جەلال تاڵەبانی

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
(ڕەوانەکراوە لە مام جەلالەوە)
باز بدە بۆ: ڕێدۆزی، گەڕان
جەلال تاڵەبانی
لەدایکبوون جەلال حیسامەددین شوکروڵڵا تاڵەبانی
١٢ی تشرینی دووەمی ١٩٣٣
کلکان،[١]
سلێمانی
 کوردستان
 عێراق
مەرگ ٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ (٨٣ - ٨٤ ساڵ ژیاوە)
بەرلین، ئاڵمانیا
شوێنی گۆڕ دەباشان، سلێمانی
نەتەوە کورد
پەروەردە کۆلێژی یاسا
ساڵانی چالاکی ١٩٤٧ -۲۰۱۷
سەرناو سکرتێری گشتی یەکیتیی نیشتمانی کوردستان، سەرۆککۆماری عێراقی دوای سەدام
حیزبی سیاسی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان
ئایین ئیسلام،[٢]
ھاوسەر ھێرۆ ئیبراھیم ئەحمەد
منداڵەکان قوباد، پاڤێڵ و ئاڵا

جەلال تاڵەبانی (ئینگلیزی: Jalal Talabani، عەرەبی: جلال طالبانی) ناسراو بە مام جەلال (ماوەی ژیان:١٢ی تشرینی دووەمی ١٩٣٣ تاوەکوو ٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧)، سکرتێری گشتی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان و سەرۆک کۆماری پێشووی عێراقە. تاڵەبانی لە ٦ی نیسان دوای ھەڵبژاردنی لەلایەن کۆمەڵەی نیشتمانیی عێراقەوە لە ٢٠٠٥ پۆستی سەرۆک کۆماری عێراقی پێدرا و لە ٢٤ی تەممووزی ٢٠١٤ کۆتایی بە پۆستەکەی ھات و فوئاد مەعسووم ھاتە جێگەی، بەوەش بوو بە یەکەم سەرۆکی کورد لە مێژووی سیاسی عێراقدا کە پۆستی سەرۆکی وڵات لە ئەستۆ بگرێت، ھەروەھا یەکەم سەرۆک کۆماری ھەڵبژێردراوە لەلایەن ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق لە مێژووی دروستبوونی عێراقەوە لە بیستەکانی سەدەی ڕابردووەوە وە یەکەم سەرۆککۆماری عێراقە لەژێر دەستووری نوێی عێراق ھەڵبژێردرابێت.

دانیشتنی جەلال تاڵەبانی لەگەڵ باراک ئۆباما، لە بەغدای پایتەختی عێراق، ٢٠٠٩

سەرەتای ژیان[دەستکاری]

جەلال تاڵەبانی کوڕی حوسامەددین کوڕی نورەڵڵای تاڵەبانی، ڕێکەوتی ١٢ی تشرینی دووەمی ساڵی ١٩٣٣[٣] لە گوندی کلکانی بناری چیای کۆسرەت لەدایک بووە. سەرەتای منداڵی ھەر لەو گوندە دەبێ، پاشان کاتێک باوکی دەبێتە ڕێبەری تەکیەی تاڵەبانی لە کۆیە، بە ماڵەوە دەچنە ئەوێ و خوێندنی سەرەتایی لەو شارە تەواو دەکا. وە قۆناغی ئامادەییش لە کەرکوک و ھەولێر تەواو دەکات

جلال تاڵەبانی لە تازە لاوی بە پەیوەست بوون بە پارتی دیموکراتی کوردستان تێکەڵاوی کاری سیاسی دەبێ. لە مانگی شوباتی ساڵی ١٩٥٣ سەرپەرشتی سازدانی یەکەم کۆنگرەی یەکێتیی قوتابیانی کوردستان دەکات و ھەر لەم کۆنگرەیەدا بە سکرتێری گشتی ئەو ڕێکخراوەیە ھەڵدەبژێردرێ و ھەر لە ھەمان ساڵدا دەبێتە یەکێک لە دامەزرێنەرانی یەکێتیی لاوانی دیموکراتی کوردستان و ساڵانی ١٩٥٣-١٩٥٥ دەبێتە سکرتێری گشتی لاوان. لەساڵی ١٩٥٩، لە کۆلێژی یاسا لە بەغدا، خوێندنی باڵا تەواو دەکات.

خێزانی تاڵەبانی[دەستکاری]

تاڵەبانی لە گەڵ ھێرۆ ئیبراھیم ئەحمەد کچی ئیبراھیم ئەحمەد[٤] ژیانی ھاوسەرگیری پێکھێنا و دوو کوڕیان ھەیە بەناوی قوباد و پاڤێڵ کە پاڤێڵ کوڕە گەورەکەیانە[٥] وە قوباد تاڵەبانیش کەپێشتر لەناو سیاسەتی ھەرێمی کوردستان وەک نوێنەری ھەرێم لەئامریکابووە ئێستاش ئەنجوومەنی وەزیرانیش جێگیری سەرۆک وەزیرانە.

تەندرووستی تاڵەبانی[دەستکاری]

زۆر کات تەندروستی تاڵەبانی جێگیر نەبووە دوایین نەخۆشیشی لە ١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢ بوو کە دووچاری جەڵتەیێکی[٦] بوو وە لە چاودێریی توندا بوو لە بەغدا سەرئەنجام پاش ڕاپۆرتی جێگیربوونی تەندرووستی ناوبراو گەیەندرایە وڵاتی ئاڵمانیا[٧][٨]بەمەبەستی چارەسەری زۆرتر بەیاوەری دوکتۆر نەجمەدین کەریم[٩] لە ڕۆژی ١٩ی تەممووزی ٢٠١٤ دوای نزیکەی ١٩ مانگ مانەوە لە نەخۆشخانەکانی ئاڵمانیا جەلال تاڵەبانی لە ئاڵمانیاوە گەڕایەوە سلێمانی[١٠] و لە ماڵباتەکەی خۆی نیشتەجێبوو و لەدوای گەڕانەوەشی چەندین کەسایەتی سیاسیی باڵا لە ئاستی ھەرێم و عێراق ھاتنە پێشوازیکردنی.

کۆچی دوایی[دەستکاری]

لە ٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧، لە ئەڵمانیا، بە ھۆی نەخۆشییەوە کۆچی دوایی کرد.[١١][١٢] لەڕۆژی ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ واتە دوای سێ ڕۆژ لەکۆچی دواییکردنی تەرمی جەلال تاڵەبانی لەڕێگای فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی سلێمانی لە ئەڵمانیاوەگەڕێندرایەوە ھەرێمی کوردستان. تەرمەکەش لە گردی دەباشان بەخاکسپێردرا.[١٣][١٤]

سەرچاوەکان[دەستکاری]

  1. ^ Jalal Talabani
  2. ^ [١]
  3. ^ لەدایکبوون، http://www.nndb.com/people/061/000114716/
  4. ^ http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/7382641.stm
  5. ^ "پاڤێڵ تاڵەبانی نەیتوانی بەرھەم ساڵح بباتە کۆبوونەوەی مەکتەبی سیاسی". ڕووداو. 
  6. ^ جەڵتە و چوونە ئاڵمانیا، http://worldnews.nbcnews.com/_news/2012/12/20/16037443-iraqs-president-talabani-leaves-for-treatment-in-germany-after-stroke?lite
  7. ^ http://worldnews.nbcnews.com/_news/2012/12/20/16037443-iraqs-president-talabani-leaves-for-treatment-in-germany-after-stroke?lite
  8. ^ http://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-20794273
  9. ^ http://sorani.irib.ir/hewal/iraq/item/142681-باری-تەندوروستی-جەلال-تاڵەبانی-ڕوولە-باشبوونە
  10. ^ http://nishan.org/ئەمریکا-گەڕانەوەی-تاڵەبانی-بۆ-سلێمان/
  11. ^ "مام جەلال کۆچی دوایی کرد". ڕووداو. وەرگیراوە لە ٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧. 
  12. ^ "وتەبێژی یەکێتی: جەلال تاڵەبانی کۆچی دوایی کرد". NRT. وەرگیراوە لە ٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧. 
  13. ^ "بەوێنە و ڤیدیۆ: مەراسیمی بەخاکسپاردنی تەرمی مام جەلال". ڕووداو. وەرگیراوە لە ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧. 
  14. ^ "تەرمی مام جەلال لە گردی دەباشان بەخاک سپێردرا". NRT. وەرگیراوە لە ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧. 
Party political offices
ئۆفیسی نوێ سکرتێری گشتیی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان
١ی حوزەیرانی ١٩٧٥ - ٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧
جێگر
کۆسرەت ڕەسووڵ عەلی
کاتی
Political offices
پێشوو
ئەیاد عەلاوی
سەرۆکی ئەنجومەنی حوکمی عێراق
١ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٣ - ٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٣
جێگر
عەبدولعەزیز حەکیم
پێشوو
غازی مەشعەل عەجیل یاوەر
کاتی
سەرۆک کۆماری عێراق
٧ی نیسانی ٢٠٠٥ - ٢٤ی تەممووزی ٢٠١٤
جێگر
فوئاد مەعسووم