لوبنان

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
Jump to navigation Jump to search
لوبنان
الجمهورية اللبنانية
پایتەختبەیرووت
گەورەترین پایتەخت
زمانە فەرمییەکان عەرەبی
دەوڵەت شانشینی پەرلەمانی
 -  سەرۆکی لوبنان میچێل سویلمان
 -  سەرۆکی حکوومەت نەجیب میقاتی
ژمارەی دانیشتوان
 -  بەراوردی  ٦٬١٠٠٬٠٧٥ لەسەر ویکیدراوە دەستکاریی ئەمە بکە 
 -  سەرژمێریی ٢٠٠٨ ٤٬٢٢٤٬٠٠٠ کەس 
دراو لیرەی لوبنانی
ناوچەی کاتی UTC+٢
لای لێخوڕین ڕاست
پاوانی ئینتەرنێت .lb
لوبنان

لوبنان وڵاتێکە لە وڵاتەکانی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست کە دەکەوێتە باشووری ڕۆژئاوای کیشوەری ئاسیاوە. پایتەختی ئەم وڵاتە شاری بەیروتە.

جوگرافیا[دەستکاری]

لەڕووی جوگرافیادا دەکەوێتە باشووری ڕۆژئاوای ئاسیاوە لە ڕۆژاوا دەریایی ناوەڕاستە و لەڕۆژھەڵاتیشەوە بەستراوە بە زنجیرە چیا و وڵاتی (فەڵەستین یاخوود ئیسرائیل).

دانیشتووان[دەستکاری]

بەپێی ئامارەکانی ساڵی ٢٠١٤ ژمارەی دانیشتووانی وڵاتی لوبنان ٤٬٩٦٥٬٩١٤ کەس بووە کە دەکاتە ٠٫٠٧ لەسەدی ڕێژەی خەڵکی جیھان. تەمەنی ناوەندی خەڵکی ئەم وڵاتە ٣٠٫٢ ساڵە. ھەروەھا ٨٨ لەسەدی دانیشتووانی وڵات لە شارەکان دەژین.[١]


زمان[دەستکاری]

لە مادەی 11 ی دەستوری لوبناندا هاتووە کە عەرەبی زمانی فەرمی نەتەوەییە.یاسایەک ئەو حاڵەتانە دیاری دەکات کە زمانی فەرەنسی تێیدا بەکار بێت زۆرینەی خەڵکی لوبنان بە عەرەبی لوبنانی قسە دەکەن کە بە کۆمەڵە لە هاوپۆلێکی گەورەتردا بە ناوی لێڤانتینی عەرەبی یەوە ، لە کاتێکدا عەرەبیی ستانداری مۆدێرن بە زۆری لە گۆڤار و ڕۆژنامە و میدیا پەخشە فەرمییەکاندا بەکار دەهێنرێ . زمانی هێمای لوبنانی زمانی کۆمەڵگەی کەڕ نزیکەی 40 ٪ ی لوبنانیبەفرانکۆفۆن دادەنرێن و 15 ٪ ی دیکەشیان " فرانکۆفۆنی نیوە " ە ، هەروەها 70 ٪ ی قوتابخانە ناوەندییەکانی لوبنان زمانی فەرەنسی وەک زمانی دووەمی ڕێنمایی بەکار ئەهینن . بە بەراوردکردن ، ئینگلیزی وەک زمانی لاوەکی لە 30 ٪ ی قوتابخانە ناوەندییەکانی لوبنان دا بەکار دەهێنرێت .

ئایین[دەستکاری]

ئایینەکان لە لوبنان [٢]
ئایینەکان ڕێژە
ئیسلام
  
٥٨٫٠٪
مەسیحی
  
٣٥٫٠٪
ئەوانی تر
  
٧٫٠٪

ئابووری[دەستکاری]

کۆمەڵگای مەدەنی لوبنان بە کۆمەڵگەی وەبەرھێنانی بازرگانی ناسراوە.[٣] بڵاوبوونەوەی لوبنان لە سەرتاسەری جیھاندا ڕێگەی بە دروستکردنی پەیوەندی بازرگانی جیھانیدا.[٤] لوبنان ڕێژەیەکی زۆری ھەلی کاری ھەیە، یەکسانە بە ھەلی کاری وڵاتانی ئەورووپا، و لە نێو وڵاتانی عەرەبیدا بەرزترینە.[٥]

شەڕی لوبنان و ئیسڕائیل[دەستکاری]

شەڕی ٢٠٠٦ی نێوان ئیسرائیل و لوبنان (بە عیبری: מלחמת לבנון השנייה، بە عەرەبی: حرب تموز) جەنگێک بوو کە لە نێوان سوپای ئیسرائیل و حیزبوڵڵای لوبنان ڕوویدا و باکووری ئیسرائیل و ھەموو لوبنانی گرتەوە.

ئەو جەنگە ماوەی ٣٣ یان ٣٤ ڕۆژی خایاند و لە ڕێکەوتی ١٤ ئابی ٢٠٠٦ بە بڕیاری ژمارە ١٧٠١ ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان کۆتایی پێ ھات. براوەی ئەم جەنگە ڕوون نییە و ھەریەک لە ھەردوو لایەن خۆیان بە براوە دەزانن. ھەروەھا ڕوون نییە کە دەستپێکەری ئەم جەنگە چ لایەنێک بووە.

سەرچاوەکان[دەستکاری]

  1. ^ Countries in the world (ranked by 2014 population)(ئینگلیسی). ماڵپەڕی Worldometers. سەردان لە ڕێکەوتی ٥ی ئایاری ٢٠١٥.
  2. ^ بەختیاری, سەعی (2016). جوگرافیا. تاران: ڕێکخراوی جوگرافیاییو کارتۆگرافی گیتاناسی. ISBN 978-964-342-431-2.
  3. ^ وزارة الخارجیة الأمیرکیة - الفقرة الرابعة1994 Archived ٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠, لە وەیبەک مەشین.
  4. ^ معھد واشنطن -2006 Archived ٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠, لە وەیبەک مەشین.
  5. ^ صندوق الأمم المتحدة للسکان - لبنان - نظرة عامة Archived 13 January 2009[Date mismatch] لە وەیبەک مەشین.