ھەولێری (ژێرزاراوە)

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
Jump to navigation Jump to search

ھەولێری (بە کوردیی باکووری: Hewlêrî) بەو بنزارە دەگووترێ کە لە شاری ھەولێر و دەور و بەری دێتە ئاخافتن

ھەندێک جیاوازی لە نێوان شێوەزاری ھەولێری و شێوەزاری سلێمانی
ھەولێری سلێمانی
ئەمن من
ئەتو تۆ
گندۆرە کاڵەک
شفتی شوتی
نەفت نەوت
گۆتن ووتن
قەرات قەڵا
لۆ بۆ
کەپوو لووت
دەو دەم
سبەینێ بەیانی
باژێر شار
جێژن جەژن
نوو نوێ
ھەڕۆ بڕۆ
ھەندەک جیاوازی ڕستەیی
ھەولێری سلێمانی
کووی باشی؟ چۆنی چاکی؟
خەرکی کێندەرێێ؟ خەڵکی کوێی؟
خەرکی ھەولێرێمە خەڵکی ھەولێرم
کەینێ مێوانتان ھات؟ کەی میوانتان ھات؟
ئەوڕۆ کاتژمێر چەند چوویە دەرێ؟ ئەمڕۆ کاتژمێر چەن چوویتە دەرەوە؟
کاتژمێر چار. کاتژمێر چوار
ئەدی لۆ ئەتوم نەدی ئەوڕۆ؟ ئەی بۆ تۆم نەبینی ئەمڕۆ؟
ئاخر قیچەک دوا کەتم ئاخر تۆزێ دوا کەوتم
ھەڕۆ دەرێ بڕۆ دەرەوە

ھەندێک تێبینی دەربارەی شێوەزاری ھەولێری[دەستکاری]

  • زۆر بەکەمی پیتی (ڵ) بەکاردێ و زۆربەی جار پیتی (ر) لە شوێنی بەکاردێ بۆ نموونە: دڵ دەبێتە در، یان ماڵ دەبێتە مار.
  • زۆرجار ئامرازی پاڵنانی (ی) بەکارنایێ بەڵکو (ێ) لە شوێنی بەکاردێ بۆ نموونە: دڵی من دەبێتە درێ من یان مۆبایلی خۆت دەبێتە مۆبایلێ خۆ
  • پاشگری نەناسراوی (ێک) بەکارنایێ بەڵکو (ەک) لە شوێنی بەکاردێ ھەروەکو کرمانجی سەروو بۆ نموونە: ھەندێک دەبێتە ھەندەک یان کەمێک دەبێتە کەمەک/قیچەک
  • زۆر جار پیتی (ی) لە شوێنی پیتی (وو) بەکاردێ ھەروەک کرمانجی سەروو بۆ نموونە: وەکوو دەبێتە وەکی یان ڕۆژوو دەبێتە ڕۆژی
  • زۆر جار پیتی (ک) بە (چ/Ç) دەخوێندرێتەوە کاتێک پیتی «ی» یان «ێ» لەدوا دێ بۆ نموونە: کیژ بە چیژ دەخوێندرێتەوە
  • جیاوازی ڕێزمانی: بوونی «ئۆبلیک کەیس» واتە

جێناوە کەسییە سەربەخۆیەکان لە دەوری بکەر (ئەمن، ئەتوو، ئەو، ئەمە، ئەنگۆ، ئەوان)ن. کە لە ئینگلیزی (I, she, he, you, we, you, they)ن. کاتێ ئەو جێناوە کەسییە سەر بەخۆیانە دەبنە بەرکار، تەواوکەری ناو، یان ئیزافە، لە ھەولێری دەبنە (من، توو، وی، مە، نگۆ، وان) و لە ئینگلیزیش دەبنە (me, him, her, you, us, you, them) ئەو دیاردەیە لە کورمانجیش دەبیندرێ بۆ نموونە: لە بادینی، و کرمانجی سەرووش هەمان ڕێسا جێبەجێ دەبن ھەروەک بنزاری ھەولێری. لە دیالێکتی کرمانجی سەروودا، لە دەوری بەرکار، کارای یاریدەدەر، تەواوکەری ناو، جێناوەکان دەبنە (من، تە، وی-وێ، مە، وە-هەوە، وان). بە نمونە؛ ھەولێری؛ نانەکەی وانم خوارد کرمانجی؛ من خارنا وان خار. ھەولێری؛ لۆ وی مەپاڕێوە. کرمانجی؛ هیڤیا ژ وی نەکە.

لێرەش لۆمان دەردەکەویتن کە شێوەزاری ھەولێری کاریگەریەکی گەلەک زۆر لە دیالێکتی کورمانجی/ بادینی وەگرتییە