کوردایەتی

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
باز بدە بۆ: ڕێدۆزی، گەڕان
ئاڵای کوردستان
چەڤەنگی کوردایەتی
نەخشەی کوردستان دیاریکراو لەلایەن CIA ی ئەمریکی ساڵی ١٩٩٢

کوردایەتی یان ناسیۆنالیزمی کوردیی ئایدیۆلۆجیای نەتەوایەتیی کوردییە. ئەم ئایدیۆلۆجیایە ھەوڵ دەدات بۆ بەدیھاتنی مافەکانی نەتەوەی کورد و پاراستنی زمان و کولتوری کوردی. بڕێک لە کوردەکان پێیان وایە کە کورد تەنیا لە ڕێگای پێکھاتنی وڵاتێکی سەربەخۆی کوردییەوە بە مافەکانی دەگات. کورد بەھۆی نیشتەجێ بوون لە ڕۆژھەڵاتی ناویندا کە ژمارەیەکی زۆر نەتەوە و کولتوری جیاوازی تێدا لە مێژەوە تووشی کێشە و پێشێلبوونی مافەکانی بووە.

ھەوڵەکان بۆ پێکھێنانی وڵاتێکی سەربەخۆی کوردی[دەستکاریی سەرچاوە]

گرنگترین ھەوڵەکانی کورد لە ھەر چوار پارچەی کوردستان و شۆڕشەکان:

ناکۆکییەکانی ناوخۆی کورد[دەستکاریی سەرچاوە]

شەڕی براکوژی[دەستکاریی سەرچاوە]

دوو ئیدارەیی دوای شەڕی ناوخۆ ، بەشی پارتی دیموکرات و بەشی یەکێتیی نشتیمانی
OOjs UI icon article-ltr.svg وتاری سەرەکی: شەڕی براکوژی

شەڕێکی چەکداریی ناوخۆی ھەرێمی کوردستان بوو کە لە ساڵانی ١٩٩٤ تا ١٩٩٨ لە نێوان پارتی دیموکراتی کوردستان و یەکێتیی نیشتمانیی کوردستاندا ڕوویدا و بووە ھۆی دروستکردنی گورزێکی بەھێز لە نێوان کوردانی تەنھا بەشی ڕزگارکراوی کوردستاندا بە شەڕی براکوژی ناسراوە. بەھۆی رێکەوتننامەی ئاشتی واشنتۆن کە لە ١٧ی ئەیلوولی ١٩٩٨ بە ئامادەبوونی وەزیری دەرەوەی ئەوسای ئەمەریکا مادلین ئۆلبرایت لە نێوان جەلال تاڵەبانی و مەسعود بارزانی ئیمزاکرا، کۆتایی پێھات.[١]

ناکۆکییەکانی نێوان کورد و نەتەوەکانی دیکە[دەستکاریی سەرچاوە]

عەرەب[دەستکاریی سەرچاوە]

تورک[دەستکاریی سەرچاوە]

ئازەری[دەستکاریی سەرچاوە]

فارس[دەستکاریی سەرچاوە]

ئاسووری[دەستکاریی سەرچاوە]

تورکمان[دەستکاریی سەرچاوە]

ئەرمەنی[دەستکاریی سەرچاوە]

دانیشتوانی کورد[دەستکاریی سەرچاوە]

  • کوردانی تورکیا ١٠ تا ٢٠ ملیۆن [١]
  • کوردانی ئێران ٦ تا ٩ ملیۆن [٢]
  • کورانی عێراق ٥ تا ٦ ملیۆن [٣]
  • کوردانی سوریا ١ تا ٢ ملیۆن [٤]

پەراوێز[دەستکاریی سەرچاوە]