ھێز (فیزیک)

لە ئینسایکڵۆپیدیای ئازادی ویکیپیدیاوە
باز بدە بۆ: ڕێدۆزی، گەڕان
Force examples.svg

لە فیزیکدا، ھێز یان زۆر (بە ئینگلیسی: Force) ھەر ھۆیەکی دەرەکییە کە گۆڕانێک لە جووڵەی تەنێکی ئازاددا بەدی بھێنێت. یاخوود دەتوانرێت کە پێناسێکی تری بۆ بکرێت کە ئەویش؛ ئەو کاریگەرەیە کە کار لە تەنێک دەکات و لەونەیە ببێتە هۆی گۆڕینی بارەکەی لەوەستان یان لە جوڵاندن.

هێزەکان گۆڕانی خێرایی[دەستکاری]

زۆۆرجار کرەگەری هێزێک لە تەنێکی دیاریکراو دەبێتە هۆی گۆڕینی خێراییەکەی. هەروەها هێز دەتوانێت تەنێکی وەستاو بجوڵێنێت یان تەنێکی جوڵاو بوەستێنێت.

یەکەی پێوانەییهێز لە سیستەمی نوێودەوڵەتی[دەستکاری]

یەکەی پێوانەیی هێز لە سیستەمی نێودەوڵەتی یەکەکاندا کەبە (SI) ناوسراون، نیوتنە. هۆکارەکەشی ڕێزگرتنە لە زانا (ئیسحاق نیوتن (١٧٢٤-١٦٤٢)) چوونکە داهێنانە زانیستیەکانی بوونە هۆی باشتر تێگەیشتنی هێز و جوڵە. یەکەی نیوتن، بە بڕی ئەو هێزە پێناسە دەکرێت کە دەتوانێت تاودانێکی (1m/S2) بەو تەنەپەیدابکات کە بارستاییەکەی ١ کیلۆ گڕام بێت.