بۆ ناوەڕۆک بازبدە

حیزبوڵڵای لوبنان

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
حیزبوللای لوبنان
حزب الله
Ḥizbu 'llāh
سکرتێری گشتیحەسەن نەسروڵڵا
دروشمبە عەرەبی: فَإِنَّ حِزْبَ ٱللَّهِ هُمُ ٱلْغَالِبُونَ
«ھەر کۆمەڵ و دەستەو تاقمی خوا، زاڵ و سەرکەوتوون »
دامەزرا لە١٩٨٥؛ ٣٩ ساڵ لەمەوپێش (١٩٨٥) (فەرمی)
پێگە سەرەکییەکانبەیروت،  لوبنان
باڵی یەکەموەفاداری بۆ بەرەی بەرگری
باڵی دووھەملیواکانی بەرگریی لوبنان
ئایینشیعە
ڕەنگە فەرمییەکان
  • زەرد
  • سەوز
ماڵپەڕ
www.moqawama.org
حیزبوڵڵای لوبنان
بەشدار لە مەبەستی سەرەکی لە شەڕ لەگەڵ تیرۆر
ساڵانی چالاکیی١٩٨٥ – ئێستا
گرووپەکان
  • یەکەی ٣٨٠٠[١]
شوێنگەسەرەکییەکان لوبنان
ھێز٢٠٬٠٠٠ بۆ ٥٠٬٠٠٠
ھاوپەیماناندەوڵەتانی ھاوپەیمان :

ھاوپەیمانانی نا دەوڵەت:

دوژمناندەوڵەتانی دژبەر :

Suprastate organizations opponents:

Non-state opponents:

حیزبوللای لوبنان (بە عەرەبی: حزب الله‎، لاتینی: Ḥizbu 'llāh, وەرگێڕانی دەقاودەق: 'حیزبی خودا') پارتێکی سیاسیی و گرووپی چەکداری ئیسلامیی شیعەیە لە لوبنان.[٣٠][٣١] باڵی میلیشیایی حیزبوللا دەستەی جیھادە.[٣٢]و باڵی سیاسیی لە پەرلەمانی لوبنان وەفاداری بۆ بەرەی بەرگرییە. حەسەن نەسروڵڵا لەوەتەی مردنی عەباس موسەوی لە ١٩٩٢، سکرتێری گشتیی حیزبوڵڵای لوبنانە. گرووپەکە لەگەڵ باڵی سەربازیی لەلایەن ویلایەتە یەکگرتووەکان، ئیسرائیل، کەنەدا و لووتکەی عەرەبی،[٣٣] ڕێکخراوێکی تیرۆریست ڕەچاو دەکرێت. ھەروەھا ئەنجومەنی ھاوکاری کەنداو،[٣٤][٣٥] شانشینی یەکگرتوو،[٣٦][٣٧] ئوسترالیا، ئەڵمانیا، ئەرژەنتین، ھۆلەند، پاراگوای، کۆلۆمبیا، ھۆندووراس[٣٨] و یەکێتیی ئەورووپا تەنھا باڵی سەربازیی حیزبوللایان قەدەغە کرد.

حیزبوڵڵای لوبنان لە دوای شەڕی لوبنان لە ساڵی ١٩٨٢ لەلایەن پیاوانی ئایینی لوبنانی کە لە نەجەف خوێندنیان کردبوو، دامەزرا. ئەو مۆدێلەیان وەرگرت کە ڕووحوڵڵا خومەینی دوای شۆڕشی ئێران لە ساڵی ١٩٧٩ دای نابوو و دامەزرێنەرانی ئەو حیزبە «حیزبوڵڵا»یان وەک ناوێک وەرگرت کە خومەینی ھەڵیبژاردبوو.[٣٩] ئەم ڕێکخراوە بە پشتیوانی ١٥٠٠ ڕاھێنەری سپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی[٤٠]و کۆکردنەوەی گرووپە شیعەکانی جۆراوجۆرەکانی لوبنان بۆ ڕێکخراوێکی یەکگرتوو بۆ بەرەنگاربوونەوەی داگیرکاری ئیسرائیل لە باشووری لوبنان پێک ھات.[٤١][٤٢][٤٣][٤٤]

پەیوەندییەکانی دەرەوە

[دەستکاری]

حیزبوڵڵا پەیوەندییەکی نزیکی لەگەڵ ئێران ھەیە.[٤٥] ھەروەھا پەیوەندی لەگەڵ سەرکردایەتی سووریا ھەیە، بە تایبەتی سەرۆک حافز ئەسەد (تا مردنی لە ساڵی ٢٠٠٠) پشتیوانی لێدەکرد.[٤٦] ھەروەھا ھاوپەیمانێکی نزیکی ئەسەدە و سەرکردەکەی بەڵێنی پشتیوانی لە شەڕی سووریای دا.[٤٧][٤٨]ھەرچەندە حیزبوڵڵا و حەماس لەڕووی ڕێکخراوەیییەوە پەیوەندییان نییە، بەڵام حیزبوڵڵا مەشقی سەربازی و ھەروەھا پاڵپشتی دارایی و ئەخلاقی بۆ ئەم گرووپ فەلەستینییە سوننە دەکات.[٤٩] جگە لەوەش حیزبوڵڵا لایەنگرێکی سەرسەختی ئینتیفازەی دووەم بوو.[٥٠]

بەرپرسانی دژە تیرۆری ئەمریکا و ئیسرائیل دەڵێن حیزبوڵڵا پەیوەندی بە ئەلقاعیدەوە ھەیە (یان ھەبووە)،[٥١] ھەرچەندە سەرکردەکانی حیزبوڵڵا ئەو تۆمەتانە ڕەت دەکەنەوە. ھەروەھا ھەندێک لە سەرکردەکانی ئەلقاعیدە، وەک ئەبو موسعەب زەرقاوی[٥٢] و پیاوانی ئایینی وەھابی، حیزبوڵڵا بە کافر (لادەر) دادەنێن؛ بەڵام بەرپرسانی ھەواڵگری ئەمریکا پێیان وایە پەیوەندییەک ھەبووە لە نێوان حیزبوڵڵا و کەسایەتییە ئاست نزمەکانی ئەلقاعیدە کە لە ئەفغانستان ھەڵھاتوون بۆ لوبنان؛ بەڵام میشێل سەماھا، وەزیری پێشووی ڕاگەیاندنی لوبنان ڕای گەیاندووە کە حیزبوڵڵا ھاوپەیمانێکی گرنگی حکوومەت بووە لە شەڕی دژ بە گرووپە تیرۆریستییەکان، ھەروەھا «ھەوڵی ئەمریکا بۆ بەستنەوەی حیزبوڵڵا بە قاعیدە» بە «سەرسووڕھێنەر» وەسف دەکات.

سەرچاوەکان

[دەستکاری]
  1. ^ "Hezbollah fighters train Iraqi Shiite militants near Mosul | FDD's Long War Journal". www.longwarjournal.org. 5ی تشرینی دووەمی 2016. Retrieved 2ی Februaryی 2020. {{cite web}}: Check date values in: |accessdate= و |date= (help)
  2. ^ "New Experience of Hezbollah with Russian Military". 2 February 2016. Retrieved 2ی Februaryی 2020. {{cite web}}: Check date values in: |access-date= (help); Unknown parameter |ناونیشانی ئەرشیڤ= ignored (help); Unknown parameter |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ignored (help) ٢٨ی تەممووزی ٢٠١٨ لە وەیبەک مەشین، ئەرشیڤ کراوە.
  3. ^ Rosenfeld, Jesse (11 January 2016). "Russia is Arming Hezbollah, Say Two of the Group's Field Commanders". The Daily Beast.
  4. ^ "Hezbollah Fights Alongside LAF Demonstrating its Continuing Control over Lebanon". The Tower. 21 August 2017. Archived from the original on 2ی Februaryی 2020. Retrieved 2ی Februaryی 2020. {{cite web}}: Check date values in: |access-date= و |archive-date= (help)
  5. ^ "Archived copy". Archived from the original on 15 June 2018. Retrieved 28 July 2018.{{cite web}}: CS1 maint: archived copy as title (link)
  6. ^ McElroy, Damien (29 July 2014). "North Korea denies reports of missile deal with Hamas" – via www.telegraph.co.uk.
  7. ^ "Venezuela denies U.S. drug report, Hezbollah charges". Reuters. 21 July 2009 – via www.reuters.com.
  8. ^ "Yemeni FM slams Hezbollah's Houthi support: report – News , Lebanon News – THE DAILY STAR". www.dailystar.com.lb. ٢٨ی تەممووزی ٢٠١٨ لە وەیبەک مەشین، ئەرشیڤ کراوە.
  9. ^ "Lebanon's Hezbollah denies sending weapons to Yemen". Reuters. 20 November 2017 – via www.reuters.com.
  10. ^ "Hezbollah provides Iraq with its combat experience to liberate Tal Afar". Arabic.sputniknews.com (بە عەرەبی).
  11. ^ "Foreign Terrorist Organizations (FTOs)". United States Department of State. 11 October 2005. Archived from the original on 17ی Novemberی 2017. Retrieved 16 July 2006. {{cite web}}: Check date values in: |archive-date= (help) "Current List of Designated Foreign Terrorist Organizations ... 14. Hizballah (Party of God)".
  12. ^ "Hezbollah – International terrorist organization". Israel Ministry of Foreign Affairs. 22 July 2013.
  13. ^ "Bahrain's parliament declares Hezbollah a terrorist group". Jerusalem Post. 26 March 2013.
  14. ^ Morocco cuts ties with Iran over Sahara weapons dispute, AP 1 May 2018
  15. ^ "Listed Terrorist Entities – Currently Listed Entities". Government of Canada. Public Safety Canada. 24 March 2014. Retrieved 11 July 2014.
  16. ^ "Listed terrorist organisations – Hizballah's External Security Organisation (ESO)". Australian National Security. Retrieved 11 July 2014. ٢٠ی ئایاری ٢٠١٩ لە وەیبەک مەشین، ئەرشیڤ کراوە.
  17. ^ "Lists associated with Resolution 1373". New Zealand Police. 20 July 2014. Retrieved 16 August 2014.
  18. ^ Proscribed terrorist organisations (Report). Home Office. 27 March 2015. p. 10. Retrieved 6 July 2015. "Hizballah's External Security Organisation was proscribed March 2001 and in 2008 the proscription was extended to Hizballah's Military apparatus including the Jihad Council." 
  19. ^ "Jewish Leaders Applaud Hezbollah Terror Designation by France". Algemeiner Journal. 4 April 2013. Retrieved 4 September 2013.
  20. ^ ئ ا "Hezbollah branded as terrorist organization in Argentina, assets frozen". The Jerusalem Post | JPost.com.
  21. ^ Norman, Lawrence; Fairclough, Gordon (7 September 2012). "Pressure Mounts for EU to Put Hezbollah on Terror List". Wall Street Journal. Retrieved 7 June 2015.
  22. ^ Ravid, Barak (21 February 2012). "Azerbaijan: Iranian, Hezbollah Operatives Arrested for Plotting Attack Against Foreign Targets". Haaretz.
  23. ^ "وەشانی ئەرشیڤکراو" ヒズボラ - 国際テロリズム要覧(Web版) - 公安調査庁 (بە ژاپۆنی). Ministry of Justice of Japan. Archived from the original on 2ی Februaryی 2020. Retrieved 2ی Februaryی 2020. {{cite web}}: Check date values in: |access-date= و |archive-date= (help)
  24. ^ "Taiwanese Official Admits Meeting with Hezbollah Leader". 8 August 2006.
  25. ^ Juan Guaidó [@jguaido] (4 September 2019). "Desde la @AsambleaVE hemos declarado a la disidencia de las FARC, ELN, Hamas, Hezbollah e ISIS como grupos terroristas, ordenándoles a todos los cuerpos de seguridad del Estado proteger nuestra soberanía e integridad territorial frente a la amenaza que representan estos grupos" (Tweet) – via Twitter.
  26. ^ Could Iran and Hezbollah really strike in Latin America?
  27. ^ Harkov, Lahav (8 December 2019). "Colombia and Honduras designate Hezbollah a terrorist organization". Jpost.com – The Jerusalem Post. Retrieved 19 April 2022.
  28. ^ "Israel's UN Ambassador Warns: Hezbollah Has 120,000 Hidden Missiles — More Than All European NATO Allies".
  29. ^ "Iran perpetrates terrorist acts in Europe using proxy organization Hezbollah". Gisreportsonline.com. Archived from the original on 31ی Decemberی 2019. Retrieved 2020-01-21. {{cite web}}: Check date values in: |archive-date= (help) ٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩ لە وەیبەک مەشین، ئەرشیڤ کراوە.
  30. ^ Jamail, Dahr (20 July 2006). "Hezbollah's transformation". Asia Times. Retrieved 23 October 2007. {{cite web}}: Unknown parameter |بەستەری شکاو= ignored (help); Unknown parameter |ناونیشانی ئەرشیڤ= ignored (help); Unknown parameter |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ignored (help) ٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩ لە وەیبەک مەشین، ئەرشیڤ کراوە.
  31. ^ "Hezbollah (a.k.a. Hizbollah, Hizbu'llah)". Council on Foreign Relations. 13 September 2008. Archived from the original on 13 September 2008. Retrieved 15 September 2008. ١٣ی ئەیلوولی ٢٠٠٨ لە وەیبەک مەشین، ئەرشیڤ کراوە.
  32. ^ Levitt, Matthew (2013). Hezbollah: The Global Footprint of Lebanon's Party of God. p. 15. ISBN 978-1-84904-333-5. ... the Jihad Council coordinates 'resistance activity'.
    Ghattas Saab, Antoine (15 May 2014). "Hezbollah cutting costs as Iranian aid dries up". The Daily Star. Retrieved 1 June 2014. ...  Hezbollah's military wing … Known as the "Jihad Council"
  33. ^ "Arab League labels Hezbollah a terrorist organization". Reuters. 11 March 2016.
  34. ^ "GCC: Hezbollah terror group". Arab News. 3 June 2013. Retrieved 3 June 2013.
  35. ^ "Hezbollah labelled a terrorist organization by Gulf Arab states". CBC. Retrieved 2 March 2016.
  36. ^ "Britain bans Hezbollah – Middle East – Jerusalem Post". www.jpost.com.
  37. ^ "UK to ban Hezbollah as terrorist organisation". BBC News (بە ئینگلیزی). 2019-02-25. Retrieved 2019-03-25.
  38. ^ Colombia and Honduras designate Hezbollah a terrorist organization
  39. ^ Hirst, David (ی ی 2010). Beware of Small States: Lebanon, Battleground of the Middle East (ebook) (بە ئینگلیزی). Faber & Faber. p. 189. ISBN 978-0-571-25868-0. Retrieved 26ی Octoberی 2023. {{cite book}}: Check date values in: |accessdate= و |date= (help)
  40. ^ Adam Shatz (29 April 2004). "In Search of Hezbollah". The New York Review of Books. Archived from the original on 22 August 2006. Retrieved 14 August 2006.
  41. ^ Dominique Avon, Anaïs-Trissa Khatchadourian, Hezbollah: A History of the "Party of God", Harvard University Press, 2012 ISBN 978-0-674-07031-8 pp. 21ff.
  42. ^ E. Azani, Hezbollah: The Story of the Party of God: From Revolution to Institutionalization, Springer, 2011 ISBN 978-0-230-11629-0 pp. 59–63
  43. ^ "Who Are Hezbollah?". BBC News. 21 May 2008. Retrieved 15 August 2008.
  44. ^ Mariam Farida, Religion and Hezbollah: Political Ideology and Legitimacy, Routledge, 2019 ISBN 978-1-000-45857-2 pp. 1–3.
  45. ^ Halliday, Fred. "A Lebanese fragment: two days with Hizbollah." 20 August 2006 لە وەیبەک مەشین ئەرشیڤ کراوە. openDemocracy. 20 July 2006. 17 February 2007.
  46. ^ Rabil, Robert G (Fall 2007). "Has Hezbollah's Rise Come at Syria's Expense?". Middle East Quarterly: 43–51. Retrieved 23 January 2015.
  47. ^ Calamur, Krishnadev. "Who Are Syria's Friends And Why Are They Supporting Assad?-دۆستەکانی سووریا کێن و بۆچی پاڵپشتی ئەسەد دەکەن؟". National Public Radio®, NPR® (بە ئینگلیزی). Washington, DC: npr.org.
  48. ^ "Hezbollah leader Nasrallah vows victory in Syria-سەرکردەی حیزبوڵا نەسروڵا بەڵێنی سەرکەوتن لە سووریا دەدات". BBC News (بە ئینگلیزی). London: bbc.co.uk. BBC. 25ی ئایاری 2013. Retrieved 26ی Octoberی 2023. {{cite news}}: Check date values in: |accessdate= و |date= (help)
  49. ^ "Lebanon: The Israel-Hamas-Hezbollah Conflict-لوبنان: ململانێی ئیسرائیل و حەماس و حیزبوڵڵا" (PDF). Congressional Research Service ˜ The Library of Congress (بە ئینگلیزی). CRS Report for Congress.
  50. ^ Shatz, Adam. "In Search of Hezbollah | Adam Shatz". nybooks.com (بە ئینگلیزی). New York: The New York Review of Books.
  51. ^ Gunaratna, Rohan (ی ی 2002). Inside Al Qaeda: Global Network of Terror-لەناو قاعیدە: تۆڕی جیھانی تیرۆر (بە ئینگلیزی). نیویۆرک: Columbia University Press. ISBN 978-0-231-12692-2. Retrieved 26ی Octoberی 2023. {{cite book}}: Check date values in: |accessdate= و |date= (help)
  52. ^ "'Zarqawi tape' urges Sunni unrest". BBC News (بە ئینگلیزی). London. BBC. 2ی حوزەیرانی 2006. Retrieved 26ی Octoberی 2023. {{cite news}}: Check date values in: |accessdate= و |date= (help)

بەستەرە دەرەکییەکان

[دەستکاری]