ئاڵا

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
Jump to navigation Jump to search
ئالای کوردستان
ئالای ویلایەتە یێک گرتوەکانی ئامریکا
ئاڵای ئوروپا
ئاڵای ئیتالیا
ئاڵای کاویانی

ئاڵا نیشانی پارت ، دەزگا یان وڵاتە، کە زۆرتر لەسەر پەڕۆ یان کاغەز بە شێوەیەکی ڕەنگی دروست دەکرێ. لە کۆندا ئاڵا نیشانەی یەک ڕێزی و جیا کردنەوە لە شەڕدا هەژمار دەکرا.

مێژوو[دەستکاری]

پێشوونەی کەڵک وەرگرتن لە ئاڵا لەناو گەل و ئێلەکاندا، چ لە کاتی شەڕ و چ لە کاتی خۆشی و ئاگر بەسدا، بۆ سەردەمێکی کۆن دەگەڕێتەوە. بەو شێوەیە کە لە بەڵگە مێژوویییەکان دەردەکەوێ، شارستانێتی جۆراوجۆر لە ڕۆژهەڵات و ڕۆژئاوای زەوی بە کاریان هێناوە، هەرچەندە بە شێوەیەکی ڕێک دیار نییە یەکەم جار کێ و لە چ کاتێکدا بە کاری هێناوە. جوان دیارە لەبەر وەی ئاڵا نیشانی یەک ڕێزی لەشکر بووە، یەکێ لە ئامانجەکانی دوژمن لەناو بردنی بەیداخدار و خستنە زەوی ئاڵا بۆ شکاندنی هەستی شەڕکەری لەشکری بەرانبەر بووە. لە زۆرێک لە شەڕەکاندا بەیداخداری (ئاڵا هەڵگری) یەکێ لە پۆستە هەرە گرنگەکان هەژمار کراوە، چما کە ئاڵا نیشانێ بۆ یەکبوون لە کردەوە و یەکێتی لە دروشمدا بووە؛ بەو شێوەیە کە کاتێ بەیداخدار نەماوە و ئاڵا بە زەویدا کەوتووە جۆرێ لە شکان و شڵەژان بۆ لەشکەرەکە هەژمارکراوە.

ئاڵای کاویانی[دەستکاری]

لەناو کورد ئاڵا بە ناوی ئاڵای (کاوە)ش ناسراو، ئەوەش بە هۆی ئەوەیە کە کاوەی ئاسنگەر لە کاتی شۆرشی خۆی دژ بە زوحاک پێش بەندەکەی خۆی کە لە چەرمێکی سوور دروست کرابوو بەسەر گۆپالێک وە کرد و شۆرشەکەی هەڵگیرساند، لەو کاتەوە ئاڵا بە ناوی ئاڵای کاویانیش ناسراوە، ناوی ئاڵای کاوەیی لە نوسراوە مێژوویییەکان و لە ئاست شەری عەرەب و ئێرانییەکاندا ئاماژەی پێ کراوە.