قەڵادزێ

لە ویکیپیدیاوە، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد
باز بدە بۆ: ڕێدۆزی، گەڕان
قەڵادزێ
قەڵادزە، نامرێ
قلعةدزة ,Qala daza
—  شار  —
قەڵادزێ لە ھەرێمی کوردستان ھەڵکەوتووە
قەڵادزێ
پۆتانەکان: ٣٦°١١′٠٠″N ٤٥°٠٧′٤٠″E / ٣٦.١٨٣٣٣°N ٤٥.١٢٧٧٨°E / 36.18333; 45.12778پۆتانەکان: ٣٦°١١′٠٠″N ٤٥°٠٧′٤٠″E / ٣٦.١٨٣٣٣°N ٤٥.١٢٧٧٨°E / 36.18333; 45.12778
وڵات کوردستان
پارێزگا سلێمانی
ئیدارەی سەربەخۆ ئیدارەی ڕاپەڕین
ژمارەی دانیشتووان (٢٠٠٧)
 • سەرجەم ١٢٠٫٩٣٦

شاری قەڵادزێ ناوەندی قەزای پشدەرە، سەر بە پارێزگای سلێمانییە و نزیکە ١٣٤ کیلۆمەتر لێییەوە دوورە. لە ڕۆژھەڵاتییەوە سەردەشتە، لە ڕۆژئاواشەوە ڕانیە، لە باکوورەوە ناحیەی قەسرێی قەزای چۆمانەوە و لە باشوورەوە ناحیەی بنگردە و ناوچەی مەرگە و قەزای ماوەتە. قەڵادزێ (ناوچەی پشدەر) بە ناوچەیەکی دڵرفێن و خۆش ناسراوەو چەندین سەیرانگاو ھاوینە ھەواری لێیە وەکو سەیرانگاکانی گردئەستێرەو شێخ ڕیشوان و شێخ فەرخ و جۆلانان ھاوینە ھەوارەکانی قەندیل و زێی خاس.

قەڵادزێ شوێنێکی ستراتیژی بووە لەڕووی جوگرافییەوەو شوێنی حەوانەوەی پێشمەرگە بووە ھەر بۆیەش نازناوی لانکەی شۆڕشی پێبەخشراوە، وەھەروەھا خەڵکی قەڵادزێ ھەمیشە میوان دۆست بوون و دەرگایان ئاواڵە بووە بۆ میوانەکانیان، بەڵام خەڵکی قەڵادزێ ھەمیشە شان بەشانی پێشمەرگە دژ بەڕژێمی بەعس شەڕیان کردوە

ئەم شارە لە ڕێڕەوی دامەزراندن و پەرەسەندن و پێدا چەسپاندنی خۆیدا لە کۆڕی شارستانێتی و پێشڕەویدا کۆمەڵێکی زۆر لە نووسەر و شاعیری باشی تێدا ھەڵکەوتووە وەکو (کۆساری، حەمید قەڵادزێی، ئازا کەریم، ھەرێم حەسەن، سوارە قەڵادزێی)

مێژوو[دەستکاری]

قەڵادزێ لەساڵی ١٩٤٨دەبێت بەقەزا، لە ٢٤ی نیسانی ١٩٧٤دا لە لایەن ڕژێمی بەعسەوە بۆردومان دەکرێ، کەزانکۆی سلێمانی ئەوکات بۆ قەڵادزێ گوێزرابوەوە بووە ھۆی شەھید کردنی چەند خوێندکارێکی زانکۆو ھاوڵتیانی ئەو شارە، لە ٢٤ی نیسانی ١٩٨٢ بۆ یەکەم جار لە کوردستاندا دانیشتوانی شارەکە ڕادەپەڕن دژ بە حکومەتی ئەو کات، لە ساڵی ١٩٨٩ دانیشتوانی پشدەر ڕادەگوێزرێن بۆ ئۆردوگاکانی بازیان و خەبات و ھتد.

شوێنە مێژوویەکان

قەڵای قەڵادزێ، مەزارگەی فەقێ ئەحمەدی دارەشمانە، شێخ فەرخ


ئاو و ھەوا[دەستکاری]

ئاو و ھەوای ناوچەی پشدەر بە زۆری لە ئاو و ھەوای ناوچەی دەریای ناوەڕاست ئەچێت تەنیا. پلەی گەرمای ھاوین ئەگاتە (٣٩) پلەی سەدی ە. ئەمە بە شێوەیەکی گشتییە بەڵام ھەندێک ساڵ بەرزترین پلەی گەرما لە ھاوین دا سنووری (٤٥) پلەی سەدیش دەبەزێنێت.

ناحیەکانی قەزای پشدەر[دەستکاری]

ناحیەکان

١- ناوەندی

٢- سەنگەسەر

٣- ژاراوە

٤-ھێرۆ

٥-ئیسێوە

٦-ھەڵشۆ

قەزای پشدەر لە ٢٨٤ گوند پێکدێت.