 «Hosni Mubarak (1928–2020): The rise and fall of Egypt's longest-ruling president». Mada. ٢٥ی شوباتی ٢٠٢٠. لە ڕەسەنەکە لە ٢٥ی شوباتی ٢٠٢٠ ئەرشیڤ کراوە.
- ↑ Epatko، Larisa (١١ی شوباتی ٢٠١١). «Timeline: Hosni Mubarak, Egypt's President for Three Decades, Resigns». لە ٢٦ی شوباتی ٢٠٢٠ ھێنراوە.
- ↑ «Staff Group Captain Mohammed Hosni Mubarak». Egyptian Armed Forces Web Site. Egyptian Armed Forces. لە ڕەسەنەکە لە ٢٩ی نیسانی ٢٠١١ ئەرشیڤ کراوە.
- ↑ CNN Library, Hosni Mubarak Fast Facts. 31 May 2014
- ↑ de Borchgrave، Arnaud (٢ی شوباتی ٢٠١١). «The Mubarak legend – Longtime strongman can't withstand media barrage». The Washington Times. لە ڕەسەنەکە لە ٢٨ی شوباتی ٢٠٢٠ ئەرشیڤ کراوە. لە ٣ی شوباتی ٢٠١١ ھێنراوە.
- ↑ «Middle East factfile: Key figures». The Daily Telegraph. UK. ١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٢. لە ١١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ٧ی شوباتی ٢٠١١ ھێنراوە.
- ↑ «کتابات مصراوي – ھیکل – یفجر قنبلة مدویة حول لغز بقاء مبارک بشرم الشیخ». Masrawy. ٢١ی شوباتی ٢٠١١. لە ڕەسەنەکە لە ٢٤ی نیسانی ٢٠١١ ئەرشیڤ کراوە.
- ↑ Khalid، Osama (٢٦ی شوباتی ٢٠١١). ابنة الفریق: "سعدالدین الشاذلی لـ"المصری الیوم": "مبارک" زور التاریخ ووضع صورته مکان والدی فى "غرفة عملیات أکتوبر. Almasry Alyoum (بە عەرەبی). لە ڕەسەنەکە لە ٢٥ی نیسانی ٢٠١١ ئەرشیڤ کراوە.
- ↑ El-Tablawy، Tarek. «Egypt's Hosni Mubarak, 'pharaoh' president ousted during Arab Spring, dies at 91». Fortune. لە ٢٥ی شوباتی ٢٠٢٠ ھێنراوە.
- ↑ «Eilts to Kissinger, July 22, 1975». لە ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١١ ھێنراوە.
- 1 2 «Eilts to Kissinger, September 3, 1975». لە ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١١ ھێنراوە.
- ↑ «Hermann Eilts (US Ambassador to Egypt) to Henry Kissinger, September 5, 1975». لە ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١١ ھێنراوە.
- 1 2 3 4 Olfat M. El Tohamy (١٤ی تشرینی یەکەمی ١٩٨١). «Egypt's Hosni Mubarak picks up Sadat's reins: profile». The Christian Science Monitor. لاپەڕە ٢. لە ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣ ھێنراوە.
- ↑ «Hermann Eilts to Henry Kissinger, December 31, 1975». لە ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١١ ھێنراوە.
- ↑ «Hermann Eilts (US Ambassador to Egypt) to Cyrus Vance, 12 October 1978».
- ↑ ھەڵەی ژێدەرەکان: تاگی نادروستی
<ref>؛ ھیچ دەقێک بۆ ژێدەری "theguardian.com" نەدراوە - ↑ «Hosni Mubarak's grandson, 12, dies suddenly». Los Angeles Times. Associated Press. ٢٠ی ئایاری ٢٠٠٩. لە ١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧ ھێنراوە.
- ↑ Dickey، Christopher (١٣ی شوباتی ٢٠١١). «The Tragedy of Hosni Mubarak». Newsweek. لە ١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧ ھێنراوە.
- ↑ Lily Kuo (٤ی نیسانی ٢٠١٦). «Africa loses more money to illicit financial flows than it receives in foreign aid». Quartz. لە ڕەسەنەکە لە ١٧ی نیسانی ٢٠١٦ ئەرشیڤ کراوە.