عەممان
| عەممان | |
|---|---|
| بە عەرەبی: عمان | |
 | |
| ناو بە زمانی فەرمی | عَمَّان |
| ناونراوە لەدوای | Ammonites |
| زمانی فەرمی | زمانی عەرەبی |
| وڵات | ئوردن |
| پایتەختی | ئوردن، پارێزگای عەممان، ئیمارەتی ڕۆژھەڵاتی ئوردن |
| دابەشکاریی کارگێڕی | پارێزگای عەممان |
| پۆتانی شوێن | ٣١°٥٧′٠″N ٣٥°٥٦′٠″E، ٣١°٥٥′٥٢″N ٣٥°٥٥′٣٤″E |
| سەرۆک | Yousef Shawarbeh |
| دانیشتووان | ٤٬٠٠٧٬٥٢٦ |
| بەرزی لە ئاستی دەریا | ٧٧٦ مەتر |
| جێگەی دەگرێتەوە | Rabba، Philadelphia |
| ڕووبەر | ١٬٦٨٠ کیلۆمەتر چوارگۆشە |
| کۆدی پۆستە | 11110–17198 |
| وێبگە | http://www.ammancity.gov.jo |
| وەسفی ئاڵا | flag of Amman |
| ئابووری بابەت | economy of Amman |
| کۆدی تەلەفۆن | 6 |
عەممان پایتەخت و گەورەترین شاری وڵاتی ئوردنە. مەڵبەندی کەلتووری و ڕامیاری ئەم ناوچەیەیە و یەکێکە لە شارە ھەرە کۆنەکانی جیھان. ژمارەی دانیشتووانی لە ساڵی ٢٠٢٥ گەیشتە ٦،٤٠٣،٦٦٦ کەس بووە.[١]
ڕەگناسی
[دەستکاری]عەممان ناوەکەی لە گەلی کۆنی عەمموونییەکانەوە وەرگرتووە، کە شارەکە لە سەدەی ١٣ی پێش زایینەوە پایتەختیان بووە. عەمموونییەکان ناویان نابوو «ڕەبەت عەممان» (𐤓𐤁𐤕 𐤏𐤌𐤍)، بە جۆرێک زاراوەی «ڕەبەت» بە واتای «پایتەخت» یان «شوێنی نیشتەجێبوونی پاشا» دەھات. لە پەرتووکی پیرۆزی عیبرانیدا، شارۆچکەکە بە Rabbaṯ Bənē ʿAmmōn (רַבַּת בְּנֵי עַמּוֹן) یان تەنھا Rabbā (رַבָּה) ئاماژەی پێ کراوە،[٢] و لە وەرگێڕانە ئینگلیزییەکاندا وەک «ڕەبەی عەمموونییەکان»، «ڕەبەی کوڕانی عەممان»، یان «ڕەبەت عەممان» دەردەکەوێت. پتۆلێمی دووەم فیلادێلفۆس، فەرمانڕەوای مەقدۆنیی شانشینی پتۆلێمی کە لە ٢٨٣–٢٤٦ی پێش زایین فەرمانڕەوایی کردووە، دوای داگیرکردنی شارەکە، ناوی شارەکەی گۆڕی بۆ فیلادێلفیا (بە یۆنانیی کۆن: Φιλαδέλφεια)؛ بە واتای وشەیی: «خۆشەویستیی برایانە»)، لەسەر ناوی خۆی.[٣] تا سەردەمی ئیسلامی، خیلافەتی ڕاشدین ناوە سامییە کۆنەکەی بۆ گەڕاندەوە و لە سەدەی ٧ی زایینیدا بە عەممان ناوی برد.[٤]
جوگرافیا
[دەستکاری]عەممان لەسەر تەپۆڵکەی کەناری ڕۆژھەڵات ھەڵکەوتووە، کە ناوچەیەکی بەرزە و بە سێ وادی سەرەکیدا تێدەپەڕێت.[٥] لە بنەڕەتدا، شارەکە لەسەر حەوت گرد دروست کرابوو.[٦] بەرز و نزمییەکانی عەممان بە کێوەکانی دەناسرێتەوە.[٧] گرنگترین ناوچەکانی شارەکە بەناوی ئەو گرد یان کێوانەوە ناونراون کە لەسەری ھەڵکەوتوون.[٨] بەرزیی ناوچەکە لە نێوان ٧٠٠ بۆ ١٬١٠٠ m (٢٬٣٠٠ بۆ ٣٬٦٠٠ پێ) دایە.[٩] ئەلسەڵت و ئەلزەرقا دەکەونە باکووری ڕۆژاوا و باکووری ڕۆژھەڵات، مادەبا دەکەوێتە ڕۆژاوا، و ئەلکەرەک و مەعان دەکەونە باشووری ڕۆژاوا و باشووری ڕۆژھەڵاتی عەممان. یەکێک لە تەنھا کانییە ماوەکانی عەممان ئێستا ئاوی ڕووباری زەرقا دابین دەکات.[١٠] ئەو دارانەی لە عەمماندا دەدۆزرێنەوە بریتین لە سنەوبەری حەلەب، سەرووی دەریای ناوەڕاست و عەرعەری فینیقی.[١١]
کەشوھەوا
[دەستکاری]عەممان خاوەنی ئاووھەوای دەریای ناوەڕاستی ھاوینە-گەرمە (پۆلێنکردنی کوپێن: Csa) لە گەڕەکە ڕۆژئاوایی و باکوورییەکانیدا، لە کاتێکدا گەڕەکە ڕۆژھەڵاتی و باشوورییەکانی ئاووھەوای نیمچە وشکیان ھەیە (کوپێن: BSh/BSk).
وەرزی ھاوین لە عەممان بە ڕادەیەکی مامناوەند درێژە، بە گەرمییەکی سووک و شنەبای فێنک دەناسرێتەوە. بەڵام، لەوانەیە شەپۆلی گەرمای ناوبەناو لەم ماوەیەدا ڕووبدات. بەھار کورتە بەڵام گەرمە، پلەکانی گەرما دەگاتە ٢٨ پلەی سەدی (٨٢ پلەی فەھرەنھایت). ئەم وەرزە بەزۆری لە نێوان نیسان و ئایاردا دەست پێ دەکات و نزیکەی مانگێک دەخایەنێت. زستان بەزۆری لە دەوروبەری کۆتایی تشرینی دووەمەوە دەست پێ دەکات و تا سەرەتای یان ناوەڕاستی ئازار بەردەوام دەبێت. لە وەرزی زستاندا، پلەکانی گەرما بەزۆری لە دەوروبەری ١٧ پلەی سەدی (٦٣ پلەی فەھرەنھایت) یان کەمتر دەبن، و بەفربارینی ناوبەناو ساڵێک جارێک یان دوو جار ڕوودەدات.
تێکڕای بارانبارینی ساڵانە لە عەممان نزیکەی ٣٨٥ ملم (١٥ ئینج)ە، لەگەڵ جیاوازییەکی زۆر لە نێوان ناوچە جیاوازەکانی شارەکەدا. ناوچە ڕۆژئاوایییەکان زیاتر لە ٥٠٠ ملم (٢٠ ئینج) بارانیان لێ دەبارێت، لە کاتێکدا ناوچە ڕۆژھەڵاتییەکان کەمتر لە ٢٥٠ ملم (١٠ ئینج) وەردەگرن. بارانبارین بە پلەی یەکەم لە نێوان تشرینی دووەم و نیساندا ڕوودەدات، و وشکەساڵی خولیی شتێکی دەگمەن نییە.
عەممان لە نزیکەی ١٢٠ ڕۆژی ھەر ساڵێکدا تەمێکی چڕ بەخۆیەوە دەبینێت. بارودۆخی کەشوھەوای ھەمەجۆری شارەکە بە توندی لەژێر کاریگەریی جیاوازیی بەرزیدایە. لەکاتێکدا لەوانەیە بەفر لە ناوچە بەرزەکانی ڕۆژاوا و باکووری عەمماندا کۆببێتەوە (کە تێکڕای بەرزییان ١٠٠٠ مەتر یان ٣٣٠٠ پێیە لە ئاستی دەریاوە)، ناوەندی شارەکە (لە بەرزیی ٧٠٠ مەتر یان ٢٣٠٠ پێ) لەوانەیە لە ھەمان کاتدا بارانبارینی ھەبێت. ئەم گۆڕانکارییە لە بەرزی دەبێتە ھۆی دروستبوونی مایکرۆ-کەشوھەوای جیاواز لە ناو عەمماندا، کە ھەر ناوچەیەک شێوازی کەشوھەوای تایبەت بە خۆی ھەیە.
| زانیاریی کەشوھەوا بۆ «ڕۆژھەڵاتی عەممان، فڕۆکەخانەی شارستانیی عەممان، بەرزی: ٧٧٩ مەتر یان ٢٥٥٥ پێ ١٩٨٩–٢٠١٨» | |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| مانگی زایینی | ١ | ٢ | ٣ | ٤ | ٥ | ٦ | ٧ | ٨ | ٩ | ١٠ | ١١ | ١٢ | ساڵ |
| بەرزترین پلەی تۆمارکراو | ٢٣٫٠ (٧٣) |
٢٧٫٣ (٨١) |
٣٢٫٦ (٩١) |
٣٧٫٠ (٩٩) |
٣٨٫٧ (١٠٢) |
٤٠٫٨ (١٠٥) |
٤٣٫٥ (١١٠) |
٤٣٫٧ (١١١) |
٤٠٫٠ (١٠٤) |
٣٧٫٦ (١٠٠) |
٣١٫٠ (٨٨) |
٢٧٫٥ (٨٢) |
٤٣٫٧ (١١١) |
| نێونجی بەرزترین پلە | ١٢٫٦ (٥٥) |
١٤٫٢ (٥٨) |
١٨٫١ (٦٥) |
٢٣٫٦ (٧٤) |
٢٨٫١ (٨٣) |
٣١٫١ (٨٨) |
٣٢٫٧ (٩١) |
٣٢٫٨ (٩١) |
٣٠٫٩ (٨٨) |
٢٧٫٢ (٨١) |
٢٠٫٣ (٦٩) |
١٤٫٨ (٥٩) |
٢٣٫٩ (٧٤٫٦٦) |
| نێونجی ڕۆژانە | ٨٫٥ (٤٧) |
٩٫٤ (٤٩) |
١٢٫٤ (٥٤) |
١٧٫١ (٦٣) |
٢١٫٤ (٧١) |
٢٤٫٦ (٧٦) |
٢٦٫٥ (٨٠) |
٢٦٫٦ (٨٠) |
٢٤٫٦ (٧٦) |
٢١٫٠ (٧٠) |
١٥٫٠ (٥٩) |
١٠٫٢ (٥٠) |
١٨٫١١ (٦٤٫٦) |
| نێونجی کەمترین پلە | ٤٫٢ (٤٠) |
٥٫٠ (٤١) |
٧٫٦ (٤٦) |
١١٫٢ (٥٢) |
١٥٫١ (٥٩) |
١٨٫٥ (٦٥) |
٢٠٫٨ (٦٩) |
٢٠٫٦ (٦٩) |
١٨٫٥ (٦٥) |
١٥٫٤ (٦٠) |
١٠٫١ (٥٠) |
٥٫٩ (٤٣) |
١٢٫٧ (٥٤٫٥) |
| کەمترین پلەی تۆمارکراو | −٤٫٥ (٢٤) |
−٤٫٤ (٢٤) |
−٣٫٠ (٢٧) |
−٣٫٠ (٢٧) |
٣٫٩ (٣٩) |
٨٫٩ (٤٨) |
١١٫٠ (٥٢) |
١١٫٠ (٥٢) |
١٠٫٠ (٥٠) |
٥٫٠ (٤١) |
٠٫٠ (٣٢) |
−٢٫٦ (٢٧) |
−٤٫٥ (٢٤) |
| نێونجی بارین میلیمەتر | ٦٠٫٦ (٢٫٣٩) |
٥٧٫٩ (٢٫٢٨) |
٣٠٫٥ (١٫٢) |
٨٫٢ (٠٫٣٢) |
٣٫٠ (٠٫١٢) |
٠٫١ (٠) |
٠٫٠ (٠) |
٠٫٠ (٠) |
٠٫١ (٠) |
٥٫٤ (٠٫٢١) |
٢٠٫٧ (٠٫٨١) |
٤٦٫٧ (١٫٨٤) |
٢٣٨٫٥ (٩٫٣٩) |
| نێونجی ژمارەی ڕۆژەکانی بارین | ١١٫٠ | ١٠٫٩ | ٨٫٠ | ٤٫٠ | ١٫٦ | ٠٫١ | ٠٫٠ | ٠٫٠ | ٠٫١ | ٢٫٣ | ٥٫٣ | ٨٫٤ | ٥١٫٧ |
| نێونجی شێی ڕێژەیی (٪) | ٧١٫٦ | ٦٨٫٤ | ٥٩٫٥ | ٤٩٫٤ | ٤٣٫٤ | ٤٤٫٣ | ٤٦٫٨ | ٥٠٫٩ | ٥٢٫٢ | ٥٢٫٩ | ٥٨٫٥ | ٦٦٫٨ | ٥٥٫٣٩ |
| نێونجی مانگانەی سەعاتەکانی ھەتاوی بوون | ١٧٩٫٨ | ١٨٢٫٠ | ٢٢٦٫٣ | ٢٦٦٫٦ | ٣٢٨٫٦ | ٣٦٩٫٠ | ٣٨٧٫٥ | ٣٦٥٫٨ | ٣١٢٫٠ | ٢٧٥٫٩ | ٢٢٥٫٠ | ١٧٩٫٨ | ٣٬٢٨٩٫٧ |
| سەرچاوەی یەکەم: Jordan Meteorological Department[١٢] | |||||||||||||
| سەرچاوەی دووەم: NOAA (sun 1961–1990),[١٣] Pogoda.ru.net (records),[١٤] Weather.Directory[١٥] | |||||||||||||
| زانیاریی کەشوھەوا بۆ «ڕۆژئاوای عەممان، زانکۆی ئوردن، بەرزی: ١٠٠٠ مەتر یان ٣٢٨٠ پێ» | |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| مانگی زایینی | ١ | ٢ | ٣ | ٤ | ٥ | ٦ | ٧ | ٨ | ٩ | ١٠ | ١١ | ١٢ | ساڵ |
| نێونجی بەرزترین پلە | ١١٫٣ (٥٢) |
١٢٫٥ (٥٥) |
١٦٫٢ (٦١) |
٢١٫٩ (٧١) |
٢٦٫٥ (٨٠) |
٢٩٫٥ (٨٥) |
٣١٫١ (٨٨) |
٣١٫٣ (٨٨) |
٢٩٫٤ (٨٥) |
٢٥٫٤ (٧٨) |
١٨٫٧ (٦٦) |
١٣٫٢ (٥٦) |
٢١٫٥ (٧٠٫٧) |
| نێونجی ڕۆژانە | ٧٫١ (٤٥) |
٨٫٠ (٤٦) |
١١٫٠ (٥٢) |
١٥٫٧ (٦٠) |
٢٠٫٠ (٦٨) |
٢٣٫٢ (٧٤) |
٢٥٫١ (٧٧) |
٢٥٫٢ (٧٧) |
٢٣٫٢ (٧٤) |
١٩٫٦ (٦٧) |
١٣٫٦ (٥٦) |
٨٫٨ (٤٨) |
١٦٫٧١ (٦٢) |
| نێونجی کەمترین پلە | ٢٫٨ (٣٧) |
٣٫٤ (٣٨) |
٥٫٨ (٤٢) |
٩٫٥ (٤٩) |
١٣٫٤ (٥٦) |
١٦٫٩ (٦٢) |
١٩٫١ (٦٦) |
١٩٫٠ (٦٦) |
١٦٫٩ (٦٢) |
١٣٫٧ (٥٧) |
٨٫٤ (٤٧) |
٤٫٤ (٤٠) |
١٠٫٥ (٥٠٫٩) |
| نێونجی بارین میلیمەتر | ١٣٠٫٠ (٥٫١٢) |
١٣٤٫٤ (٥٫٢٩) |
٧٣٫٠ (٢٫٨٧) |
١٥٫٢ (٠٫٦) |
٦٫٩ (٠٫٢٧) |
٠٫٠ (٠) |
٠٫٠ (٠) |
٠٫٠ (٠) |
٠٫٢ (٠٫٠١) |
١٥٫٢ (٠٫٦) |
٥٠٫٧ (٢) |
٩٩٫١ (٣٫٩) |
٥٢٥٫٠ (٢٠٫٦٧) |
| سەرچاوەی یەکەم: | |||||||||||||
| سەرچاوەی دووەم: NOAA (sun 1961–1990),[١٣] Pogoda.ru.net (records)[١٤] | |||||||||||||
| کانوونی دووەم | شوبات | ئادار | نیسان | ئایار | حوزەیران | تەممووز | ئاب | ئەیلوول | تشرینی یەکەم | تشرینی دووەم | کانوونی یەکەم | ساڵ |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 3 | 5 | 7 | 9 | 10 | 12 | 12 | 11 | 9 | 6 | 4 | 3 | 7.5 |
حکوومەتی خۆجێی
[دەستکاری]عەممان لەلایەن ئەنجومەنێکی شاری ٤١ ئەندامییەوە بەڕێوە دەبرێت کە ڕاستەوخۆ بۆ ماوەی چوار ساڵ ھەڵدەبژێردرێن. ھەموو ھاووڵاتییانی ئوردنی سەرووی ١٨ ساڵ مافی دەنگدانیان لە ھەڵبژاردنە شارەوانییەکاندا ھەیە. بەڵام سەرۆکی شارەوانی لەلایەن پاشاوە دادەنرێت نەک لە ڕێگەی ھەڵبژاردنەوە.[٤] لە ساڵی ١٩٠٩دا ئەنجومەنێکی شار لە عەممان لەلایەن ئیسماعیل بابووقی چەرکەسییەوە دامەزرا کە بوو بە یەکەمین سەرۆکی شارەوانیی پایتەخت، و لە ساڵی ١٩١٤دا یەکەمین ناوەندی ناوچەی شاری عەممان دامەزرا.[١٧]
شارەوانیی عەممانی گەورە (GAM) لە ڕێگەی چەندین دەستپێشخەرییەوە وەبەرھێنان دەکات بۆ ئەوەی شارەکە بکاتە شوێنێکی باشتر. «عەممانی سەوز ٢٠٢٠» لە ساڵی ٢٠١٤دا دەستی پێ کرد، بە ئامانجی گۆڕینی شارەکە بۆ مێترۆپۆلیسێکی سەوز تا ساڵی ٢٠٢٠. بەپێی ئامارە فەرمییەکان، تەنھا ٢.٥٪ی عەممان کایەی سەوزە.[١٨] لە ساڵی ٢٠١٥دا شارەوانیی عەممانی گەورە و زەین ئوردن دەستیان کرد بە کارپێکردنی خزمەتگوزارییەکانی وای-فای بە بێ بەرانبەر لە ١٥ شوێندا، لەوانە شەقامی وەکالات، شەقامی ڕەینبۆ، ساحەی ھاشمی، کۆمەڵگەی ڕۆشنبیریی ئەشرەفییە، ناوەندی ڕۆشنبیریی زاھا، ناوەندی ڕۆشنبیریی ئەلحوسێن، پارکە گشتییەکانی ئەلحوسێن و چەندانی تر.[١٩]
دابەشکاریی کارگێڕی
[دەستکاری]ئوردن بۆ دوازدە دابەشکاریی کارگێڕی دابەش کراوە، کە ھەریەکەیان پێی دەوترێت پارێزگا. پارێزگای عەممان بۆ نۆ قەزا دابەش دەبێت، کە پێنجیان بۆ ناحیە دابەش دەبن. شارەوانیی عەممانی گەورە ٢٢ ناوچەی ھەیە کە زیاتر بۆ گەڕەکەکان دابەش دەبن.[٢٠]
شارەکە وەک شارەوانیی عەممانی گەورە بەڕێوە دەبرێت و ٢٢ ناوچە دەگرێتەوە کە بریتین لە:[٢١][٢٢]
| ژمارە | ناوچە | ڕووبەر (کم٢) | دانیشتووان (٢٠١٥) | ژمارە | ناوچە | ڕووبەر (کم٢) | دانیشتووان (٢٠١٥) |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ١ | ئەلمەدینە | ٣.١ | ٣٤,٩٨٨ | ١٢ | خربەت ئەلسووق | ٠.٥ | ١٨٦,١٥٨ |
| ٢ | بەسمان | ١٣.٤ | ٣٧٣,٩٨١ | ١٣ | ئەلموقابەلەین | ٢٣ | ٩٩,٧٣٨ |
| ٣ | مەرکا | ٢٣ | ١٤٨,١٠٠ | ١٤ | وادی ئەلسیر | ٨٠ | ٢٤١,٨٣٠ |
| ٤ | ئەلنەسر | ٢٨.٤ | ٢٥٨,٨٢٩ | ١٥ | بەدر ئەلجەدیدە | ١٩ | ١٧,٨٩١ |
| ٥ | ئەلیەرمووک | ٥.٥ | ١٨٠,٧٧٣ | ١٦ | سووەیلەح | ٢٠ | ١٥١,٠١٦ |
| ٦ | ڕەئس ئەلعەین | ٦.٨ | ١٣٨,٠٢٤ | ١٧ | تلاع ئەلعەلی | ١٩.٨ | ٢٥١,٠٠٠ |
| ٧ | بەدر | ١٠.١ | ٢٢٩,٣٠٨ | ١٨ | جوبەیھە | ٢٥.٩ | ١٩٧,١٦٠ |
| ٨ | زەھران | ١٣.٨ | ١٠٧,٥٢٩ | ١٩ | شەفا بەدران | ٤٥ | ٧٢,٣١٥ |
| ٩ | ئەلعەبدەلی | ١٥ | ١٦٥,٣٣٣ | ٢٠ | ئەبوو نەسیر | ٥٠ | ٧٢,٤٨٩ |
| ١٠ | تاریق | ٢٥ | ١٧٥,١٩٤ | ٢١ | ئوحود | ٢٥٠ | ٤٠,٠٠٠ |
| ١١ | قووەیسیمە | ٤٥.٩ | ٢٩٦,٧٦٣ | ٢٢ | مەرج ئەلحەمام | ٥٣ | ٨٢,٧٨٨ |
ئابووری
[دەستکاری]کەرتی بانکی
[دەستکاری]کەرتی بانکی یەکێکە لە بنەما سەرەکییەکانی ئابووریی ئوردن. سەرەڕای نائارامی و کێشە ئابوورییەکانی جیھانی عەرەبی کە بەھۆی ڕاپەڕینەکانی بەھاری عەرەبییەوە دروست بوو، کەرتی بانکیی ئوردن گەشەی خۆی لە ساڵی ٢٠١٤دا پاراست. ئەم کەرتە لە ٢٥ بانک پێکھاتووە، کە ١٥یان لە بۆرسەی عەممان تۆمار کراون. عەممان بنکەی سەرەکیی بانکی عەرەبی نێونەتەوەیییە، کە یەکێکە لە گەورەترین دامەزراوە دارایییەکان لە ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست، و لە ڕێگەی زیاتر لە ٦٠٠ لقەوە لە ٣٠ وڵاتی پێنج کیشوەردا خزمەت بە کڕیاران دەکات. بانکی عەرەبی ٢٨٪ی بۆرسەی عەممان پێکدەھێنێت و بەرزترین دامەزراوەیە لە ڕووی سەرمایەی بازاڕەوە لە بۆرسەکەدا.[٢٣]
گەشتیاری
[دەستکاری]عەممان چوارەمین شاری عەرەبییە کە زۆرترین سەردانی دەکرێت و نۆیەمین شارە کە زۆرترین خەرجیی گەشتیارانی نێونەتەوەیی تێدا دەکرێت. نزیکەی ١.٨ ملیۆن گەشتیار لە ساڵی ٢٠١١دا سەردانی عەممانییان کردووە و زیاتر لە ١.٣ ملیار دۆلاریان لە شارەکەدا خەرج کردووە.[٢٤] فراوانکردنی فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی شاژنە عالیا نموونەیەکە لە وەبەرھێنانی زۆری شارەوانیی عەممانی گەورە لە ژێرخانی شارەکەدا. دروستکردنی سیستمێکی گواستنەوەی گشتی و ھێڵێکی ئاسنی نیشتمانی لەم دواییانەدا، و فراوانکردنی ڕێگەوبانەکان، بە ئامانجی کەمکردنەوەی جەنجاڵی ھاتوچۆیە کە بەھۆی ملیۆنان سەردانکەری ساڵانەی شارەکەوە دروست دەبێت.[٢٥]
عەممان، و بە گشتی ئوردن، ناوەندی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاستە بۆ گەشتیاریی پزیشکی. ئوردن زۆرترین گەشتیاری پزیشکی لە ناوچەکەدا وەردەگرێت و لە پلەی پێنجەمدایە لە جیھاندا. عەممان ساڵانە ٢٥٠,٠٠٠ نەخۆشی بیانی وەردەگرێت و ساڵانە زیاتر لە ١ ملیار دۆلاری دەست دەکەوێت.[٢٦]
کار
[دەستکاری]عەممان خۆی وەک ناوەندێکی کار دەناسێنێت. ئاسۆی شارەکە بەھۆی دەرکەوتنی پڕۆژە نوێیەکانەوە بەردەوام دەگۆڕێت. بەشێکی بەرچاو لە کارەکان دوای جەنگی عێراق لە ساڵی ٢٠٠٣ بەرەو عەممان چوون. فڕۆکەخانەی سەرەکیی ئوردن، فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی شاژنە عالیا، دەکەوێتە باشووری عەممان و ناوەندی ھێڵی ئاسمانی نیشتمانیی وڵاتەکەیە ڕۆیاڵ جۆردانیان، کە ھێڵێکی ئاسمانی سەرەکییە لە ناوچەکەدا.[٢٧] بارەگای سەرەکیی ھێڵە ئاسمانییەکە لە ناحیەی زەھرانە. دەستەی گرووپی ڕووبیکۆن و مەکتووب، دوو کۆمپانیای گەورەی ناوچەیی تەکنەلۆژیای زانیارین و بنکەکەیان لە عەممانە، لەگەڵ کۆمپانیا نێونەتەوەیییە گەورەکانی وەک کۆمپانیای دەرمانسازیی حیکمە، یەکێک لە گەورەترین کۆمپانیاکانی دەرمان لە ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست، و ئارامێکس، گەورەترین کۆمپانیای گواستنەوە و لۆجیستیک لە ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست.[٢٨][٢٩]
لە ڕاپۆرتێکی کۆمپانیای ڕاوێژکاری دونیا فرۆنتێرد، عەممان لەگەڵ دەوحە، قەتەر و دوبەی، میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان، ناوەندە پەسەندکراوەکانن بۆ کۆمپانیا فرەنەتەوەیییەکان کە لە ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست و باکووری ئەفریقادا کار دەکەن.[٣٠] لە گۆڤاری «ئێف دی ئای»دا، عەممان وەک ئەو شارەی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست ھەڵبژێردرا کە زۆرترین توانای ھەیە ببێتە پێشەنگ لە وەبەرھێنانی ڕاستەوخۆی بیانی لە ناوچەکەدا.[٢٨] جگە لەوەش، چەندین بانکی وەبەرھێنانی گەورەی جیھان نووسینگەیان لە عەمماندا ھەیە، لەوانە ستاندارد چارتەرد، سۆسیێتێ جێنێراڵ و سیتی بانک.[٣١]
بابەتی پەیوەندیدار
[دەستکاری]سەرچاوەکان
[دەستکاری]- ↑ https://www.worldometers.info/world-population/jordan-population/
- ↑ «BDB, רַבָּה 1». www.sefaria.org.
- ↑ «MISDAR». mansaf.org. لە ٢٣ی ئەیلوولی ٢٠١٥ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠١٥ ھێنراوە.
- 1 2 «About GAM => History». Greater Amman Municipality. لە ڕەسەنەکە لە ٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥ ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠١٥ ھێنراوە.
- ↑ Ham، Anthony؛ Greenway، Paul (٢٠٠٣). Jordan. Lonely Planet. لاپەڕە ١٩. ژپنک ٩٧٨-١-٧٤٠٥٩-١٦٥-٢. لە ١٣ی تەممووزی ٢٠٢١ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٥ ھێنراوە.
- ↑ Donagan، Zechariah (٢٠٠٩). Mountains Before the Temple. Xulon Press. لاپەڕە ٢٣٦. ژپنک ٩٧٨-١-٦١٥٧٩-٥٣٠-٧. لە ٢٩ی ئایاری ٢٠١٦ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٥ ھێنراوە.
- ↑ Bou، Jean (٢٠٠٩). Light Horse: A History of Australia's Mounted Arm. Cambridge University Press. لاپەڕە ١٥٩. ژپنک ٩٧٨-١-١٠٧-٢٧٦٣٠-٧. لە ٨ی ئایاری ٢٠١٦ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٥ ھێنراوە.
- ↑ «About Jordan». Cityscape. لە ڕەسەنەکە لە ٢٣ی ئەیلوولی ٢٠١٥ ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٣ی ئەیلوولی ٢٠١٥ ھێنراوە.
- ↑ «ارتفاعات مناطق عمان الكبرى عن سطح البحر – ارتفاع محافظات المملكة الاردنية عن سطح البحر». Aswaq Amman (بە عەرەبی). لە ڕەسەنەکە لە ٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦ ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٥ ھێنراوە.
- ↑ «Jordan Basim-Geography, population and climate». Food and Agricultural Organization of the United Nations. FAO. ٢٠٠٩. لە ٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٥ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٥ ھێنراوە.
- ↑ Cordova, Carlos E. (٢٠٠٧). Millennial Landscape Change in Jordan: Geoarchaeology and Cultural Ecology. University of Arizona Press. لاپەڕە ٤٧–٥٥. ژپنک ٩٧٨-٠-٨١٦٥-٢٥٥٤-٦. لە ١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩ ھێنراوە.
- ↑ «Climate and Agricultural Information – Amman». Jordan Meteorological Department. لە ٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦ ھێنراوە.
- 1 2 «Amman Airport Climate Normals 1961–1990». National Oceanic and Atmospheric Administration. لە ڕەسەنەکە لە ١٢ی ئازاری ٢٠٢١ ئەرشیڤ کراوە. لە ١٨ی ئەیلوولی ٢٠١٥ ھێنراوە.
- 1 2 «Pogoda.ru.net (Weather and Climate-The Climate of Amman)» (بە ڕووسی). Weather and Climate. لە ٥ی ئازاری ٢٠١٦ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ١٨ی ئەیلوولی ٢٠١٥ ھێنراوە.
- ↑ «Amman Weather & Climate Guide». Weather.Directory. لە ٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ ھێنراوە.
- ↑ Average UV index Amman, Jordan 18 May 2020 لە وەیبەک مەشین ئەرشیڤ کراوە. – weather-atlas.com
- ↑ «GAM council». Greater Amman Municipality. لە ڕەسەنەکە لە ٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥ ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٣ی ئەیلوولی ٢٠١٥ ھێنراوە.
- ↑ «For a greener Amman». The Jordan Times. ٩ی ئەیلوولی ٢٠١٥. لە ٢٥ی ئەیلوولی ٢٠١٥ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٣ی ئەیلوولی ٢٠١٥ ھێنراوە.
- ↑ Freij، Muath (٢٥ی ئایاری ٢٠١٥). «Amman to have free Wi-Fi service in 15 selected locations». The Jordan Times. لە ٢٥ی ئەیلوولی ٢٠١٥ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٣ی ئەیلوولی ٢٠١٥ ھێنراوە.
- ↑ «نظام التقسيمات الادارية رقم(46)لسنة2000 وتعديلاته(1)». Ministry of Interiors Jordan (بە عەرەبی). moi.gov.jo. ٢٠٠٠. لە ڕەسەنەکە لە ٢٦ی ئەیلوولی ٢٠١٥ ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٥ی ئەیلوولی ٢٠١٥ ھێنراوە.
- ↑ «Greater Amman Municipality – GAM Interactive». Ammancity.gov.jo. لە ڕەسەنەکە لە ٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥ ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣ ھێنراوە.
- ↑ «The Population of the Kingdom by Administrative Divisions, According to the General Census of Population and Housing result 2015» (PDF). لە ڕەسەنەکە (PDF) لە ٥ی حوزەیرانی ٢٠١٦ ئەرشیڤ کراوە. لە ١٣ی ئایاری ٢٠١٦ ھێنراوە.
- ↑ «Jordan Banking Sector Brief» (PDF). لە ڕەسەنەکە (PDF) لە ٥ی ئازاری ٢٠١٦ ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٣ی ئەیلوولی ٢٠١٥ ھێنراوە.
- ↑ MasterCard Worldwide. «MasterCard Worldwide's Global Destination Cities Index». Slideshare.net. لە ڕەسەنەکە لە ١٨ی تەممووزی ٢٠١٢ ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢ ھێنراوە.
- ↑ Maslen، Richard (٢٧ی ئازاری ٢٠١٣). «New Terminal Opening Boosts Queen Alia Airport's Capacity». Routesonline. Manchester, United Kingdom: UBM Information Ltd. لە ٢٣ی نیسانی ٢٠١٤ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ٤ی شوباتی ٢٠١٤ ھێنراوە.
- ↑ «Jordan remains medical tourism hub despite regional unrest». The Jordan Times. ١٨ی ئازاری ٢٠١٢. لە ڕەسەنەکە لە ٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢ ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢ ھێنراوە.
- ↑ «Royal Jordanian was the first airline in the Middle East to order the 787 Dreamliner» (PDF). Boeing. لە ٤ی ئازاری ٢٠١٦ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە (PDF). لە ٣٠ی ئەیلوولی ٢٠١٥ ھێنراوە.
- 1 2 «Erbil Ranked 5th for Foreign Direct Investment». Iraq Business News. ١٦ی ئازاری ٢٠١١. لە ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢ ھێنراوە.
- ↑ Hussein Hachem (٢٤ی ئایاری ٢٠١١). «Aramex MEA: the Middle East's biggest courier firm – Lead Features – Business Management Middle East | GDS Publishing». Busmanagementme.com. لە ١٣ی ئایاری ٢٠١٢ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢ ھێنراوە.
- ↑ ھەڵەی ژێدەرەکان: تاگی نادروستی
<ref>؛ ھیچ دەقێک بۆ ژێدەری "dunia" نەدراوە - ↑ «Courier Companies of the World». PRLog. ١٨ی ئابی ٢٠٠٩. لە ٢٣ی تەممووزی ٢٠١٣ لە ڕەسەنەکەوە ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢ ھێنراوە.
