ئێزیدی

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
(ڕەوانەکراوە لە ئێزدیەوە)
Jump to navigation Jump to search
کۆمەڵە کوردێکی ئێزیدی
مەزاری شێخ عەدی کوڕی موسافر کەلەلایەن ئێزیدییەکان پیرۆزە

ئێزدی'ەکان ئاینەکان لە ئاینەکانی کوردە کە خاوەنی ئاینی تایبەتن و زۆربەیان لە باشووری کوردستانن لە دەڤەری شێخانی نێوان مووسڵ، پارێزگای دھۆک و دەڤەری شنگاری سەر سنووری سووریادا دەژین.

ھەروەھا لە بۆتان و دەربێسیە و باکووری پارێزگای ئەلحەسکە و دەڤەری عەفرین لە حەلەب و ئەلەگەزی ئەرمەنستان و پارێزگای قەرس و ئەردێخانی باکووری ڕۆژھەلاتی تورکیادا دەژین. ئێزدی بە کوردی کورمانجی دەئاخڤن.

بیروباوەڕی ئاینی ئێزدانی[دەستکاری]

  • خوا - ئێزدان(خودا ): گەورەیەکەی لە نوسیندا دەرناکەوێت، لە سەروی نموونە و شێوەوەیە؛ سیفەتەکانی کۆنن وەکوو زاتی خۆی ھیچ شتێک لە سەر شێوەی ئەو نیە و لە ھیچ شتێک ناچێت. لەبەر ئەوەی خودایە کەواتە خوای مرۆڤە.
  • مەلیکە تاووس مەلیکی ھەموو مەلائیکەتەکانە (فریشتەکانە). مەلیکە تاووس بریتیە لە عەزازیل یان بە عەرەبی (عزائیل) (بە ئینگلیزی: Melek Taus یان The Peacock Angel) کە حوکمی ھەموو زەوی ئەکات بە یارمەتیو ھاوکاری حەوت فریشتەی دیکە ئەو حەوت مەلائیکەیەش لەژێر ئەمری خودای گەورەدان.
  • پارێزگای لالش پیرۆزترین شوێنی ئاینی یە.
  • پیرەکان:- پیرۆزترین و کۆنترین چینی ئاینی ئێزدیا. ئێزدیەکان وەک ئارسان و زەردەشی و ئالویەکانی باکوریان چینی پیراتیان هەیە،
  • بیرۆکەی ناو:- ناوی ئێزدی (یان ئێزدای) یان «ئێزدانی» واتای پەرستراوە، وە وشەی ئێزدی واتا «بەندەی خودا» یاخود بە کورمانجی <<ئەز دایم>> واتا ئەو(خودای ئەز دایم)وە بەم شێوەیە شوێنکەوتوانی ئاینەکە باسی خۆیان ئەکەن.[١]

ناودارەکان[دەستکاری]

رێگەی پێرەکان[دەستکاری]

کۆنترین و پیرۆزترین چینی ئاینی ئێزدیا، هەژی وتنەوەی، کە هەر یەک لە ئاینی زەردەشتی و یارسانی و ئالویەکانی باکوریش، هەمان چینی پیرەکانیان هەیە. و ئەم ئاینانە لەچەندین ئارک و شێوەزدا لە یەک دەچن. بە گرۆپی ئاینییەکانی ( ئێزدانی) ناسراون بۆنموونە

  • هەبوونی چینی پیران
  • رێزگرتن و پیرۆز زانینی سەرچاوەکانی سروشتی وەک(ئاو، ئاڤ، هەوا، و ئاگر)
  • بکارهێنانی موسیقا ( دەف و شەباب) بۆ ڕێوڕەسمی ئاینی
  • درێژکردنی سمێل- درێژکردنی سمیل لەناو یارسانی و ئێزدی دا.
  • هەر چوار ئاین چوارشەم بە پیرۆزترین رۆژ دەبینن
  • لەبەرکردن جلی و بەرگی رەنگ سپی. بەتیابەتی بۆ پیاوانی ئاینی

ئەمانەش ببینە[دەستکاری]

سەرچاوەکان[دەستکاری]

  1. ^ مەحمود فەھمی دەروێش، بەڵگەی کۆماری عێراقی لە ساڵی ١٩٦٠، لاپەڕەی ٤٣١