فیۆدۆر دۆستۆیەڤسکی

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
Jump to navigation Jump to search
فیۆدۆر دۆستۆیڤسکی
لەدایکبوونفیۆدۆر میخایلڤیچ دۆستۆیڤسکی
(١٨٢١-١١-١١) ١١ی تشرینی دووەمی ١٨٢١
مۆسکۆ، ڕووسیا
مردن٩ی شوباتی ١٨٨١(١٨٨١-02-0٩) (٥٩ ساڵ ژیاوە)
سەینت پیتەرسبێرگ، ڕووسیا
پیشە
نەتەوەڕووس
پەروەردەئەندازیاری سەربازی-زانکۆی تەکنیکی، سەینت پیتەرسبێرگ
چەشن
  • ڕۆمان
  • کورتە چیرۆک
  • ڕۆژنامەگەری
شێواز
  • سایکۆلۆژیا
  • فەلسەفە
  • مەسیحییەت
جوڵانەوەی ئەدەبىڕاستەقینە
کارە بەرچاوەکان
  • تێبینییەکان لەژێر زەویدا (١٨٤٦)
  • تاوان و سزا (١٨٦٦)
  • گەمژەکە (١٨٦٨–١٨٦٩)
  • شەیتانەکان (١٨٧١–١٨٧٢)
  • برایانی کارامازۆڤ (١٨٧٩–١٨٨٠)
ھاوسەر(ەکان)
  • ماریا دریتیڤنا ئیزایلا (ھاوسەرگیری ١٨٥٧–١٨٦٤)
  • ئانا گریگۆریڤنا سنیتکینا (ھاوسەرگیری ١٨٦٧–١٨٨١)
منداڵەکان
  • سۆنیا (١٨٦٨)
  • لیوبۆڤ (١٨٦٩–١٩٢٦)
  • فیۆدۆر (١٨٧١–١٩٢٢)
  • ئالێکسی (١٨٧٥–١٨٧٨)

واژوو

فیۆدۆر میخایلڤیچ دۆستۆیڤسکی (بە ڕووسی: Фёдор Миха́йлович Достое́вский؛ شێوازی خوێندنەوەی: [ˈfʲodər mʲɪˈxajləvʲɪtɕ dəstɐˈjɛfskʲɪj]) (لەدایکبووی ١١ تشرینی دووەمی ١٨٢١ - کۆچی دوایی شوباتی ١٨٨١) ڕۆماننووس و کورتە چیرۆکنووس و ڕۆژنامەنووس و فەیلەسوفی ڕووسییە، ویەکێکە لە بەناوبانگترین نووسەر و نووسەرەکانی جیهان کە بەھۆی دوو ڕۆمانی تاوان و سزا و برایانی کارامازۆڤ لەدونیادا بەباشی ناسرا، کە ڕۆمانەکانی تێگەیشتنێکی قووڵی لە ناخی مرۆڤ تێدایە.

دۆستۆیڤسکی لە نووسراوەکانیدا، ڕووداوەکانی دەروونی کەسایەتییەکانی چیرۆکەکەی لە ھەلوومەرجی دژواری کۆمەڵایەتی، ڕامیاری و ڕۆحیی سەردەمی سەدەی ١٩ی کۆمەڵگای ڕووسیا، بە باشی شیکردووەتەوە. واڵتێر کافمەن چیرۆکی برووسکەیەک لە ژێر زەویەوە لە نووسینی دۆستۆیڤسکی، بە باشترین نموونەی بوونگەرایی (ئێگزیستەنسیالیزم) دەزانێت.[١]

بەرھەمەکان[دەستکاری]

دۆستۆیڤسکی لە بیستەکانی تەمەنیدا دەستی بە نووسینکرد و یەکەم ڕۆمانی بە ناوی (هەژارەکان) لە ساڵی ١٨٤٦ لە تەمەنی ٢٥ ساڵیدا بڵاوکردووە، تەواوی کارەکانی بریتین لە ١٢ ڕۆمانی درێژ و ٤ ڕۆمانی کورت، ١٦ کورتە چیرۆک و ژمارەیەک کار و وتاریی تر. زۆرێک لە ڕەخنەگران بە یەکێک لە هەرە گەورەترین دەروونناسانی ئەدەبی جیهانی لە سەرتاسەری جیهان دایاندەنا.[٢][٣]

ھەندێک لە کتێبەکانی فیۆدۆر دۆستۆیڤسکی، کە وەرگێڕدراون بۆ کوردی:

کتێب وەرگێڕ
تاوان و سزا ڕەوف بێگەرد
کەیوان هەورامی (وەرگێرانی جیاواز)
شەیتانەکان ڕەوف بێگەرد
برایانی کارامازۆڤ ئەمین گەردیگلانی
گەمژە حەمە کەریم عارف
ھەژاران حەمە کەریم عارف
یادگارییەکانی خانەی مردووان حەمە کەریم عارف
تیمساح (کورتەچیرۆک) کاروان مەحموود
دزێکی ڕاستگۆ (کورتەچیرۆک) کاروان مەحموود
مێردی ھەمیشەیی کاروان مەحموود
قومارچی جه وهه ر مه حموود داراغا
نییه تۆ چکا عیمران هاواری
شەوە ڕۆشنەکان کەیوان هەورامی
ھاوزا کەیوان هەورامی
پەیامەکانی ژێر زەوی شێرزاد ھەینی
دڵێکی لاواز پێشەوا فەتاح
دلەکێ لاواز (بادینی) شەماڵ ئاکرەیی
خاتونی خاوەن ماڵ محمەد ئەدیبی
خەونی پیاوێکی گاڵتە جاڕ ھونەر شاھۆ
تاوان و سزا (بادینی) سەفین زێباری

پەراوێزەکان[دەستکاری]

  1. ^ < саамref>Existentialism from Dostoyevsky to Sartre Walter Kaufmann ISBN 0-452 даша с машей самые -00930-8 page 12
  2. ^ Scanlan, James Patrick (2002). Dostoevsky the Thinker: A Philosophical Study. Cornell University Press. رقم دولي معياري للكتاب 978-0-8014-3994-0. Archived 17 January 2017[Date mismatch] لە وەیبەک مەشین.
  3. ^ Scanlan، James Patrick (2002). Dostoevsky the Thinker: A Philosophical Study. Cornell University Press. ISBN 978-0-8014-3994-0.