ئەبووزەبی
ئەبووزەبی
أَبُو ظَبِي | |
|---|---|
 دیمەنێکی شاری ئەبووزەبی | |
 شاری ئەبووزەبی | |
  ئەبووزەبی جێگەی ئەبووزەبی لە میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکاندا  ئەبووزەبی جێگەی ئەبووزەبی لە ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاستدا | |
| پۆتانەکان: 24°28′00″N 54°22′00″E / 24.466667°N 54.366667°Eپۆتانەکان: 24°28′00″N 54°22′00″E / 24.466667°N 54.366667°E | |
| وڵات |  میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان |
| میرنشین |  ئەبووزەبی |
| ناوچە | ئەبووزەبی |
| دامەزران | ١٧٦١ |
| دەسەڵات | |
| • جۆر | پاشایەتیی ڕەھا |
| • دەسەڵاتدار | محەممەد کوڕی زاید ئال نەھیان |
| ڕووبەر | |
| • سەرجەم | ٩٧٢ کیلۆمەتری چوارگۆشە (٣٧٥ میلی چوارگۆشە) |
| بەرزایی | ٢٧ مەتر (٨٩ پێ) |
| ژمارەی دانیشتووان (٢٠٢٤) | |
| • سەرجەم | ٢،١٨٩،٨٦٠ |
| ناوچەی کاتی | +٤:٠٠ (ستاندارد) |
| وێبگە | https://www.tamm.abudhabi/ |
ئەبووزەبی (بە عەرەبی: أَبُو ظَبِي) پایتەختی میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکانە. ئەم شارە ناوەندی ناوچەی پایتەختی ناوەندی ئەبووزەبی ھەروەھا دووەم گەورەترین شاری وڵاتە لە ڕووی ژمارەی دانیشتووان، دوای دوبەی. شارەکە لەسەر دوورگەیەکی بە شێوەی پیتی T ھەڵکەوتووە و بەرەو کەنداوی فارس لە کەناری ڕۆژئاوای ناوەڕاستی یەکگرتووە عەرەبییەکان درێژ بووەتەوە.
زۆربەی شارەکە و ئیمارەتەکە لەسەر کیشوەری سەرەکی ھەڵکەوتوون و بە بەشی دیکەی وڵاتەوە پەیوەستن. لە ساڵی ٢٠٢٣، ژمارەی دانیشتووانی ناوچەی شارستانی ئەبووزەبی بە نزیکەی ٢.٥ ملیۆن کەس خەمڵێنرا.[١]
دەزگای وەبەرھێنانی ئەبووزەبی (ADIA)، کە بنکەی سەرەکی لە ئەبووزەبییە، بە پێی خەمڵاندن سامانکەى نزیکەی ١ تریلیۆن دۆلاری ئەمریکیە، کە وای لێدەکات سێیەم گەورەترین سندوقی سامانی سەروەری جیھان بێت، دوای سندووقی خانەنشینی حکوومەتی نەروێژ و سندوقی وەبەرھێنانی چین (CIC). ئەبووزەبی بە بەھاى زیاتر لە ١ تریلیۆن دۆلاری ئەمریکی لە سەروەت و سامانی لە ژێر بەڕێوەبردندایە لە ڕێگەی کۆمەڵێک سندوقی جۆراوجۆ کە بنکەی سەرەکیان لەم شارەیە.[٢][٣]
ئەبووزەبی شوێنی دامەزراوە حکوومییە ناوخۆیی و فیدراڵییەکانە، ھەروەھا شوێنى حکوومەتی یەکگرتووە عەرەبییەکان و ئەنجوومەنی باڵای کاروباری دارایی و ئابوورییە. سەرۆکی میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان، کە لە بنەماڵەی ئال نەھیانە، لەم شارەدا دەژی.[٤]
گەشەی خێرا و ئاواکردنەوەی شارنشینی ئەبووزەبی، لەگەڵ بوونی کۆگا گەورەکانی نەوت و گاز و بەرھەمھێنانیان، ھەروەھا بەرزی داھاتی ناوەند، وای کردووە ئەم شارە بگۆڕدرێت بۆ شارێکی گەورە و پێشکەوتوو.
ئەبووزەبی ناوەندی سیاسەت و پیشەسازی وڵاتە و ھەروەھا یەکێکە لە گرنگترین ناوەندەکانی کەلتوور و بازرگانی. ئەم شارە نزیکەی دوو لە سێ بەشی ئابووری میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان، کە بە نزیکەی ٥٠٣ ملیار دۆلاری ئەمریکی خەمڵێنراوە، پێکدەھێنێت.[٥]
مێژوو
[دەستکاری]
ناوچەی دەوروبەری ئەبووزەبی پڕە لە بەڵگەی شوێنەواریی شارستانییەتە مێژووییەکان، وەک کولتووری ئوم ئەلنار، کە مێژووەکەی بۆ ھەزارەی سێیەمی پێش زایین دەگەڕێتەوە. نیشتەجێبوونی دیکەش لە دەرەوەی شاری مۆدێرنی ئەبووزەبیدا دۆزراونەتەوە، لەوانەش ناوچەکانی ڕۆژھەڵات[٦] و ڕۆژاوای میرنشینەکە.[٧] لە ٢ی کانوونی یەکەمی ١٩٧١دا، ئەبووزەبی، لەگەڵ پێنج میرنشینی دیکەدا، میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکانیان دامەزراند.[٨] ئەم یەکێتییە بە دامەزراندنی حکوومەتێکی فیدراڵی و دەستنیشانکردنی شێخ زاید کوڕی سوڵتان ئال نەھیان وەک یەکەم سەرۆکی ئیمارات ناسرایەوە.
ڕەگناسی
[دەستکاری]«ئەبوو» لە زمان عەرەبیدا بە واتای باوک دێت، و «زەبی» وشەیەکی عەرەبییە بۆ ئاسک. ئەبوو زەبی بە واتای «باوکی ئاسک» دێت.[٩]
بنەچەی ئال نەھیان
[دەستکاری]بەنی یاس، ئەو ھۆزەی کە بنەماڵەی ئال نەھیانی لێ کەوتووەتەوە، لە بنەڕەتدا لە مێرگی لیوا لە ناوچەی ڕۆژاوای میرنشینەکەدا نیشتەجێ بوون. ئەم ھۆزە گرنگترینی ناوچەکە بوو، کە زیاتر لە ٢٠ لقی لێ دەبووەوە. لە ساڵی ١٧٦١دا، دۆزینەوەی ئاوی شیرین لە لایەن دەستەیەکی ڕاوکردنەوە بە سەرکردایەتیی شێخ زیاب کوڕی عیسا ئال نەھیان لە نزیک کەناراوەکە، بووە ھۆی دامەزراندنی نیشتەجێبوونێک لەوێ.[٩] چیرۆکێکی باو ھەیە کە دەڵێت ڕاوچییەکان ڕاوی ئاسکێکیان دەکرد، بۆیە ئەم ناوە لە نیشتەجێبوونەکە نراوە. لقی ئال بوو فەلاح لەو ھۆزە، یەکەم کەس بوون کە نیشتەجێبوونە نوێیەکەیان دامەزراند و وەک سەرچاوەی فەرمانڕوایانی ھۆزەکە مانەوە.[١٠] لە سەرەتادا لە قەڵایەک و بیست خانوو پێکھاتبوو، لە ماوەی دوو ساڵدا شارۆچکەکە لە نیشتەجێبوونێکی نزیکەی ٤٠٠ خانوو پێکھاتبوو. قەڵاکە تا ئەمڕۆش لە ناوەندی ئەبووزەبیدا ماوەتەوە، کە پێی دەوترێت قەسری ئەلحوسن.[٩]
بازرگانیی مرواری
[دەستکاری]پیشەی مەلەکردن بەدوای مرواریدا پێش دۆزینەوەی یەدەگی نەوت، پیشەسازییەکی سەرەکی بوو. بە بۆچوونی سەرچاوەیەکی پەیوەندیدار بە مرواری، کەنداوی فارس باشترین شوێن بوو بۆ مرواری.[١١] پیشەسازیی مرواری لە کۆتایی سەدەی ١٩یەمەوە تا دەیەی دووەمی سەدەی ٢٠ەم گەشەی سەند، بەڵام باوەڕ وایە کە مێژووەکەی بۆ نزیکەی ٧٠٠٠ ساڵ پێش ئێستا بگەڕێتەوە. مەلەوانانی مرواری بۆ ماوەی یەک تا سێ خولەک دەچوونە ژێر ئاوەوە و لەوانەیە لە ڕۆژێکدا تا سی جار مەلەیان بکردایە. بەکارھێنانی تانکی ھەوا و ھەر جۆرە ئامێرێکی دیکەی میکانیکی قەدەغە بوو. مەلەوانەکان گیرەکێکی چەرمیی لووتیان بەکاردەھێنا و پەنجەکانی دەست و پەنجە گەورەی قاچیان بە چەرم دادەپۆشی بۆ پاراستنیان لە کاتی گەڕان بەدوای سەدەفدا.[١٢] مەلەوانەکان کرێی ڕۆژانەیان وەرنەدەگرت، بەڵکو بەشێک لە داھاتی وەرزەکەیان پێدەدرا.[١٣]
کەناراوی ئاگربەست
[دەستکاری]لە سەدەی ١٩یەمدا، لە ئەنجامی ئەو پەیماننامانەی (کە بە «ئاگربەست» ناسراون و ناوی کەناراوەکەش لەمەوە ھاتووە) کە لە نێوان بەریتانیای مەزن و شێخەکانی دەوڵەتە عەرەبییەکانی کەنداوی فارسدا بەستران، بەریتانیا بوو بە دەسەڵاتی سەرەکی لە ناوچەکەدا.[١٤] ئامانجی سەرەکیی سەرنجی بەریتانیا پاراستنی ڕێڕەوی بازرگانیی ھیندستان بوو لە چەتەی دەریایی، بۆیە ناوی پێشووی ناوچەکە بە «کەناراوی چەتەکان» ناسرابوو. دوای سەرکوتکردنی چەتەیی دەریایی، ھۆکاری دیکە ھاتنە ئاراوە، وەک پێویستییەکی ستراتیژیی بەریتانیا بۆ دوورخستنەوەی ھێزەکانی دیکە لە ناوچەکە. دوای کشانەوەیان لە ھیندستان لە ساڵی ١٩٤٧دا، بەریتانییەکان دەسەڵاتی خۆیان لە ئەبووزەبیدا پاراست لە کاتێکدا گرنگیپێدان بە تواناکانی نەوتی کەنداوی فارس زیادی کرد.[١٥]
یەکەمین دۆزینەوەکانی نەوت
[دەستکاری]
لە ناوەڕاست تا کۆتایی ساڵانی ١٩٣٠کاندا، لە کاتێکدا بازرگانیی مرواری ڕووی لە کەمبوونەوە کرد، گرنگیپێدان بە ئەگەرەکانی بوونی نەوت لە ناوچەکەدا زیادی کرد. لە ٥ی کانوونی دووەمی ١٩٣٦دا، کۆمپانیای گەشەپێدانی نەوتی کەناراوی ئاگربەست (PDTC) کە ھاوبەشی کۆمپانیای نەوتی عێراق بوو، ڕێککەوتننامەیەکی ئیمتیازی بۆ گەڕان بەدوای نەوتدا لەگەڵ فەرمانڕووا، شێخ شەخبوت کوڕی سوڵتان ئال نەھیاندا واژوو کرد. ئەمەش بە ئیمتیازێکی حەفتا و پێنج ساڵە کە لە کانوونی دووەمی ١٩٣٩دا واژوو کرا، بەدوای خۆیدا ھێنا. بەھۆی سروشتی بیابانەکەوە، گەڕانی ناوخۆیی پڕ لە دژواری بوو.[١٦]
لە ساڵی ١٩٥٣دا، کۆمپانیای گەڕانی دارسی، کە لقی گەڕانی کۆمپانیای بی پی بوو، ئیمتیازێکی دەریاییی بەدەست ھێنا، کە دواتر گوازرایەوە بۆ کۆمپانیایەک کە بۆ بەڕێوەبردنی ئیمتیازەکە دروست کرابوو: ناوچە دەریایییەکانی ئەبووزەبی (ADMA) کە پڕۆژەیەکی ھاوبەش بوو لە نێوان بی پی و کۆمپانیای فەڕەنسیی نەوتدا (کە دواتر بوو بە تۆتاڵ). لە ساڵی ١٩٥٨دا، بە بەکارھێنانی سەکۆیەکی ھەڵکەندنی دەریایی بە ناوی ADMA Enterprise، نەوت لە کێڵگەی ئوم شەیف لە قووڵاییی نزیکەی ٢٬٦٦٩ مەتر (٨٬٧٥٥ پێ) دۆزرایەوە. ئەمەش لە ساڵی ١٩٥٩دا بە دۆزینەوەی یەکەم بیری نەوتی وشکانی لە لایەن کۆمپانیای گەشەپێدانی نەوتی کەناراوی ئاگربەست لە مۆربان ژمارە ٣ بەدوای خۆیدا ھێنا.[١٦]
ناوچە دەریایییەکانی ئەبووزەبی لە ساڵی ١٩٦٢دا کێڵگەی نەوتی بوو حەسا و لە ساڵی ١٩٦٣دا کێڵگەی نەوتی زەکومی خوارووی دۆزییەوە. تا ئەمڕۆش، لە کەنار ئەو کێڵگانەی کە ئاماژەیان پێدرا، کێڵگە سەرەکییە بەرھەمھێنەرەکانی وشکانی بریتین لە عەسەب، ساھیل و شا، و کێڵگە دەریایییەکان بریتین لە ئەلبوندوق و ئەبوو ئەلبوخوش.[١٦]
خراپ بەڕێوەبردنی داھاتی نەوتی میرنشینەکە، لەگەڵ ترسی ڕاپەڕینی پان-عەرەبی، بووە ھۆی ئەوەی بەریتانیا لە ٦ی ئابی ١٩٦٦دا پشتگیری لە کوودەتایەکی بێخوێن بکات بە سەرکردایەتیی بھایی بچووکی شەخبوت، زاید کوڕی سوڵتان ئال نەھیان.[١٧]
جوگرافیا
[دەستکاری]شاری ئەبووزەبی لە ڕۆژهەڵاتی باشووری نیمچەدوورگەی عەرەبی هەڵکەوتووە و سنووری لەگەڵ کەنداوى فارس هەیە. ئەم شارە لەسەر دوورگەیەک هەڵکەوتووە کە تەنها کەمتر لە ٢٥٠ مەتر (٨٢٠ پێ) لە کیشوەری سەرەکی دوورە، و بە پردەکانی مەقتا و موسەفەح بە کیشوەری سەرەکی پەیوەست کراوە.پردی سێیەم، بە ناوی پردی شێخ زاید، کە لەلایەن تەلارسازە عێراقی-بریتانیی زەھا حەدید دیزاین کرابوو، لە کۆتایی ساڵی ٢٠١٠ کرایەوە.
هەروەها دوورگەی ئەبووزەبی بەهۆی پردێکی مۆتۆڕڕێگای پێنج هێڵەوە بە دوورگەی سەعدیات پەیوەست کراوە.پردی ئەلمەفراق شارەکە بە دوورگەی ڕیم دەبەستێتەوە و لە سەرەتای ساڵی ٢٠١١ تەواو کرا. ئەم پردە گۆڕەپانییەکی چەند ئاستییە و ٢٧ هێڵی هاتووچۆی هەیە، کە ڕێگە دەدات نزیکەی ٢٥,٠٠٠ ئۆتۆمبێل لە هەر کاتژمێرێکدا تێپەڕن.
لەناو ئەم پڕۆژەیەدا سێ پردی سەرەکی هەن، کە گەورەترینیان هەشت هێڵی هەیە؛ چوار هێڵ بۆ دەرچوون لە شاری ئەبووزەبی و چوار هێڵ بۆ چوونە ناو شارەکەیە.[١٨][١٩]
| زانیاریی کەشوھەوا بۆ «ئەبووزەبی , ١٩٩١-٢٠٢٠» | |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| مانگی زایینی | ١ | ٢ | ٣ | ٤ | ٥ | ٦ | ٧ | ٨ | ٩ | ١٠ | ١١ | ١٢ | ساڵ |
| بەرزترین پلەی تۆمارکراو | ٣٤٫٣ (٩٤) |
٣٨٫١ (١٠١) |
٤٣٫٠ (١٠٩) |
٤٤٫٧ (١١٢) |
٤٦٫٥ (١١٦) |
٤٨٫٥ (١١٩) |
٤٩٫٠ (١٢٠) |
٤٨٫٢ (١١٩) |
٤٧٫٧ (١١٨) |
٤٣٫١ (١١٠) |
٣٧٫٩ (١٠٠) |
٣٣٫٨ (٩٣) |
٤٩ (١٢٠) |
| نێونجی بەرزترین پلە | ٢٤٫٥ (٧٦) |
٢٦٫٥ (٨٠) |
٢٩٫٧ (٨٥) |
٣٥٫٠ (٩٥) |
٣٩٫٦ (١٠٣) |
٤١٫٤ (١٠٧) |
٤٢٫٥ (١٠٩) |
٤٣٫٤ (١١٠) |
٤٠٫٩ (١٠٦) |
٣٦٫٦ (٩٨) |
٣١٫٠ (٨٨) |
٢٦٫٥ (٨٠) |
٣٤٫٨ (٩٤٫٨) |
| نێونجی ڕۆژانە | ١٩٫١ (٦٦) |
٢٠٫٦ (٦٩) |
٢٣٫٤ (٧٤) |
٢٧٫٧ (٨٢) |
٣١٫٨ (٨٩) |
٣٣٫٧ (٩٣) |
٣٥٫٥ (٩٦) |
٣٥٫٩ (٩٧) |
٣٣٫٣ (٩٢) |
٢٩٫٧ (٨٥) |
٢٥٫٢ (٧٧) |
٢١٫١ (٧٠) |
٢٨٫٠٨ (٨٢٫٥) |
| نێونجی کەمترین پلە | ١٣٫٨ (٥٧) |
١٥٫٩ (٦١) |
١٧٫٥ (٦٤) |
٢١٫١ (٧٠) |
٢٤٫٦ (٧٦) |
٢٦٫٩ (٨٠) |
٢٩٫٧ (٨٥) |
٣٠٫٢ (٨٦) |
٢٧٫٤ (٨١) |
٢٣٫٧ (٧٥) |
١٩٫٦ (٦٧) |
١٥٫٧ (٦٠) |
٢٢٫١٧ (٧١٫٨) |
| کەمترین پلەی تۆمارکراو | ٥٫٦ (٤٢) |
٥٫٤ (٤٢) |
٨٫٤ (٤٧) |
١١٫٣ (٥٢) |
١٦٫٦ (٦٢) |
١٩٫٨ (٦٨) |
٢٢٫٢ (٧٢) |
٢٤٫٩ (٧٧) |
٢٠٫٤ (٦٩) |
١٥٫٠ (٥٩) |
١٣٫١ (٥٦) |
٧٫٣ (٤٥) |
٥٫٤ (٤٢) |
| نێونجی بارین میلیمەتر | ١٢٫٥ (٠٫٤٩) |
٨٫١ (٠٫٣٢) |
١٢٫٩ (٠٫٥١) |
٥٫٢ (٠٫٢) |
٠٫٣ (٠٫٠١) |
٠٫٠ (٠) |
٠٫٧ (٠٫٠٣) |
٠٫١ (٠) |
٠٫٠ (٠) |
٠٫٢ (٠٫٠١) |
٢٫٤ (٠٫٠٩) |
٧٫٨ (٠٫٣١) |
٥٠٫٢ (١٫٩٧) |
| نێونجی ژمارەی ڕۆژەکانی بارین (≥ ١ mm) | ٢٫٨ | ٢٫٠ | ٢٫٩ | ١٫٤ | ١٫٠ | ٠٫٠ | ١٫٠ | ١٫٠ | ٠٫٠ | ١٫٠ | ٢٫٢ | ٢٫٤ | ١٧٫٧ |
| نێونجی شێی ڕێژەیی (٪) | ٦٨ | ٦٦ | ٦١ | ٥٣ | ٥٠ | ٥٤ | ٥٥ | ٥٤ | ٦٠ | ٦٢ | ٦٥ | ٦٩ | ٥٩٫٧ |
| نێونجی مانگانەی سەعاتەکانی ھەتاوی بوون | ٢٤٩٫٤ | ٢٤٥٫٧ | ٢٦٧٫٨ | ٢٩٤٫٦ | ٣٤٢٫٩ | ٣٤١٫٣ | ٣٢٨٫٣ | ٣٢٣٫٨ | ٣٠٥٫٧ | ٣٠٣٫٠ | ٢٦٥٫٣ | ٢٥٤٫٣ | ٣٬٥٢٢ |
| سەرچاوەی یەکەم: NOAA (humidity 1981-2010)[٢٠][٢١] | |||||||||||||
| سەرچاوەی دووەم: Climate Yearly Report[٢٢] | |||||||||||||
ئەمانەش ببینە
[دەستکاری]سەرچاوەکان
[دەستکاری]- ↑ scad.ae. ٢٠٢٣ https://web.archive.org/web/20181025064031/https://scad.ae/Release%20Documents/SYB_2018_EN_9Sep%20_Chart%20Correction.pdf. لە ڕەسەنەکە (PDF) لە ٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨ ئەرشیڤ کراوە.
{{cite web}}: پارامەتری|title=ونە یانیش واڵایە (یارمەتی) Alt URL Error in webarchive template: Check|url=value. Empty. - ↑ Global SWF https://globalswf.com/rankings. لە ١٣ی تەممووزی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
{{cite web}}: پارامەتری|title=ونە یانیش واڵایە (یارمەتی)[بەستەری مردوو] - ↑ Bloomberg (٢ی ئازاری ٢٠٢١). «Wealth fund newbie comes into focus in Abu Dhabi's $1 trillion sovereign hub». Gulf Business (بە ئینگلیزیی ئەمەریکایی). لە ڕەسەنەکە لە ٢٣ی ئایاری ٢٠٢١ ئەرشیڤ کراوە. لە ١ی نیسانی ٢٠٢١ ھێنراوە.
- ↑ «Abu Dhabi Census». Abu Dhabi Census. ١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٣. لە ڕەسەنەکە لە ١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٤ ئەرشیڤ کراوە. لە ١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٣ ھێنراوە.
- ↑ «Abu Dhabi economy grows 5.2 pct in 2013, slower than expected». gulfnews.com (بە ئینگلیزی). ٣ی حوزەیرانی ٢٠١٤. لە ڕەسەنەکە لە ٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١ ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ ھێنراوە.
- ↑ Potts، Daniel (٢٠٠٣). Archaeology of the United Arab Emirates. Trident Press.
- ↑ «Annual Report 2017» (PDF)، Department of Culture and Tourism – Abu Dhabi، بەرگی ١، لاپەڕە ١١٩، ٢٠١٧، لە ٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە (PDF)، لە ٩ی ئازاری ٢٠١٩ ھێنراوە
- ↑ «History of the UAE | the Official Portal of the UAE Government». لە ڕەسەنەکە لە ٣ی تەممووزی ٢٠٢٢ ئەرشیڤ کراوە. لە ١٣ی تەممووزی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
- 1 2 3 McNabb، Alexander (٢٠٢٥). Children of the Seven Sands. Dubai: Motivate Media Group. لاپەڕە ١٨٢–٣. ژپنک ٩٧٨-١-٨٦٠٦٣-٥١٢-٠.
- ↑ «Bani Yas». His Highness Sheikh Maktoum. لە ڕەسەنەکە لە ٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧ ئەرشیڤ کراوە. لە ١٣ی نیسانی ٢٠١١ ھێنراوە.
- ↑ «Pearl Diving in the United Arab Emirates». Travel Tips – USA Today (بە ئینگلیزی). لە ١٨ی نیسانی ٢٠٢٣ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠ ھێنراوە.
- ↑ Trench، Richard (١٩٩٥). Arab Gulf Cities. Oxford: Archive International Group.
- ↑ «Pearl Diving». His Highness Sheikh Maktoum. لە ڕەسەنەکە لە ٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧ ئەرشیڤ کراوە. لە ١٣ی نیسانی ٢٠١١ ھێنراوە.
- ↑ Trucial Gulf Sheikdoms and Great Britain 24 June 2013 لە وەیبەک مەشین ئەرشیڤ کراوە.
- ↑ Morton، Michael Quentin (شوباتی ٢٠١٦). Keepers of the Golden Shore: A History of the United Arab Emirates. London: Reaktion Books. لاپەڕە ١٥١. ژپنک ٩٧٨-١-٧٨٠٢٣-٥٨٠-٦. لە ڕەسەنەکە لە ١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦ ئەرشیڤ کراوە. لە ١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦ ھێنراوە.
- 1 2 3 Morton, Michael Quentin, "The Abu Dhabi Oil Discoveries", GEO Expro article, issue 3, 2011.GEO ExPro – The Abu Dhabi Oil Discoveries 17 February 2012 لە وەیبەک مەشین ئەرشیڤ کراوە.
- ↑ Bismarck، Helene von (٢٥ی ئازاری ٢٠١٣). British Policy in the Persian Gulf, 1961-1968: Conceptions of Informal Empire (بە ئینگلیزی). Springer. ژپنک ٩٧٨-١-١٣٧-٣٢٦٧٢-٠. لە ٢٦ی نیسانی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
- ↑ «مرحبا بك في بلدية مدينة أبوظبي». Municipality of Abu Dhabi City. لە ڕەسەنەکە لە ٢ی شوباتی ٢٠١١ ئەرشیڤ کراوە. لە ٧ی شوباتی ٢٠١١ ھێنراوە.
- ↑ «Al Raha Beach Hotel- Abu Dhabi Hotels Near Airport- Hotel Near Abu Dhabi Airport». لە ڕەسەنەکە لە ٢٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢ ئەرشیڤ کراوە.
- ↑ «Climate Normals for Abu Dhabi». National Oceanic and Atmospheric Administration. لە ١٠ی شوباتی ٢٠١٣ ھێنراوە.
- ↑ «Climate Normals 1981-2010». National Oceanic and Atmospheric Administration. لە ٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ ھێنراوە.
- ↑ «Climate Yearly Report Abu Dhabi International Airport». The UAE National Center of Meteorology. لە ڕەسەنەکە لە ٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠ ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٩ی ئایاری ٢٠٢١ ھێنراوە.
بەستەرە دەرەکییەکان
[دەستکاری]
