سیاھپۆش

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
Jump to navigation Jump to search

سیەھپۆش یان سیاھپۆش (بە کرمانجی: Siyehpûş یان Siyahpoş) شاعیرێکی کلاسیکی سەدەی ھەژدە و نۆزدەی کوردە کە غەزەل و مەسنەویی بە زمانی کرمانجی لێ بە جێ ماوە. زانیاری سەبارەت بە ژیانی سیاھپۆش زۆر کەمە. وا دیارە لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە دایک بووە. ساڵی لە دایکبوونی بە بۆچوونێک ١٧٧٩ و بە بۆچوونێکی دیکە ١٨٢٠ی زاینییە. لە شێعرەکانیدا زۆر لە وشەی فارسی و عەرەبی کەڵکی وەرگرتوە[١] گرنگترین کاری بەجێماوی سیاھپۆش مەنزوومەی بەدیعولجەمال و سەیفولملووکە کە بە کوردیی کرمانجی نووسراوە. ھۆنراوەکە مەسنەوییەکی درێژی بەزمی-ڕەزمییە کە شاعیر لە نێوان مەسنەوییەکەدا غەزەلی داناوە.[٢][٣]

نموونەی مەسنەوی[دەستکاری]

ئەم نموونەی ژێرەوە چەن دێڕ لە مەسنەوییە داستانییەکەی سەیفولملووک و بەدیعولجەمالە:

مەیێ ھەفت سال و ساقیی چاردە سالە چ خوەش شرب و نەزەرحوسن و جەمالە
د دیوانێ گەراندن مەیفرۆشان دلێ ساحێب کەمالان ھاتە جۆشان
ب ھەڤرا موتربانێ مەست و مەخموور ل سەد ڕەنگ لێ ددان تەنبوور و سەنتوور
گەلەک ساحێب کەمال بوون دین و ئەبتەر نەبوون ھوشیار ئەسلا تا ب مەحشەر

نموونەی غەزەل[دەستکاری]

ئەم غەزەلەی ژێرەوە یەکێک لەو چەندین غەزەلەیە کە سیەھپۆش لە نێوان دێڕەکانی مەسنەوییەکەی سەیفولملووک و بەدیعولجەمالدا نووسیویەتی:

ئەی نوورێ دوو دیدەی منی مەستانەیێ مەخموور وەی ڕووح و حەیاتێ دلێ دیوانەیێ مەھجوور
ئەی حەیکەرێ ئەمواتێ لەبێ عیسیێ مەریەم وەی مووسیێ عیمران و موناجاتێ ل سەر توور
چل ڕۆژێ تەمام کر مە ژ عەھدێ تە ڕیازەت ڕازیم ژ جەمالت ب شەھابێ قەبەسێ نوور
ھەتا ب ئەبەد سەرخۆش و حەیران بی سیەھپۆش مەیخوارەیێ جامێ لەبێ شەھکاسەیێ فەرفوور

سەرچاوەکان[دەستکاری]

  1. ^ "پیریۆنسی، مادێح. "پوختەی چیرۆکی سەیفولملووک و بەدیعولجەمالی سیاھپۆش بە سۆرانی،" گۆڤاری ڕامان، ژمارەی ٢٣٨، مانگی ٣، ساڵی ٢٠١٧" (PDF). لە ڕەسەن (PDF)ەوە ئەرشیڤ کراوە لە ٢ی تەممووزی ٢٠١٨. لە ڕێکەوتی ٥ی ئازاری ٢٠١٧ ھێنراوە. 
  2. ^ Siyahpoş, (2011). "Seyf-ul Milûk û Bedî-ul Cemal," (Amadekar: Bedirxan Amedî), Nûbihar, Îstanbul.
  3. ^ "پیریۆنسی، مادێح. "پوختەی چیرۆکی سەیفولملووک و بەدیعولجەمالی سیاھپۆش بە سۆرانی،" گۆڤاری ڕامان، ژمارەی ٢٣٨، مانگی ٣، ساڵی ٢٠١٧" (PDF). لە ڕەسەن (PDF)ەوە ئەرشیڤ کراوە لە ٢ی تەممووزی ٢٠١٨. لە ڕێکەوتی ٥ی ئازاری ٢٠١٧ ھێنراوە.