ژینناسی

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
Jump to navigation Jump to search

ژینناسی یان زیندەزانی (بە ئینگلیزی: Biology) زانستێکی سروشتییە لە زانستی ژیان و زیندەوەران دەکۆڵێتەوە، بە بەشەکانیانەوە وەک (پێکھاتە، ئیش، گەشە، سەرچاوە، زۆربوون، ڕێکخستن). زانستی زیندەزانی لق و بابەت و باشی زۆری لێ دەبێتەوە، ئەمانەی خوارەوە ٥ لقی سەرەکی زانستی زیندەزانین:

  1. خانەکان: یەکەی بنچینەی پێکھاتن و فرمانەکانی ھەموو زیندەورانن
  2. زۆربوون: پەیدابوونی زیندەوەری نوێی لە باوان چوو پەیوەستە بەم زانستەوە.
  3. جینەکان: یەکەی بنەڕەتی گواستنەوەی زانیارییەکانن.
  4. ھاوسەنگی ناوەکی: زیندەوەران بۆ جێگیر بوونی بارودۆخیان ھاوسەنگی ناوەکییان دەپارێزن.
  5. وزە: زیندەوەران بۆ بەڕێکردنی ژیانیان وزە بەکاردەھێنن.

زیندەوەرزانی زانستێکە بایەخ بە خوێندنی سروشت و ژیانی زیندەوەر دەدات، ھەروەکوو (دارشتەیان، کار، گەشەکردن، پەرەسەندن، دابەشکردن و پۆلێنناسی). زیندەوەر زانی ھاوچەرخێکی زۆر گەورەیە و بواری ئیکلێکتیکی دانا. لەگەل ئەوەشدا، سەرەڕای مەودای فراوانی زیندەوەرزانی، ھەندێک چەمکی گشتی دیاریکراوی ھەیە، لەناو ئەو چەمکانەشدا چەمکی توێژینەوەی زانستی لە ھەموویان گرنگترە، بەگشتی زیندەوەرزانی ئەمانە دەنەسێنێت :-

  1. خانە ھەروەک یەکەی بنەڕەتیی ژیان.
  2. جین ھەروەک یەکەی بنەڕەتیی بۆماوەی.
  3. پەرەسەندن ھەروەک بزوێنەرێکە بۆ دروستکردنی جۆری نوێ.

ھەروەھا تێت دەگەیەنێت کە ئەمرۆ ھەموو زیندەوەران دەژین لە ڕێگەی گۆرینی وزە و ڕێکخستنی ژینگەی دەوروبەریان تاوەکوو حاڵەتێکی نەگۆڕ بھێڵنەوە.

سەرچاوەکان[دەستکاری]