تەل ئەرپاچیا

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
تەل ئەرپاچیا
شوێنەوار
Tell Arpachiyah - تل عربجیة
وڵات کوردستان
 عێراق
ھەرێمھەرێمی کوردستان
پارێزگانەینەوا
قەزاتلکێف
شوێنباکووری مێزۆپۆتامیا
بەرواری ھەڵکۆڵین١٩٣٣، ١٩٧٦
شوێنەوار ناسانم.مالۆوان، ج.کرویکشانک ڕۆز، ئین. ھیجرە
بەرزایی
٢٨٩ مەتر (٩٤٨ پێ)

تەل ئەرپاچیا یا تەپە ڕیشوە (بە عەرەبی: تل عربجیة، ئینگلیزی: Tell Arpachiyah) شوێنێکی شوێنەوارییە، و دەکەوێتە گوندی مەلا عولیا لە پارێزگای نەینەوا لە دەشتی نەینەوا لە باشووری کوردستان لە عێراق. ناوەکەی لە گوندێکی نوێترەوە وەرگرتووە کە دەکەوێتە نزیکەی ٦.٤ کیلۆمەتر لە نەینەوا. ناوی دروستی ئەو تەپۆڵکەیەی کە شوێنەکە لەسەری ھەڵکەوتووە بریتییە لە تەپە ڕیشوە.

ھەروەھا تەپە گەورە شوێنێکی ھاوچەرخی سەردەمی بەردینی نوێیە و دەکەوێتە ناوچەی مووسڵ.

مێژووی توێژینەوەی شوێنەوار[دەستکاری]

دوای ئەوەی لە ساڵی ١٩٢٨ لەلایەن ڕیجیناڵد کامپبێل تۆمپسۆنەوە وردبینی کرا، لەلایەن ماکس مالۆوان و جۆن کرویکشانک ڕۆز لە قوتابخانەی شوێنەوارناسی بەریتانی لە عێراق، لەگەڵ ئاگاتا کریستی، لە ساڵی ١٩٣٣ ھەڵکەندراوە.[١] لێکۆڵینەوەی زیادە لە ساڵی ١٩٧٦ لەلایەن تیمێکەوە بە سەرۆکایەتی ئیسماعیل حیجەرە ئەنجامدرا. چەندین پێکھاتەی حەلەف ئاشکرا کران، لەوانە گۆڕی شاکان و "ماڵی سووتاندن". ھەروەھا کۆمەڵێک گڵکار و مۆری حەلەف دۆزرایەوە، لەگەڵ ھەندێک ناشتنی کۆیلە. [٢][٣]

تەل ئەرپاچیا و دەورووبەری[دەستکاری]

خانووی سووتاندن لە تەل ئەرپاچیا(کلتوری حەلەف) نۆژەنکردنەوەی سێ رەھەندی

تەل ئارپاچیا گردێکی شوێنەواری بچووکە، یان تەپۆڵکەیەکی نیشتەجێبوونە، کە زۆرترین تیرەی ٦٧ مەتر (٢٢٠ پێ) و بەرزی لوتکەکەی ٥.٥ مەتر (١٨ پێ). تیرەی تەواوی شوێنەکە نزیکەی ١٢٥ مەتر (٤١٠ پێ)ە.

مێژووی داگیرکاری[دەستکاری]

ئەو شوێنە لە سەردەمی حەلەف و سەردەمی عوبەیددا داگیرکراوە. وا دیارە بەشدارییەکی زۆری لە دروستکردنی گڵکاردا ھەبووە. ئەو گڵکارەی لەوێ دۆزرایەوە، بنەمای کرۆنۆلۆژیای ناوخۆیی سەردەمی حەلەفیان پێکھێنا.

سەرچاوەکان[دەستکاری]

  1. ^ Max Mallowan, John Cruikshank Rose, Excavations at Tall Arpachiyah 1933, Iraq, vol. 2, pp. 1-178, 1935
  2. ^ Ismail Hijara, Arpachiyah 1976, Iraq, vol. 42, no. 2, pp. 131-154, 1980
  3. ^ Ismail Hijara, Three New Graves at Arpachiyah, World Archaeology, vol. 10, no. 2, pp. 125-128, 1978