مەلا محەمەدی خاکی

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
Jump to navigation Jump to search
مەلا محەمەدی خاکی
لەدایکبوون محەمەد کوڕی ئەحمەد
١٨٢٥ز (١٢٥٥ک)
دێی ئەحمەد بڕندە ، شارەزوور
مەرگ ١٩٠٦ز (١٣٢٦ک)
سلێمانی
شوێنی گۆڕ سلێمانی
نەتەوە  کوردستان
پیشە مامۆستا
ئایین ئیسلام

مەلا محەمەدی خاکی ناوی (محەمەدی کوڕی ئەحمەد) یەکێکە لە شاعیرە هەڵکەوتووەکانی کورد ، لە شیعردا زۆر باڵا دەست و بەهرەمەند بووە ، زۆرترینی شیعرەکانی بە زمانی فارسی نوسیووە. بەڵام چەکامەیەکی ١٦٩ شیعری هەیە بە کوردی لە باسی پێغەمبەر (د.خ) و هاوەڵەکانی. (چەکامە) بە قەسیدەیەک دەڵێن کە لە هەژدە شیعر زیاتر بێت ، هەروەک (چامە) بە قەسیدەیەک دەڵێن کە لە حەڤدە شیعر تێپەڕ نەبێت. ئەم چەکامەی (خاکی) پێی دەڵێن ( چەکامەی نوور ) ، وا دەردەکەوێت (خاکی) وێنەیەکی ئەم چەکامەی ناردووە بۆ مەلا محەمەدی مەحوی ، ئەویش دەیخوێنێتەوە و زۆر پێی جوان دەبێت و بەم دوو شیعرە فارسییە پەسەندی دەکات و دەڵێت :


"ز خاک طینت (خاکی) بحکم طبع روان
چو سر زد گل و نسرین سنبل و ریحان
هرانکە دید بە دیدە (جزاک خیرا) گفت
شنید هر کە بە (أخسنت) وا گشاد زبان"


خاکی بێجگە لە بەهرەی شیعر ، کەسێکی خۆشنووس بووە و نووسینەکانی وەکو کارێکی هونەری جوان لە ماڵاندا هەڵدەواسرا.


ژیانی[دەستکاری]

ناوی (محەمەدی کوڕی ئەحمەد)ە و خەڵکی دێی (ئەحمەد بڕندە)ی شارەزوورە ، ساڵی (١٢٥٥)ی کۆچی بەرامبەر (١٨٢٥) زایینی لە دایکبووە. لە تەمەنی حەوت ساڵیدا دەستی کردووە بە خوێندن تا قورئان و چەند کتێبێکی فارسی خوێندووە ، پاشان هاتوەتە شاری سلێمانی و لای مەلا محەمەدی مەحوی و چەند مەلایەکی تر خوێندوویەتی. دواتر دەچێتە سنە و خوێندن لەو شارە تەواو دەکات. ئینجا دەگەڕێتەوە بۆ سلێمانی و دەست دەکات بە وانە وتنەوە بە قوتابیان ، زۆربەی قوتابیەکانی مەلا محەمەد ی خاکی شاعیر دەردەچوون ، چونکە لەگەڵ دەرس وتنەوەدا دەستکاری هەست و بیری ئەوانی کردووە و ئەوانیش ئیلهامی شیعریان لەو وەرگرتووە. ئەم شاعیرە لە سلێمانی دەمێنێتەوە تا لە ساڵی (١٣٢٦) کۆچی بەرامبەر بە ساڵی (١٩٠٦) زایینی بە نەخۆشی کۆچی دوایی دەکات.

سەرچاوە[دەستکاری]

  • کتێبی : ( گوڵستانی ئیرەم لە وەصفی فەخری عالەم ) نووسینی : (عوسمان سەنگاوی)