حەپسەخانی نەقیب

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
Jump to navigation Jump to search
حەپسەخانی نەقیب
لەدایکبوون١٨٩١[١]
سلێمانی، کورستان
مەرگ١٢ی نیسانی ١٩٥٣(١٩٥٣-04-١٢) (٦٢ ساڵ ژیاوە)
ھۆکاری مەرگشێرپەنجە
نەتەوەکورد
پیشە
ناوبانگدامەزراندنی یەکەم قوتابخانەی ئافرەتان لە کوردستان
ھاوسەرشێخ قادری حەفید (ھاوسەرگیری ١٩٢٠–جیابوونەوە ١٩٥٣)
منداڵەکانشامیل (مردووە) [٢]
دایک و باوکشێخ مارف (باوک)
سەلما خان (دایک)
خزمەکانئایشە خان (خوشک)
شێخ مەحموودی حەفید (ئامۆزا)

'

حەپسەخانی نەقیب (لەدایکبووی ١٨٩١ – مردووی ١٢ی نیسانی ١٩٥٣) سیاسەتوان، چالاکوان، مامۆستا، چاکەکار و فێمینیستی کورد بوو. یەکەمین قوتابخانەی ئافرەتانی لە کوردستان لە خانووەکەی خۆیدا کردەوە.[٣]

ژیان[دەستکاری]

حەپسەخان کچی مەعرووفی بەرزنجی و نەوەی کاک ئەحمەدی شێخ و لە ساڵی ١٨٩١دا لە سلێمانی ھاتۆتە دنیاوە. مەعرووف بەرزنجی باوکی «نەقیب» بووە. ئەم پلەی نەقیبییەشی لەلایەن حکومەتی عوسمانییەوە پێبەخشراوە بەو ھۆیەوە کە نوێنەری سادات و شێخان بووە.

ساڵی ١٩٢٣ کە سمکۆی شکاک ھاتە سلێمانی و پێشوازیی لێ کرا، ژنانی سلێمانی بە کاریگەریی حەپسەخان ڕۆڵی بەرچاویان ھەبووە و ڕژاونەتە سەر شەقامەکان.

لە ٢٨ی حوزەیرانی ١٩٣٠ یەکەمین کۆمەڵەی ژنان بە ناوی کۆمەڵەی ئافرەتانی کورد بە سەرۆکایەتیی حەپسەخانی نەقیب دامەزراوە. حەپسەخانی عیرفانەفەنی - خێزانی جەمیل سائیب - سکرتێری بووە و بارەگای تایبەتیشیان ھەبووە. بێگومان دروستکردنی کۆمەڵەیەک لەلایەن ژنێکەوە بۆ داکۆکیکردن لە ماف و داواکانی ژنان لە ناوەڕاستی نیوەی یەکەمی سەدەی ڕابردوودا، نموونەیەکی کەم وێنەیە، تەنانەت لەو ڕۆژگارەی خۆرھەڵاتی ناوەڕاستیشدا.

ساڵی ١٩٣٠ نامەیەکی سیاسیی مێژوویی بۆ ڕێکخراوی کۆمەڵەی نەتەوەکان لە جنێڤ نووسی و ڕاشکاوانە داوای مافی کوردی کرد لەسەر خاکی کوردستان، کە دەنگێکی باشی دایەوە.

کاتێک کە کۆماری مەھاباد دامەزرا، حەپسەخان بە ھەموو توانایەکی دارایی پشتگریی ئەو کۆمارەی کرد. قازی موحەممەد سوپاسنامەیەکی تایبەتی بۆ نارد و ڕێزێکی زۆری لێنا.

لە تەمەنی ٦٢ساڵیدا، لە ڕۆژی ١٢ی نیسانی ١٩٥٣، بە نەخۆشی شێرەپەنجە تیا چوو و لە گردی سەیوانی شاری سلێمانی بە خاک سپێردرا.

سەرچاوەکان[دەستکاری]

  1. ^ ڕۆژی نوێ. دەرگا ١. سلێمانی: چاپخانەی کامەران. ١٢ی نیسانی ١٩٦١.  ون یان واڵا |title= (یارمەتی). ئەرشیڤکراوە لە ساڵح، سدیق؛ ساڵح، ڕەفیق. گۆڤاری "ڕۆژی نوێ" (PDF). یەکەم (وەشانی یەکەم). بنکەی ژین. پەڕە ١٩–١٢٨. 
  2. ^ شارەزا، کەریم. "خزمەتگوزاری کوردو خەمخۆری ئافرەتانی کوردستان، حەپسەخانی نەقیب". قامووسی ناوە نەمرەکان. یەکەم (وەشانی یەکەم). کتێبخانە و ئەرشیفی مومتاز حەیدەری ژمارە ٢. پەڕە ٥٩. 
  3. ^ عومەر، سۆزان (٢٥ی شوباتی ٢٠١٦). "حەپسەخانی نەقیب، ژنێکی پێشەنگ و رەچەشکێن". تەلەڤیزیۆنی خاک. لە ڕێکەوتی ٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١ ھێنراوە. 

بەستەرە دەرەکییەکان[دەستکاری]