نەغەدە

لە ویکیپیدیاوە، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد
باز بدە بۆ: ڕێدۆزی، گەڕان
نەغەدە
سندوس[١]
—  شار  —
نەغەدە لە ئێران ھەڵکەوتووە
نەغەدە
جێگەی لە ئێراندا
پۆتانەکان: 36°57′N 45°22′E / 36.95°N 45.367°E / 36.95; 45.367پۆتانەکان: 36°57′N 45°22′E / 36.95°N 45.367°E / 36.95; 45.367
وڵات  کوردستان
پارێزگا ئازەربایجانی ڕۆژئاوا
شارستان شارستانی نەغەدە
بەرزایی ١٬٣١٦ مەتر (٤٬٣١٨ فووت)
ژمارەی دانیشتووان (٢٠٠٦)
 • سەرجەم ٧٤٨٢١
زمان و ئایین
 • زمان کوردی (ناوەندیئازەربایجانی
 • ئایین سونی شافعی ، شیعە
کۆد(ەکانی) تەلەفۆن ٠٤٤٣٦٢٢

نەغەدە (دەشتی سندوس) دەکەوێتە پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا و لە باشووری گۆلی ورمێ، رۆژاوای میاندواو و مەھاباد، رۆژھەڵاتی شنۆ و باکووری پیرانشار ھەڵکەوتووە.

بۆشایی و کۆمەڵی نەغەدە[دەستکاری]

پانتایی شارستانی نەغدە تا ساڵی ١٩٧٨، ٢٠٠٠ کیلۆمەتری دووجا بوو و ٣ شاری: نەغەدە، شنۆ، محمەمەدیار لە بەر گرتبوو و لەو ناوچەیە ١٩١ گوندی تێدا بوو و بە پێی سەرژمێری ٢٠٠٦، ژمارەی دانیشتووانی ئەم شارستانە ١١٧.٨٣١ کەس بووە.

بەڵام لە کۆتایی ساڵی ١٩٧٨ شاری شنۆ جیا بووە. پانتایی ئێستای نەغەدە ١٠٥٠ کیلۆمەتر دووجا و ٢ شاری نەغەدە و محەمەدیار، ٤ بەخش و ٩٦ گووندە.

زمان و ئایین[دەستکاری]

لە ناو شارستانی نەغەدە خەڵک بە ٢ زمانی: کوردی و تورکی قسە دەکەن. زیاتری کورد زمانەکان لە ناو گوندەکان ئەژین . لە نەغەدە ھەموو موسڵمانن و دوو ئایینی :سونی (شافعی) و شیعە ھەیە.

جەژنەکان[دەستکاری]

لە جەژنە کانی ئەو ناوچەیە دەتوانین ١- جەژنی مەولوودی پێغەمبەر ٢- جەژنی قوربان ٣- جەژنی رەمەزان ٤- جەژنی نەورۆز ٥-چوارشەنبەسوری ٦- سێزدەبەدەر و... نێو ببەین.

ناوداران[دەستکاری]

محەمەد ئەوراز (شاخەوان) مولوود بایزیدی (کاڕاتەباز) خالەمین (شاعیر)

شیاوی دیتن[دەستکاری]

سووڵتان یاقوب ، حەوت کانی ، شیخ مارف ، تەپەی حەسەنلوو ، پردی مەمێند


سەرچاوەکان[دەستکاری]