قەزای پیرمام

قەزای پیرمام
قەزای پیرمام
قەزا
	وێنەی سەرەوە; نەخشەی کارگێڕی پارێزگای ھەولێر لە ساڵی (٢٠٢٦)دا; وێنەی خوارەوە; نەخشەی کارگێڕی پارێزگای ھەولێر لە ساڵی (٢٠١٢)دا
	قەزای پیرمام
وڵات	کوردستان; عێراق
ھەرێم	ھەرێمی کوردستان
پارێزگا	پارێزگای ھەولێر
مەڵبەند	پیرمام
بوون بە قەزا	٢٠٢٤
دەسەڵات
• قایمقام	حامید ئیسماعیل محەمەد کاکەیی
ڕووبەر
• سەرجەم	١٬٢٧٥ کیلۆمەتری چوارگۆشە (٤٩٢ میلی چوارگۆشە)
بەرزایی	١١٠٠ مەتر (٣٬٦٠٠ پێ)
زمان و ئایین
• زمان	کوردی (سۆرانی)
• ئایین	ئیسلام(سوننە)
• ب پ م(٢٠١٧)	٠،٧٥٨; بەرز · ٢٦مین
ناوچەی کاتی	UTC+3:30 (ناوچەی کاتی)
• ھاوین (DST)	UTC+4:30 (ھاوین)
تەلەفۆن	٠٠٩٦٤

قەزای پیرمام (بە عەرەبی: قضاء بیرمام، بە ئینگلیزی: Pirmam District) یەکێکە لە قەزاکانی پارێزگای ھەولێر، ھەرێمی کوردستان لە عێراق. ناوەندەکەی شارۆچکەی پیرمامە.^[٢] ^[٣]

ناو

قەزای پیرمام لە ناوەندەکەیەوە وەرگیراوە کە شارۆچکەی پیرمامە.

سەربەن: کۆنترین ناوی پیرمامە لە بنەڕەتدا بە مانای سەربانی دێت، کە دەکاتە سەربانی چیای پیرمام، کە زاراوەی سەربانی قورس بووە و گۆڕان لە بەکارھێنانیدا ڕووی داوە تا بووە بە سەربەن، ئێستاش لەلایەن خەڵکانی ڕەسەنی پیرمامەوە ئەم ناوە تام و چێژی تایبەتی خۆی ھەیە.
پیرمام: وشەی پیر بوۆ ئەوە دەگەڕێتەوە کە چەند مەزارگەیەک ناونراوە پیر، کە ئەمەش نیشانەی ئەوەیە ئەم ناوچەیە لەلایەن ئێزیدییەکانەوە ڕۆژانێک ناوچەیەکی پڕ بایەخ بووە لەبەرئەوەی وشەی پیر نازناوی چینێکی ئاینی ئێزیدیەکانە وەک (چینی شێخ و پیر و مرید) کە (پیرمام) یەکێکیانە و (پیرموان و پیر ئەبوبەکر)یش نمونەی ترن، ئەمانە ھەموویان مەزارگەن لە پیرمام و دەوروبەری.
سەلاحەدین: ئەم ناوە لە سەرەتاوە بە فەرمی بەسەریدا سەپێنراوە، دەکرێ بلێین پادشای عێراق خۆی ئەم ناوەی ھەڵبژاردووە، ھەندێک ئەو ناوە بۆ سەلاحەدینی ئەیوبی دەگەڕێننەوە بەڵام ئەم بۆچونەیان زۆر ڕوون نییە.
مەصیف: دوای ئەوەی سەربەن بە فەرمی بە سەڵاحەدین دەناسرێ و وەکو شارێکی گەشتوگوزار دێتە ناسین دەبێتە ھاوینە ھەواری سەلاحەدین بە عەرەبیەکەش دەکاتە (مەصیف صلاح الدین). دیارە ووشەی مەسیف کورتکراوەی مصیف صلاح الدینە و دەبێتە پلەیەکی ناوەکانی.^[٤]

جوگرافیا

قەزای پیرمام ھاوسنووری ئەم قەزایانەیە:

لە باکوورەوە قەزای شەقڵاوە.
لە باشوورەوە قەزای بنەسڵاوە و قەزای ھەولێر.
لە ڕۆژھەڵاتەوە قەزای شەقڵاوە.
لە ڕۆژاواوە قەزای بەردەڕەش.^[٥]

بەھۆی ھەڵکەوتەی جوگرافیەکەیەوە زستانی ساردە و بەفرێکی زۆری لێدەبارێت و ھاوینیشی فێنکە.

مێژوو

لە ساڵی ١٩٥٢دا، ناحیەی پیرمام ھاتە کایەوە لە سنووری قەزای شەقڵاوە.
بەپێی بەیانی ژمارە(٤)ی ساڵی ٢٠٢٢ی وەزارەتی ناوخۆی حکوومەتی ھەرێمی کوردستان لە بەرواری ٠٢\٠٢\٢٠٢٢دا بڕیاریدا بە ھێنانەکایەی قەزای پیرمام لە پارێزگای ھەولێر. بە دابڕانی ناحیەی پیرمام لە قەزای شەقڵاوە.^[٦]
بەپێی بەیانی ژمارە(٤)ی ساڵی ٢٠٢٤ی وەزارەتی ناوخۆی حکوومەتی ھەرێمی کوردستان لە بەرواری ٠٣\٠٤\٢٠٢٤دا بڕیاریدا بە فراوانکردنی قەزای پیرمام، ئەویش بە ھێنانە کایەی ناحیەی کۆڕێ، ناحیەی بەستۆڕە، ناحیەی بناری سەفین و دابڕانی ناحیەی دارەشەکران لە قەزای خەبات و بەستنەوەی بە قەزای پیرمامەوە.^[٧]

کارگێڕی

لە ڕووی کارگێڕییەوە ئەم قەزایە پێکھاتووە لە (٤) ناحیە:

دانیشتووان

تەواوی دانیشتوانی ئەم قەزایە لە نەتەوەی کوردن.

سەرچاوەکان

↑ «Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab». hdi.globaldatalab.org (بە ئینگلیزی). لە ١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨ ھێنراوە.
↑ «پیرمام» (بە کوردی).{{cite web}}: ڕاگرتنی شێوازی سەرچاوەی ١: زمانی نەناسراو (بەستەر)
↑ دەستەی ئاماری ھەرێمی کوردستان. «یەکە کارگێڕییەکانی ھەرێمی کوردستان» (PDF) (بە کوردی).{{cite web}}: ڕاگرتنی شێوازی سەرچاوەی ١: زمانی نەناسراو (بەستەر)
↑ جەمال بابان. «أصول أسماء المدن و المواقع العراقیة؛ الجزء الاول» (PDF) (بە عەرەبی). لە ٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣ ھێنراوە.{{cite web}}: ڕاگرتنی شێوازی سەرچاوەی ١: زمانی نەناسراو (بەستەر)
↑ https://www.openstreetmap.org/relation/18339311
↑ بەیاننامەی وەزارەتی ناوخۆ. «بەیانی ژمارە(٤)ی ساڵی ٢٠٢٢» (PDF) (بە کوردی). لە ڕەسەنەکە (PDF) لە ٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ ھێنراوە.{{cite web}}: ڕاگرتنی شێوازی سەرچاوەی ١: زمانی نەناسراو (بەستەر)
↑ بەیاننامەی وەزارەتی ناوخۆ. «بەیانی ژمارە(٤)ی ساڵی ٢٠٢٤» (PDF) (بە کوردی). لە ڕەسەنەکە (PDF) لە ٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ ھێنراوە.{{cite web}}: ڕاگرتنی شێوازی سەرچاوەی ١: زمانی نەناسراو (بەستەر)

دەروازەی عێراق

[GlobalDataLab-1] «Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab». hdi.globaldatalab.org (بە ئینگلیزی). لە ١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨ ھێنراوە.

[2] «پیرمام» (بە کوردی).{{cite web}}: ڕاگرتنی شێوازی سەرچاوەی ١: زمانی نەناسراو (بەستەر)

[3] دەستەی ئاماری ھەرێمی کوردستان. «یەکە کارگێڕییەکانی ھەرێمی کوردستان» (PDF) (بە کوردی).{{cite web}}: ڕاگرتنی شێوازی سەرچاوەی ١: زمانی نەناسراو (بەستەر)

[4] جەمال بابان. «أصول أسماء المدن و المواقع العراقیة؛ الجزء الاول» (PDF) (بە عەرەبی). لە ٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣ ھێنراوە.{{cite web}}: ڕاگرتنی شێوازی سەرچاوەی ١: زمانی نەناسراو (بەستەر)

[5] ttps://www.openstreetmap.org/relation/18339311

[6] بەیاننامەی وەزارەتی ناوخۆ. «بەیانی ژمارە(٤)ی ساڵی ٢٠٢٢» (PDF) (بە کوردی). لە ڕەسەنەکە (PDF) لە ٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ ھێنراوە.{{cite web}}: ڕاگرتنی شێوازی سەرچاوەی ١: زمانی نەناسراو (بەستەر)

[7] بەیاننامەی وەزارەتی ناوخۆ. «بەیانی ژمارە(٤)ی ساڵی ٢٠٢٤» (PDF) (بە کوردی). لە ڕەسەنەکە (PDF) لە ٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ ھێنراوە.{{cite web}}: ڕاگرتنی شێوازی سەرچاوەی ١: زمانی نەناسراو (بەستەر)

[١]

[٢]

[٣]

[٤]

[٥]

[٦]

[٧]

ب و د پێڕستی گوندەکانی قەزای پیرمام
کوردستان > باشوور > پارێزگای ھەولێر > قەزای پیرمام
ناحیەی دارەشەکران	دارەشەکران(ناوەند) بانە باوەخەلان بیرکان ترپەزەرد تووە چڕە چنارۆک چەمەبەگەز خاڵوان خاڵوانی نوێ ڕەشوان نورۆ ڕەشوان یوسف زەرگەزەوی زەرواو شیوەلەک قەپەکیان کاوانیان کەورەسۆر کودەریان کێلەسپی گرد مامک گردی ماوان گەروو دەلالان گۆپاڵ مام خالان مەنداوە ھەبابان وسومەلیانی خواروو وسومەلیانی سەروو
ناحیەی بەستۆڕە	بەستۆڕە(ناوەند) بانەمان بناوی خواروو بناوی سەروو بەربیانی بچووک بەربیانی گەورە پانکان پەرپیتان تۆپزاوە حاجی کالۆ خورخاوە دارەبزمارە داوداوە دڕەش دەربەند سەیدی خواروو دەربەند سەیدی سەروو دەربەندی گومەسپان دونگزاوە دێرێ زیارەت کۆڕێ ساوەگوڵ سەرسول سەروکانی سوڵێ سێگرکا سێوەکە شیناوە شیوەپەمۆیان شێخان شێخانی ھەرکیان عەزیزاوە کانی رولکان کلاوڕەش کەپران گڕاو گەلیاوە گۆمەسپان میراخور ھەرشەم ھەنارە
ناحیەی کۆڕێ	کۆڕێ(ناوەند) ئارماوانی خواروو ئارماوانی سەروو ئاژگە بیرێژ تەوسکە حوجران دوین زرگۆز زێبارۆک شیوەماسی شێخ مەمودیان گردەچاڵ گۆڕەشێری خواروو گۆڕەشێری سەروو ناوکەندانی خواروو ناوکەندانی سەروو
ناحیەی بناری سەفین	زیارەت(ناوەند) بیرۆکان تۆبزاوەی گەردی حاجی ئەحمەد خۆران سارتکە سولاوکی خواروو سولاوکی سەروو سۆرەبان عاڵاوە قەڵاسنجی خواروو قەڵاسنجی سەروو قیڕژە کێشکە ناودارۆکان ونکە
ناوەند: پیرمام، شارۆچکەکان: بەستۆڕە و کۆڕێ و زیارەت و دارەشەکران

ب و د قەزا و ناحیەکانی پارێزگای ھەولێر
کوردستان > باشوور
قەزای ھەولێر	ناحیەی شەمامک
قەزای بنەسڵاوە	ناحیەی کەسنەزان ناحیەی ناوەندی قەزای بنەسڵاوە ناحیەی دارەتوو ناحیەی بێستانە
قەزای کۆیە	ناحیەی ناوەندی قەزای کۆیە (ناوەند) ناحیەی سکتان ناحیەی شۆڕش ناحیەی ئاشتی ناحیەی سێگردکان
قەزای مەخموور	ناحیەی ناوەندی قەزای مەخموور (ناوەند) ناحیەی قەراج ناحیەی کەندێناوە ناحیەی مەلا قەرە ناحیەی گوێڕ
قەزای خەبات	ناحیەی ناوەندی قەزای خەبات (ناوەند) ناحیەی ڕزگاری ناحیەی کەورگۆسک
قەزای شەقڵاوە	ناحیەی بالیسان ناحیەی ھیران
قەزای ڕەواندز	ناحیەی ناوەندی قەزای ڕەواندز ناحیەی وەرتێ
قەزای سۆران	ناحیەی دیانا
قەزای چۆمان	ناحیەی ناوەندی قەزای چۆمان (ناوەند) ناحیەی حاجی ئۆمەران ناحیەی گەڵاڵە ناحیەی قەسرێ ناحیەی سمێلان
قەزای مێرگەسۆر	ناحیەی مەزنێ ناحیەی پیران ناحیەی بارزان ناحیەی گۆڕەتوو ناحیەی شێروان مەزن
قەزای عەنکاوە	-
قەزای خەلیفان	ناحیەی ناوەندی قەزای خەلیفان ناحیەی سرێشمە
قەزای پیرمام	ناحیەی کۆڕێ ناحیەی بەستۆڕە ناحیەی بناری سەفین ناحیەی دارەشەکران
قەزای سیدەکان	ناحیەی ناوەندی قەزای سیدەکان ناحیەی کانیەڕەش
قەزای قوشتەپە	ناحیەی ناوەندی قەزای قوشتەپە
قەزای ھەریر	ناحیەی ناوەندی قەزای ھەریر ناحیەی باسرمە
قەزای بەحرکە	ناحیەی ناوەندی قەزای بەحرکە
قەزای تەقتەق	ناحیەی ناوەندی قەزای تەقتەق ناحیەی ئیلینجاغ
ناوەند: ھەولێر، شارۆچکەکان:شەقڵاوە، کۆیە، مەخموور، کەسنەزان، خەبات، ڕەواندز، چۆمان، سۆران، مێرگەسۆر، عەنکاوە، خەلیفان، پیرمام، ھەریر، گوێڕ، باقرتە و دیبەگە