فیزیک

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
Jump to navigation Jump to search

فیزیا یان فیزیک (بە ئینگلیزی: Physics) زانستێکی سروشتییە؛ بریتییە لە تاوتوێکردنی ماددە و جووڵەی ماددە لە بۆشاییدا و ھەموو ئەو شتانەی لەوانەوە دەگیردرێن، وەکوو وزە و ھێز. بەرینتر، شیکارییەکی گشتیی سروشتە بە مەبەستی تێگەیشتن لە چۆنیەتیی ئاکاری جیھان و گەردوون. لە ڕابردووی دوورەوە ھەتا ئێستە فیزیک پەیوەندییەکی زۆری لەگەڵ زانستەکانی بیرکاری و کیمیا ھەبووە.

وشەڕەتناسی[دەستکاری]

وشەی فیزیا وشەیەکی یۆنانی کۆنە (فیزیک) بە مانای سروشت دێت.

ئەم زانستە لە زمان و نەتەوە جیاوازەکەن بە جیاواز بەکارھاتووە، بۆ نموونە:

  • بە ئینگلیزی (فیزیکس)،
  • بە عەرەبی (فیزیاء)،
  • بە ئیتاڵی و ئازەربایجان و ئۆزبەی و بولگاری و ئەرمەنی (فیزیکا)،
  • بە کوردی سۆرانی (فیزیا)،
  • بە کوردی کرمانجی سەروو و ئەڵمانی و فارسیی (فیزیک)،
  • بە ئیسپانی و پۆرتۆغالی و ڕوسی (فیسیکا)،
  • بە ئۆردو (طبیعیات)،
  • بە یۆنانی (ھیفیسیی)،
  • بە ھیندی (پادیگلیگان)،
  • بە چینی (ھوڤی)،
  • بە فەڕەنسی (لافیزیک)،
  • بە ژاپۆنی (فتری)،
  • بە سەواحلی (فیزییا)،
  • بە نێپاڵی (ھەوتیتی)،
  • بەۆری (وولیا)،
  • بە ڤیەتنامی (ڤەتلی)،
  • … ھتد.

مێژوو[دەستکاری]

فیزیای کۆن[دەستکاری]

فیزیای کۆن یا کلاسیک بە گشت ئەو بیردۆزانەی دەگوترێ کە لە چەند یاسایەکی نەگۆڕی بنچینەیی پێک ھاتوون، وەک میکانیکی کلاسیک، داینامیکە گەرمی، تیۆری کارۆموگناتیسی، و … ھتد. لەم جۆرە فیزیایەدا بە ھەبوونی چەند زانیاریەک لەسەر دۆخی ھەنۆکەیی و مێژووی پڕۆسەکە، دەشێ داھاتووی پڕۆسەکە بە تەواوی بدۆزرێتەوە. بۆ نمونە گەر کەسێک زانیاری ھەبێ لەسەر خێرایی تەنێک، دەتوانێ بە سود وەرگرتن لە ھاوکێشەکانی کاینێماتیک بزانرێێ دوای زەمەنێکی دیاریکراو لە داھاتوودا دەگات بە کوێ.

بوارەکانی زانستی فیزیا[دەستکاری]

پێڕستی ئەو کەسانەی کە وەرگری خەڵاتی نۆبڵن لە فیزیادا[دەستکاری]

پێڕستەکە ببینە لێرەوە

سەرچاوەکان[دەستکاری]


بەستەرە دەرەکییەکان[دەستکاری]